ΨΗΦΙΣΘΗΚΕ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ από την ΕΛΛΑΔΑ
- ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ. -

Του εκδότου του www.Apodimos.com Ξενοφώντα Φαφούτη.

Τελικά ψηφίστηκε από την ελληνική Βουλή, η Συνθήκη του Ευρωπαϊκού Συντάγματος, κάτι που η ψήφιση του θεωρείτο δεδομένη καθώς είχαν ταχθεί υπέρ τα δύο μεγάλα κόμματα, Νέα Δημοκρατία και ΠΑΣΟΚ. Δεν γνωρίζουμε όμως την τύχη και την εφαρμογή του, εάν θα συντελέσει σε μια Ενωμένη Ευρώπη των Κρατών της Ευρώπης (σαν τις ΗΠΑ) ή θα υπάρξουν αποσχίσεις κρατών που δεν θα εγκρίνουν με θετική ψήφο την Συνθήκη του Ευρωπαϊκού Συντάγματος και δεν θα υπάρχει η πλήρη και αγαστή συνεργασία των κρατών της Ε.Ε. ή πόσο θα επηρεάσει τα υπάρχοντα συνταγματικά δικαιώματα των κρατών που είναι στην Ε.Ε. ακόμα και στην περίπτωση του δικαιώματος του ΒΕΤΟ, ή πόσο θα συντείνει στην επιθυμητή ένωση των λαών της Ευρώπης.

            Το www.Apodimos.com έχει την υποχρέωση να ενημερώσει τους επισκέπτες του για ότι αφορά την Ψήφιση της Συνθήκης του Ευρωπαϊκού Συντάγματος από την ελληνική Βουλή και ότι αφορά την ίδια την Συνθήκη . Όμως για πληρέστερη ενημέρωση, αρχίζουμε με ότι είχαμε παρουσιάσει για το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα

      Τον ΙΑΝ 2005 είχαμε παρουσιάσει το άρθρο μας με τίτλο Ευρώπη 3^ον: Η ΨΗΦΙΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΒΟΥΛΗ.

      Τον ΟΚΤ 2003 είχαμε παρουσιάσει το άρθρο μας με τίτλο ΟΜΙΛΙΑ του Καθηγητού κ. ΙΩΑΝΝΗ ΒΑΛΗΝΑΚΗ για το «ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ»

      Τον ΣΕΠΤ 2003 είχαμε παρουσιάσει το άρθρο μας με τίτλο ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ και ο ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ.

Η Ψήφιση της Συνθήκης του Ευρωπαϊκού Συντάγματος από την ελληνική Βουλή

Ας αρχίσουμε με την υπαρκτή κατάσταση μέχρι της στιγμής αυτής, που αφορά την ψήφιση του Ευρωπαϊκού Συντάγματος από τα άλλα κράτη . Το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα έχει εγκριθεί από τα κοινοβούλια της Λιθουανίας, Ουγγαρίας, Σλοβενίας και Ιταλίας. Υπέρ του Ευρωσυντάγματος τάχθηκαν σε δημοψήφισμα οι Ισπανοί, την τελευταία λέξη όμως έχει το κοινοβούλιο. Σε άλλες 10 χώρες τις ΕΕ θα διεξαχθούν δημοψήφισμα. Κρίσιμο θεωρείται το δημοψήφισμα στη Γαλλία, που θα διεξαχθεί στις 29 Μαΐου, ενώ οι δημοσκοπήσεις φέρουν να υπερτερούν οι υποστηρικτές του «όχι» ενώ στην Γερμανία όπου υπάρχει ρεύμα υπέρ του «ναι» υπάρχουν πιθανές καθυστερήσεις διότι αντί να ψηφιστεί από την Βουλή της , θα παίξουν και άλλες περιπτώσεις όπως Δημοψήφισμα .

            Η Βουλή των Ελλήνων υπερψήφισε τη Συνθήκη του Ευρωπαϊκού Συντάγματος, με 268 ψήφους υπέρ, 17 κατά (ΚΚΕ, Συνασπισμός) και 15 αποχές. Έτσι όταν εφαρμοστεί πλήρως πάνω από την Ακρόπολη θα κυματίζει σημαία της Ε.Ε.

Πριν την διεξαγωγή της ψηφοφορίας στην Ελληνική Βουλή, ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο, που επισκέφτηκε την Αθήνα, εξέφρασε την ικανοποίησή του για το εξασφαλισμένο «ναι» της Ελλάδας στο Ευρωπαϊκό Σύνταγμα, το οποίο όπως είπε, είναι ζωτικής σημασίας για την Ευρώπη που θέλει να διαδραματίσει μεγαλύτερο ρόλο στις διεθνείς υποθέσεις. Αυτή η εκτίμηση είναι διότι η έγκριση του Ευρωσυντάγματος εθεωρείτο δεδομένη καθώς είχαν ταχθεί υπέρ τα δύο μεγάλα κόμματα, Νέα Δημοκρατία και ΠΑΣΟΚ. Έτσι ΕΓΚΡΙΘΗΚΕ από την Ολομέλεια της Βουλής μετά από ονομαστική ψηφοφορία, με ψήφους 268 η «κύρωση της Συνθήκης για τη θέσπιση Συντάγματος της Ευρώπης». Ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Γιώργος Παπανδρέου είχε εκφράσει προηγουμένως την υποστήριξή του στην ιδέα διεξαγωγής δημοψηφίσματος, που θα βοηθούσε τους πολίτες να κατανοήσουν καλύτερα τη σημασία και το περιεχόμενο του Συντάγματος.

            Αίσθηση πάντως προκάλεσε η απουσία του πρώην πρωθυπουργού Κ. Σημίτης , ο οποίος βρίσκεται μεν στο εξωτερικό αλλά δεν έκανε χρήση του Κανονισμού της Βουλής που του παρέχει το δικαίωμα με επιστολή του προς το προεδρείο της Βουλής να γνωστοποιήσει τη βούλησή του, έστω και αν η ψήφος δεν προσμετράται στο αποτέλεσμα.

Μετά την υπερψήφιση του ευρωσυντάγματος, το ΠΑΣΟΚ, το ΚΚΕ, ο ΣΥΝ και οι ανεξάρτητοι βουλευτές Αν. Ανδριανόπουλος και Στ. Μάνος, υπέβαλαν πρόταση προς την πρόεδρο της Βουλής, για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος επί του ψηφισθέντος Νομοσχεδίου για τη θέσπιση Συντάγματος της Ευρώπης. Οι 135 βουλευτές που υπογράφουν την πρόταση ζητούν να συζητηθεί πριν τη δημοσίευση του νόμου στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Σύμφωνα με πληροφορίες η πρόταση των κομμάτων της αντιπολίτευσης θα συζητηθεί μετά το Πάσχα. Να σημειωθεί ότι σύμφωνα με το Σύνταγμα για να διεξαχθεί δημοψήφισμα θα πρέπει η εν λόγω πρόταση να υπερψηφισθεί από 180 βουλευτές, πράγμα αδύνατον λόγω του συσχετισμού των δυνάμεων.  

Η συζήτηση για την επικύρωση της ευρωπαϊκής συνταγματικής συνθήκης στην Ολομέλεια της Βουλής

Θα σας παρουσιάσουμε τα στοιχεία των συζητήσεων στην Βουλή :

Ø      Νέα Δημοκρατία :  Η βουλευτής κ. Έλσα Παπαδημητρίου σαν εισηγήτρια της Ν.Δ. τόνισε ότι με τη Συνθήκη του Ευρωσυντάγματος, αναδομούνται και απλουστεύονται οι λειτουργίες των οργάνων της Ε.Ε. ενισχύεται ο ρόλος του Ευρωκοινοβουλίου, των εθνικών Κοινοβουλίων και του ίδιου του πολίτη και ενσωματώνονται ρυθμίσεις υπέρ της κοινωνικής και της περιβαλλοντικής πολιτικής. Σημείωσε δε στην ομιλία η κ. Έλσα Παπαδημητρίου ότι «η παγκοσμιοποίηση ανέδειξε ότι τα μεγάλα προβλήματα… απαιτούν παγκόσμια συνεργασία για την επίλυσή τους. Απαιτούν κυρίως, μια δυνατή Ευρώπη, με αποκρυσταλλωμένο το περιεχόμενο του ρόλου που καλείται να αναλάβει…».

Ø      ΠΑΣΟΚ: Από το ΠΑΣΟΚ  η βουλευτής κ. Άννα Διαμαντοπούλου, υποστήριξε ότι το ερώτημα, εάν πρέπει να υπερισχύει το εθνικό Σύνταγμα ή η ευρωπαϊκή Συνθήκη, «τίθεται, ή από έναν αμαθή πολιτικό, ή από έναν απολιτικό νομομαθή, ή από κάποιον, ο οποίος θέλει να δημιουργήσει ένα πολιτικό πυροτέχνημα το οποίο φωτίζει βεβαίως για λίγο, αλλά μπορεί μακροχρόνια να βάλει φωτιά». Σημείωσε δε εισηγήτρια του ΠΑΣΟΚ ότι το Ευρωσύνταγμα εκφράζει την ανάγκη ενός συμβιβασμού για τη συνέχεια της πορείας της ευρωπαϊκής ενοποίησης, ο οποίος ωστόσο, όπως είπε αφήνει ένα «πολύ μεγάλο φάσμα πολιτικών επιλογών σε εθνικό επίπεδο. Το ΠΑΣΟΚ κρίνει ότι το Ευρωσύνταγμα απαντά σε θέματα δημοκρατικού ελλείμματος περισσότερο απ’ ό,τι στο παρελθόν, φέρνει την κοινωνική Ευρώπη πιο κοντά στον πολίτη και επιτυγχάνει μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα από το παλαιότερο γραφειοκρατικό και δυσκίνητο σύστημα».

Ø      ΚΚΕ:  Ο εισηγητής του ΚΚΕ, βουλευτής κ Άγγελος Τζέκης, εξηγώντας την αντίθεση του κόμματός του στο Ευρωσύνταγμα έκανε λόγο για περιστολή των κοινωνικών και εργασιακών δικαιωμάτων και ένταση της καταστολής με το συντονισμό των μηχανισμών αστυνόμευσης και παρακολούθησης, εξελίξεις, που κατά την άποψή του, σηματοδοτούν μια «Δημοκρατία που κόβεται και ράβεται στα μέτρα της κυρίαρχης τάξης». Ο κ. Τζέκης ανέφερε ως παράδειγμα ότι στις χώρες της Βαλτικής απαγορεύεται η λειτουργία κομμουνιστικών κομμάτων, όπως και η συμμετοχή των ρωσόφωνων πολιτών στην κοινοβουλευτική διαδικασία. Και στη συνέχεια αναρωτήθηκε: «Ποια εγγύηση υπάρχει για την προστασία των προσωπικών δεδομένων, του τεκμηρίου αθωότητας και του δικαιώματος υπεράσπισης; Πώς θα προασπίσει τη δημόσια υγεία, την προστασία του περιβάλλοντος και του καταναλωτή, όταν ξέρουμε για τις τρελές αγελάδες, τα γιαούρτια, τα μεταλλαγμένα»;

Ø       ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ : Για λογαριασμό του Συνασπισμού ο πρώην πρόεδρός του κόμματος, Νίκος Κωνσταντόπουλος, σημείωσε ότι το κόμμα του καταψηφίζει τη συνθήκη, καθώς «μ’ αυτήν, δεν έχει περιθώρια μια κυβέρνηση Αριστεράς να εφαρμόσει προοδευτικό πρόγραμμα».  Ενώ σημείωσε ο κ. Κωνσταντόπουλος «Πολιτικές διακηρύξεις για ανθρώπινα δικαιώματα και κοινωνική δημοκρατία, συνυπάρχουν δίπλα από την αναγνώριση ως συνταγματικής αρχής, της αγοράς του ελεύθερου και ανόθευτου ανταγωνισμού - και αναφορές στους στόχους της ειρήνης και της ελευθερίας, συνυπάρχουν δίπλα στην αναγνώριση του ΝΑΤΟ ως θεμελίου της συλλογικής άμυνας και όργανο της εφαρμογής τους για τα κράτη-μέλη του». Ζήτησε τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος, υπενθυμίζοντας και καταλήγοντας ο κ. Κωνσταντόπουλος είπε ότι «το Σύνταγμά μας προβλέπει με σαφήνεια, ότι στη διαδικασία αναθεώρησής του, απαραίτητο στοιχείο είναι η προσφυγή στο λαό. Η ελληνική κοινή γνώμη είναι μια δύναμη πάρα πολύ σημαντική και μου είναι αδιανόητο να μην τη χρησιμοποιήσει η κυβέρνηση, τη στιγμή μάλιστα, που βρίσκεται υπό πίεση για πολύ σοβαρά θέματα».

Αντιπαραθέσεις στην συζήτηση στην Ολομέλεια της Βουλής, για το Ευρωσύνταγμα

Αφορμή για αντιπαράθεση μεταξύ ΠΑΣΟΚ και ΝΔ, έδωσε η ομιλία του πρώην πρωθυπουργού, Κώστα Σημίτη, ο οποίος χαρακτήρισε οξύμωρη τη διαβεβαίωση εκ μέρους της κυβέρνησης, ότι επιθυμεί η Ελλάδα να βρίσκεται στον σκληρό πυρήνα της Ένωσης.  Ο πρώην πρωθυπουργός ανέφερε «Είναι οξύμωρη γιατί κάνατε ό,τι μπορούσατε για να απαξιώσετε τη χώρα και να την απομακρύνετε από τον σκληρό πυρήνα της Ένωσης, χάριν μικροπολιτικών σκοπιμοτήτων με τη δήθεν απογραφή σας» . Ενώ κατηγορώντας την κυβέρνηση είπε ότι «απείχε θεαματικά» κατά τη λήψη αποφάσεων για τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Τουρκίας, λέγοντας ότι «θέτει σε δοκιμασία τις σχέσεις της χώρας με τους εταίρους μας και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με τις συνεχείς αυτοδιαψευδόμενες πληροφορίες που παρέχετε, την επί πολύ χρόνο σιωπή σας σε σημαντικά θέματα που σας έχουν θέσει και τις ασύμβατες με το κοινοτικό δίκαιο ρυθμίσεις σας». Από την κυβέρνηση ανέλαβε να απαντήσει στον κ. Σημίτη ο υπουργός Εσωτερικών, Προκόπης Παυλόπουλος, λέγοντας ότι «Οξύμωρο ήταν η βούληση κάποιων να μείνουμε στο ψέμα και τη συγκάλυψη της αλήθειας». Είπε δε σε άλλο σημείο της απάντηση του «Η κυβέρνηση της ΝΔ υπερασπίστηκε το κύρος της Κύπρου και τη δυνατότητά της να υπερασπιστεί τα δικαιώματα που απορρέουν από την ένταξή της» και συμπλήρωσε: «Προσπαθούμε να αποδείξουμε ότι το Σύνταγμα είναι συμβατό με το κοινοτικό δίκαιο και μας λέτε ότι πρέπει να απεμπολήσουμε όλα εκείνα που απορρέουν από το Σύνταγμα και τις επιλογές που κάναμε, εν ονόματι δήθεν της μη σύγκρουσης με την κοινοτική έννομη τάξη».  Το λόγο τότε πείρε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Γιώργος Παπανδρέου, ο οποίος τόνισε ότι «πριν από ένα χρόνο, ήταν η Ελλάδα του κύρους που μπήκε στην ΟΝΕ με το σπαθί της, που έβαλε την Κύπρο στην Ε.Ε., που κατάφερε να διαμορφώσει ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για την πορεία της Τουρκίας, που δεν είχε υποστεί αναγνωρίσεις από τις ΗΠΑ και άλλες χώρες για την ΠΓΔΜ, που δεν κινδύνευε με απώλεια των ευρωπαϊκών κονδυλίων, ενώ σήμερα είμαστε υπόλογοι και εμπλεκόμενοι σε άσκοπες μάχες που δεν έχουν σχέση με τα συμφέροντα της χώρας αλλά με μικροπολιτικές και είμαστε το μαύρο πρόβατο της Ευρώπης». Ανταπαντώντας, ο υπουργός Εσωτερικών κ. Παυλόπουλος στον Αρχηγό της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης σημείωσε: «Όλοι γνωρίζουν ένα πράγμα: Η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ άφησε την Ελλάδα ουραγό, και την οδήγησε στην ΟΝΕ με έναν χρόνο καθυστέρηση και με εικονική σύγκλιση. Θέλησε να καταστήσει τη χώρα δέσμια της δημιουργικής λογιστικής».

Η Παρουσίαση της Συνθήκης του Ευρωπαϊκού Συντάγματος .

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Στο μέρος IV της συνταγματικής συνθήκης περιέχονται οι γενικές και τελικές διατάξεις. Καλύπτεται η κατάργηση των προηγούμενων Συνθηκών, εξασφαλίζοντας παράλληλα νομική συνέχεια του κοινοτικού κεκτημένου και προβλέπονται μεταβατικές διατάξεις για την έναρξη ισχύος του Συντάγματος. Επιπροσθέτως, ορίζεται το πεδίο εδαφικής εφαρμογής της συνταγματικής συνθήκης.

            Εξάλλου στο μέρος αυτό περιέχονται επίσης οι διατάξεις σχετικά με την αναθεώρηση της Συνθήκης: συνήθης διαδικασία αναθεώρησης, απλουστευμένη διαδικασία (μεταβατικές ρήτρες) και απλουστευμένη διαδικασία αναθεώρησης όσον αφορά τις εσωτερικές πολιτικές και δράσεις. Οι απλουστευμένες διαδικασίες αναθεώρησης αποτελούν μια από τις σημαντικότερες καινοτομίες του Συντάγματος, ειδικότερα οι μεταβατικές ρήτρες που επιτρέπουν την επέκταση της ψηφοφορίας στην ειδική πλειοψηφία και της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας σε άλλους τομείς.

            Τέλος, αυτό το τελευταίο μέρος ορίζει τη διάρκεια της Συνθήκης (που συνάπτεται για απεριόριστη διάρκεια), τη διαδικασία επικύρωσης και έναρξης ισχύος της συνταγματικής συνθήκης.

ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ

Με την έναρξη ισχύος της Συνθήκης για τη θέσπιση Συντάγματος για την Ευρώπη καταργούνται η Συνθήκη περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (Συνθήκη ΕΚ), η Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση (συνθήκη ΕΕ), καθώς και όλες οι πράξεις και οι συνθήκες που τις συμπληρώνουν ή τις τροποποιούν, μεταξύ αυτών η Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη, η συνθήκη του Άμστερνταμ ή η συνθήκη της Νίκαιας καθώς και οι συνθήκες προσχώρησης (άρθρο IV-437).

            Ωστόσο, ορισμένες διατάξεις των διαφόρων συνθηκών προσχώρησης, ιδίως όσων έχουν μόνιμο αποτέλεσμα ή θεσπίζουν μεταβατικές διατάξεις σχετικά με την προσχώρηση οι οποίες εξακολουθούν να είναι επίκαιρες, πρέπει να εξακολουθήσουν να ισχύουν για να εξασφαλιστεί η νομική συνέχεια. Για το σκοπό αυτό, έχουν προσαρτηθεί δύο πρωτόκολλα στη συνταγματική συνθήκη:

v     το πρωτόκολλο σχετικά με τις Συνθήκες και τις Πράξεις Προσχώρησης του Βασιλείου της Δανίας, της Ιρλανδίας και του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και Βορείου Ιρλανδίας, της Ελληνικής Δημοκρατίας, του Βασιλείου της Ισπανίας και της Πορτογαλικής Δημοκρατίας, και της Δημοκρατίας της Αυστρίας, της Δημοκρατίας της Φινλανδίας και του Βασιλείου της Σουηδίας·

v     το πρωτόκολλο σχετικά με τη Συνθήκη και την Πράξη Προσχώρησης της Τσεχικής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας της Εσθονίας, της Κυπριακής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας της Λετονίας, της Δημοκρατίας της Λιθουανίας, της Δημοκρατίας της Ουγγαρίας, της Δημοκρατίας της Μάλτας, της Δημοκρατίας της Πολωνίας, της Δημοκρατίας της Σλοβενίας και της Σλοβακικής Δημοκρατίας

Το άρθρο IV-438 θεσπίζει τις λεπτομέρειες της διαδοχής και της νομικής συνέχειας: η νέα Ένωση που ιδρύεται με το Σύνταγμα διαδέχεται την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Τα θεσμικά και λοιπά όργανα και οι οργανισμοί που υπάρχουν κατά την έναρξη της ισχύος της παρούσας Συνθήκης εξακολουθούν να ασκούν, υπό τη σύνθεση που έχουν κατά την ημερομηνία αυτή, τις αρμοδιότητές τους κατά την έννοια της παρούσας Συνθήκης.

            Σε αντίθεση με το πρωτογενές δίκαιο, οι πράξεις των θεσμικών και λοιπών οργάνων και οργανισμών, οι οποίες θεσπίστηκαν βάσει των Συνθηκών και των πράξεων που καταργούνται με το άρθρο IV-437 εξακολουθούν να ισχύουν. Τα έννομα αποτελέσματά τους διατηρούνται έως ότου οι πράξεις αυτές καταργηθούν, ακυρωθούν ή τροποποιηθούν. Το ίδιο ισχύει για τα άλλα στοιχεία του κοινοτικού κεκτημένου, για παράδειγμα οι διοργανικές συμφωνίες, οι αποφάσεις και συμφωνίες που έχουν συναφθεί από τους αντιπροσώπους των κυβερνήσεων των κρατών μελών, οι δηλώσεις ή ψηφίσματα. Συνεπώς προκύπτει από αυτή τη διάταξη ότι όλες οι δηλώσεις που έγιναν από προηγούμενες διακυβερνητικές διασκέψεις (ειδικότερα αυτές που οδήγησαν στην Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη, τις συνθήκες του Μάαστριχ, του Άμστερνταμ και της Νίκαιας και τις συνθήκες προσχώρησης) διατηρούνται αν και καταργήθηκαν οι συνθήκες που έχουν συναφθεί από αυτές τις διασκέψεις. Η νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και του Πρωτοδικείου σχετικά με την ερμηνεία και την εφαρμογή των Συνθηκών και των πράξεων που καταργούνται, παραμένει, τηρουμένων των αναλογιών, η πηγή ερμηνείας του δικαίου της Ένωσης και ιδίως των αντίστοιχων διατάξεων του Συντάγματος.

            Το άρθρο IV-439, το οποίο καλύπτει τις μεταβατικές διατάξεις σχετικά με τα θεσμικά και λοιπά όργανα της Ένωσης παραπέμπει στο πρωτόκολλο της συνταγματικής συνθήκης που έχει τον ίδιο τίτλο και προβλέπει ειδικά μεταβατικά μέτρα σχετικά με τη σύνθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, τον ορισμό της ειδικής πλειοψηφίας στο Συμβούλιο, τη σύνθεση της Επιτροπής, και τον Υπουργό Εξωτερικών της Ένωσης.

            Το άρθρο IV-440 ορίζει το πεδίο εδαφικής εφαρμογής του Συντάγματος, ειδικότερα όσον αφορά ορισμένες νήσους. ο κατάλογος των υπερπόντιων χωρών και εδαφών περιλαμβάνεται στο παράρτημα ΙΙ της συνταγματικής συνθήκης. Σε σχέση με τις τρέχουσες Συνθήκες, το Σύνταγμα δεν αλλάζει σε τίποτα το πεδίο εδαφικής εφαρμογής.

ΣΥΝΘΗΚΗ ΕΥΡΑΤΟΜ

Από όλες τις προγενέστερες Συνθήκες, εξακολουθεί να ισχύει μόνον η Συνθήκη Ευρατομ περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, η οποία έχει συναφθεί το 1957. Η Κοινότητα αυτή δεν έχει συγχωνευθεί με την Ένωση, διατηρώντας επομένως διακριτή νομική προσωπικότητα και μοιράζεται τα ίδια θεσμικά όργανα. Η συνταγματική συνθήκη θεσπίζει τις αναγκαίες τροποποιήσεις της συνθήκης Ευρατομ στο «Πρωτόκολλο για την τροποποίηση της Συνθήκης Ευρατομ», το οποίο προσαρτάται στο Σύνταγμα. Οι τροποποιήσεις που εισάγονται από τη συνταγματική συνθήκη στη Συνθήκη Ευρατομ περιορίζονται σε μια σειρά προσαρμογών (κυρίως θεσμικού και δημοσιονομικού χαρακτήρα) στις νέες διατάξεις που θεσπίζονται στο Σύνταγμα.

            Σε δήλωση πέντε κρατών μελών, της Γερμανίας, της Ιρλανδίας της Ουγγαρίας, της Αυστρίας και της Σουηδίας, σημειώνεται ότι οι βασικές διατάξεις της συνθήκης Ευρατομ δεν έχουν τροποποιηθεί μετά την έναρξη ισχύος της και ότι είναι αναγκαία η επικαιροποίησή τους. Τα πέντε κράτη μέλη τάσσονται επομένως υπέρ μιας Διακυβερνητικής Διάσκεψης, η οποία πρέπει να συγκληθεί όσο το δυνατόν συντομότερα για την αναθεώρηση αυτής της συνθήκης.

ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

Η συνταγματική συνθήκη διακρίνει τρεις διαδικασίες για την αναθεώρηση του Συντάγματος: τη συνήθη διαδικασία, την απλουστευμένη διαδικασία (οι «μεταβατικές διαδικασίες») καθώς και την απλουστευμένη διαδικασία όσον αφορά τις εσωτερικές πολιτικές και δράσεις της Ένωσης.

v     Η συνήθης διαδικασία αναθεώρησης

Το άρθρο IV-443 περιλαμβάνει διατάξεις σχετικά με τη συνήθη διαδικασία αναθεώρησης. Εισαγάγει ορισμένες καινοτομίες σε σχέση με την τρέχουσα κατάσταση που ορίστηκε στο άρθρο 48 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (συνθήκη ΕΕ).

-          Η πρώτη καινοτομία επιτρέπει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να υποβάλει σχέδια αναθεώρησης του Συντάγματος. Τοποθετείται επομένως σε ισότιμη θέση με την Επιτροπή και τις κυβερνήσεις των κρατών μελών που είχαν ήδη αυτό το δικαίωμα.

-          Δεύτερον, η συνταγματική συνθήκη διαιωνίζει το πρότυπο της Ευρωπαϊκής Συνέλευσης ώστε οι μελλοντικές αναθεωρήσεις του Συντάγματος να προετοιμάζονται από έναν παρόμοιο φορέα. Η συνέλευση αυτή θα αποτελείται από εκπροσώπους των εθνικών κοινοβουλίων, αρχηγών κρατών ή κυβερνήσεων, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Επιτροπής. Θα είναι επιφορτισμένη να εξετάζει τα σχέδια αναθεώρησης και να εκδίδει, με συναίνεση, σύσταση προς τη Διακυβερνητική Διάσκεψη, η οποία θα συγκαλείται από τον πρόεδρο του Συμβουλίου των Υπουργών, προκειμένου να καθορίζονται με κοινή συμφωνία οι τροποποιήσεις που πρέπει να επέλθουν στη συνθήκη για τη θέσπιση Συντάγματος.

Ωστόσο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο δύναται να αποφασίσει, με απλή πλειοψηφία και αφού λάβει την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, να μην συγκαλέσει Συνέλευση, εάν οι τροποποιήσεις είναι περιορισμένης έκτασης. Στην περίπτωση αυτή, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο δίνει την εντολή για Διακυβερνητική Διάσκεψη των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, η οποία θα καταρτίσει τις αναγκαίες τροποποιήσεις.

Όποια κι αν είναι η διαδικασία που ακολουθείται, οι τροποποιήσεις στη συνθήκη για τη θέσπιση του Συντάγματος τίθενται σε ισχύ μετά την επικύρωσή τους από όλα τα κράτη μέλη σύμφωνα με τους αντίστοιχους συνταγματικούς τους κανόνες.

Εκτός από τον αυξημένο ρόλο του Κοινοβουλίου και την ένταξη του προτύπου της Συνέλευσης στη διαδικασία αναθεώρησης, το άρθρο IV-443 δεν αλλάζει ουσιαστικά την τρέχουσα διαδικασία αναθεώρησης.

v     Η διαδικασία απλουστευμένης αναθεώρησης («μεταβατικές ρήτρες»)

Η Συνέλευση είχε προτείνει γενικές μεταβατικές ρήτρες για την επέκταση του πεδίου εφαρμογής της ψηφοφορίας με ειδική πλειοψηφία και της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας σε περίπτωση που πρέπει να εφαρμοστεί ειδική νομοθετική διαδικασία ή ομοφωνία. Η συνταγματική συνθήκη περιέλαβε την πρόταση αυτή στο άρθρο της IV-444. Συνεπώς, δύο μεταβατικές ρήτρες γενικής εμβέλειας επιτρέπουν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, με απόφαση που λαμβάνεται με ομοφωνία, να εφαρμόσουν την ειδική πλειοψηφία ή τη συνήθη νομοθετική διαδικασία σε έναν τομέα για τον οποίο το Σύνταγμα προβλέπει ακόμα την ομοφωνία ή μια ειδική νομοθετική διαδικασία.

            Η συνταγματική συνθήκη προβλέπει ότι τα εθνικά κοινοβούλια έχουν λόγο στη διαδικασία: κάθε πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για τη χρήση αυτής της μεταβατικής ρήτρας, πρέπει να διαβιβαστεί στα εθνικά κοινοβούλια. Αν ένα και μόνο εθνικό κοινοβούλιο είναι αντίθετο στη χρήση της μεταβατικής ρήτρας μέσα σε προθεσμία έξι μηνών, δεν εκδίδεται η απόφαση.

            Αυτές οι μεταβατικές ρήτρες εφαρμόζονται μόνο στο μέρος ΙΙΙ του Συντάγματος και δεν έχουν εφαρμογή στις αποφάσεις που έχουν στρατιωτικές επιπτώσεις ή στον τομέα της άμυνας. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφασίζει ομόφωνα, μετά την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το οποίο αποφασίζει με την πλειοψηφία των μελών που το απαρτίζουν. Οι μεταβατικές ρήτρες αποτελούν μια από τις σημαντικότερες καινοτομίες της συνταγματικής συνθήκης.

v     Οι ειδικές μεταβατικές ρήτρες

Η συνταγματική συνθήκη περιέχει και άλλες ειδικές μεταβατικές ρήτρες που εφαρμόζονται σε ορισμένες πολιτικές της Ένωσης. Το Συμβούλιο μπορεί να αποφασίζει, ομόφωνα, μετά την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, την αντικατάσταση της ειδικής διαδικασίας από τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (γεγονός που συνεπάγεται επίσης τη μετάβαση στη ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία) στις τρεις ακόλουθες περιπτώσεις:

-          κοινωνική πολιτική (άρθρο ΙΙΙ-210)·

-          περιβάλλον (άρθρο ΙΙΙ-234)·

-          οικογενειακό δίκαιο (άρθρο ΙΙΙ-269)·

Δεύτερον, το Συμβούλιο μπορεί να επεκτείνει το πεδίο εφαρμογής της ειδικής πλειοψηφίας στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής άμυνας (ΚΕΠΠΑ), με ομοφωνία (άρθρα Ι-40 και ΙΙΙ-300). Και στις δύο περιπτώσεις, το Σύνταγμα δεν προβλέπει συμμετοχή των εθνικών κοινοβουλίων.

Τέλος η συνταγματική συνθήκη προβλέπει ότι ορισμένα πρωτόκολλα μπορούν να τροποποιηθούν, ανάλογα με την περίπτωση, είτε με ευρωπαϊκό νόμο, είτε με νόμο του Συμβουλίου, ειδικότερα:

o       το καταστατικό του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών·

o       το πρωτόκολλο σχετικά με τον οργανισμό του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

o       το πρωτόκολλο σχετικά με τη διαδικασία του υπερβολικού ελλείμματος

o       το πρωτόκολλο σχετικά με το καταστατικό της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων

o       τις μεταβατικές διατάξεις δύο πρωτοκόλλων σχετικά με τις συνθήκες προσχώρησης (κατάργηση διατάξεων που δεν είναι πλέον επίκαιρες)·

Για πρώτη φορά, η συνταγματική συνθήκη προσφέρει συνεπώς πολλές δυνατότητες τροποποίησης ορισμένων ειδικών και σαφών διατάξεων, αποφεύγοντας την προσφυγή στην περιπλοκότερη συνήθη διαδικασία αναθεώρησης της συνταγματικής συνθήκης.

v     Η απλουστευμένη διαδικασία αναθεώρησης των εσωτερικών πολιτικών και δράσεων.

Το άρθρο IV-445 της συνταγματικής συνθήκης προβλέπει μια απλουστευμένη διαδικασία αναθεώρησης που εφαρμόζεται στις διατάξεις του Συντάγματος του Μέρους ΙΙΙ, Τίτλος ΙΙΙ της συνταγματικής συνθήκης σχετικά με τις εσωτερικές πολιτικές και δράσεις της Ένωσης. Η Συνέλευση, κατά την εκπόνηση της συνταγματικής συνθήκης, δεν είχε προτείνει την τροποποίηση του περιεχομένου των εσωτερικών πολιτικών της Ένωσης και είχε περιοριστεί στην προσαρμογή τους στις αλλαγές που προτάθηκαν στους άλλους τομείς. Η Διακυβερνητική Διάσκεψη έκρινε συνεπώς χρήσιμο να εισαγάγει μια ρήτρα απλουστευμένης αναθεώρησης για αυτό το μέρος της συνταγματικής συνθήκης ώστε να μπορεί στη συνέχεια να είναι πιο εύκολη η τροποποίηση της. Ωστόσο, αυτή η διαδικασία δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να αυξήσει τις αρμοδιότητες που απονέμονται στην Ένωση από τη συνταγματική συνθήκη.

            Όπως και στην κανονική διαδικασία, η κυβέρνηση κάθε κράτους μέλους, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή η Επιτροπή μπορούν να υποβάλουν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο σχέδια αναθεώρησης των διατάξεων του Μέρους ΙΙΙ, Τίτλος ΙΙΙ. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο μπορεί στη συνέχεια να εκδώσει ευρωπαϊκή απόφαση η οποία τροποποιεί μερικώς ή ολικώς τις διατάξεις του εν λόγω τίτλου. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφασίζει ομόφωνα ύστερα από διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Επιτροπή, καθώς και με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, σε περίπτωση τροποποιήσεων θεσμικής φύσεως στον νομισματικό τομέα. Η απόφαση αυτή στη συνέχεια υποβάλλεται