2006 - ΕΤΟΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΚΑΙ ΕΛΙΑΣ.

Της ρεπόρτερ του www.apodimos.com Κικής Μπένου

Βρισκόμενη στην Αγγλία είχα παράπονα από ένα φιλικό μου πρόσωπο διότι δεν του έφερα λίγα γραμμάρια από ελληνικό λάδι να στάξει στην σαλάτα του, αυτομάτως σκέφθηκα είναι κανένας που δεν χρησιμοποιεί το λάδι στο φαγητό του είτε σε σαλάτες ή μέσα στα φαγητά που παρασκευάζει ; Νομίζουμε ότι όλοι !! Ιδιαίτερα όταν το αγνό λάδι προέρχεται από τις ελληνικές ελιές όπου όχι μόνο καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος της Ελλάδας, αλλά ίσως μπορούσε να ονομαστεί σαν το ιερό δένδρο των Ελλήνων και το προϊόν του καρπού του θα μπορούσε να ονομαστεί «Έλαιον Eιρήνης».

Το ελληνικό λάδι είναι υψίστης σημασίας για την οικονομία και τον λαϊκό κρητικό πολιτισμό, ενώ η ελιά δέσποζε και δεσπόζει πάντοτε ως πνευματική οντότητα και κληρονομιά. Όπως έγραψε και ο Kρητικός μοναχός, τον 170 αιώνα, Aγάπιος Λάνδος στο Γεωπονικόν (Kεφ.ΞH’), Tο λάδι είναι θερμαντικόν και κινητικόν και αντιφάρμακον να το πίνη όστις φάγη...βλαβερά πράγματα..Δίδει δύναμιν και, απλώς ειπείν κάθα καλό κάμνει εις τον εσθίοντα και καμίαν κακοσύνην δεν έχει, μόνον κόπτει την όρεξιν εκείνου, οπού το πολυτρώγει, και δεν τρώγει πολύ φαγί, διότι χορταίνει με το πάχος του ελαίου».

Στην ελληνική παράδοση η Ελιά είναι το δέντρο της ειρήνης. Η ίδια η Ειρήνη (θεότητα που ήταν κόρη του Δία και της Θέτιδας) εικονιζόταν με κλαδί ελιάς στα χέρια της. Στους πολέμους δεν υπήρχε καλύτερος τρόπος αλλά και καλύτερο σύμβολο για τη λήξη των επιχειρήσεων. Οι αγγελιοφόροι που στέλνονταν για να μεταφέρουν το μήνυμα της ειρήνης ή να ζητήσουν ανακωχή έπρεπε να κρατούν στο χέρι τους κλάδον ελαίας. Ήταν το αναμφισβήτητο ιερό σύμβολο που δήλωνε τις προθέσεις εκείνων που αποφάσιζαν να το στείλουν. Η Ιοκάστη μετέφερε κλαδί ελιάς στον Πολυνείκη ζητώντας του να συμφιλιωθεί με τον αδερφό του Ετεοκλή, στην τραγική ιστορία του Οιδίποδα και των απογόνων του, δηλαδή το μύθο που ενέπνευσε το Σοφοκλή και τον Ευριπίδη. Οι αντιλήψεις για το συμβολισμό των κλάδων της ελιάς αλλά και του ίδιου του δέντρου, διατηρήθηκαν ακόμη και στις νεώτερες εποχές. Η φράση «κλάδον ελαίας» διατηρείται ακόμη στην ελληνική γλώσσα ως δηλωτική ειρηνευτικών προσπαθειών «τείνει κλάδον ελαίας ή ήρθε με κλάδο ελαίας».

Στην Παλαιά Διαθήκη είναι το δέντρο της ελπίδας, αλλά και το δέντρο – αγγελιοφόρος του θείου ελέους. Είναι το δέντρο που καταδεικνύει τη γαλήνη μετά τον κατακλυσμό του Νώε: «Το βραδάκι επέστρεψε το περιστέρι και κρατούσε ένα φύλλο ελιάς στο στόμα του και κατάλαβε ο Νώε ότι το νερό είχε υποχωρήσει στη στεριά…»

Η χρησιμοποίηση των ελαιόκλαδων σε πολλών ειδών αρχαίες τελετουργίες (όπως εξαγνισμοί, καθαρμοί) προσδιορίζει το συμβολισμό της ελιάς ως δέντρο του καλού. Η έμμεση σύνδεσή του με το φως ( το καιόμενον έλαιον είναι η αρχέγονη πηγή του φωτός) αντιμετωπίστηκε από τον άνθρωπο με την ιδιαιτερότητα του δέντρου που συμμετέχει στη λατρεία.

Ας παρακολουθήσουμε ορισμένα χαρακτηριστικά για το ελληνικό λάδι που είναι και Ιστορικά και Εκμεταλλεύσιμα για την Ελληνική Οικονομία :

¨      Παρέχει Φως: Από την 4η χιλιετία π.Χ. μέχρι και πριν από λίγα χρόνια συστηματικά, αλλά μέχρι και τις μέρες μας σποραδικά χρησιμοποιείται σαν φωτιστική ύλη. Ένα λίτρο ελαιολάδου διαρκεί για καύση μιας λάμπας για τουλάχιστον 200 ώρες, γεγονός που σημαίνει ότι ακόμη και οι μικροί λύχνοι μπορούν να προσφέρουν φως για αρκετή ώρα.

¨      Είναι Φάρμακο: Από τους αρχαίους χρόνους το λάδι, τα φύλλα, το άνθος ακόμη και ο χυμός και οι στάχτες των ελαιόδεντρων χρησιμοποιήθηκαν για τις φαρμακευτικές τους ιδιότητες. Οι προστατευτικές ιδιότητες που έχει το λάδι για το σώμα έκαναν τους αρχαίους Έλληνες αθλητές να το χρησιμοποιούν ως αλοιφή, πρακτική ήδη γνωστή από τους στρατιώτες και τους χωρικούς της αρχαίας Αιγύπτου. Κατά το Μεσαίωνα «λάδι» ήταν ένα όνομα που δινόταν σε όλα τα φάρμακα που ετοιμάζονταν με ελαιόλαδο. Ακόμη και στη σύγχρονη φαρμακολογία το ελαιόλαδο χρησιμοποιείται κυρίως ως διαλυτικό για ιατρικές ουσίες και βέβαια είναι ευρέως διαδεδομένο στη λαϊκή ιατρική.

¨      Σαν Καλλυντικό: Στην αρχαία Ελλάδα, χρησιμοποιήθηκε ως κύριο καλλυντικό. Το ελαιόλαδο ήταν ένα συστατικό πολλών καλλυντικών προϊόντων τα οποία για πολλούς αιώνες ήταν περιορισμένα στη χρήση ολίγων εκλεκτών. Σήμερα, η χρήση των καλλυντικών λαδιών έχει εξαπλωθεί και χρησιμοποιούνται ακόμη και τα κουκούτσια στην κοσμητική.

¨      Σαν Λιπαντικό: Σε όλη τη διάρκεια του τελευταίου αιώνα ήταν απαραίτητο λιπαντικό για την ομαλή λειτουργία των πλοίων και των εργοστασιακών μηχανών.

¨      Σαν Καρύκευμα: Από τους αρχαίους χρόνους το ελαιόλαδο αντιπροσωπεύει το πιο ευρέως χρησιμοποιούμενο και εκτιμημένο καρύκευμα στη Μεσόγειο. Τροφή η βρώσιμη ελιά, βασικό συστατικό της μεσογειακής δίαιτας καθώς και το παράγωγό της χρυσό υγρό, όπως το αποκαλούν οι Γάλλοι. Καύσιμη ύλη, το πολύτιμο ξύλο της που καίγεται αργά, αλλά και ο πυρήνας, το υποπροϊόν της σύνθλιψης που καίγεται για πολλές ώρες χωρίς φλόγα παράγοντας διαρκώς θερμότητα.

¨      Το Ξύλο της: Το δέντρο της ελιάς έχει πάρα πολύ σκληρό ξύλο, δύσκολο να δουλευτεί αλλά εύκολο να λειανθεί και όλο και περισσότερο χρησιμοποιείται για την κατασκευή χρηστικών αντικειμένων. Πολλά αντικείμενα που περιγράφονται στους μύθους και τους θρύλους των μεσογειακών λαών είναι φτιαγμένα από ξύλο ελιάς: το ρόπαλο του Ηρακλή, το Κρεβάτι του Οδυσσέα και η εικόνα της θεάς Αθηνάς στον Παρθενώνα.

Την αξία του ελληνικού ελαιόλαδου την πιστοποίησε Ε.Ε. και η Ελληνική Κυβέρνηση κάνει ενέργειες προώθησης για το ελληνικό ελαιόλαδο σε όλες τις αγορές.

Ενώ με απόφαση του Πρωθυπουργού η οποία δημοσιεύτηκε, ορίστηκε το 2006 ως «ΈΤΟΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ και ΕΛΙΑΣ»

και συγκροτήθηκε η Επιτροπή προετοιμασίας των δράσεων. Τα μέλη της Επιτροπής είναι ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών - Πρόεδρος της Επιτροπής, ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Εξωτερικών, ο Γενικός Γραμματέας Εμπορίου του Υπουργείου Ανάπτυξης, ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού, ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Τουριστικής Ανάπτυξης, καθώς και οι Διευθύνοντες Σύμβουλοι των Οργανισμών: Ελληνικός Οργανισμός Εξωτερικού Εμπορίου (ΟΠΕ), Ελληνικός Οργανισμός Τυποποίησης (ΕΛΟΤ) και Οργανισμός Πιστοποίησης και Επίβλεψης Γεωργικών Προϊόντων (ΟΠΕΓΕΠ).

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ

Έχοντας υπ’ όψη μας τα πιο πάνω και το γεγονός ότι πλέον το ελληνικό ελαιόλαδο είναι ένα προϊόν που έχει μεγάλη αξία για την ελληνική οικονομία και σαν ενημερώνοντας τους Έλληνες και τους Απόδημους αδελφούς μας, σας παρέχουμε και τις πιο κάτω πληροφορίες :

>      Παραγωγή και εξαγωγές

Η Ελλάδα παράγει περί τους 400.000 τόνους ελαιολάδου ετησίως με έντονη κυκλικότητα παραγωγής. Εξ αυτών εξάγονται περίπου 100.000 τόνοι ετησίως, κυρίως σε μορφή χύμα και μόνο 6.000 τόνοι σε μορφή τυποποιημένου επωνύμου προϊόντος. Οι εξαγωγές αφορούν προϊόν ανώνυμο, με αποτέλεσμα να μη γίνεται γνωστό στη διεθνή αγορά ως ελληνικό, αφού τυποποιείται και διακινείται με ξένο εμπορικό σήμα. Οι εισαγωγές ελάχιστες (περίπου 8.000 τόνοι). Το υπόλοιπο καταναλώνεται εγχώρια. Η χώρα μας έχει τη μεγαλύτερη κατά κεφαλήν κατανάλωση (18 κιλά) έναντι 13 κιλά της Ιταλίας και 0,72 κιλά των ΗΠΑ.

>      Εισόδημα, τιμές και αξία παραγωγής

Η ακαθάριστη αξία παραγωγής είναι περίπου 1.1 δισεκ. Ευρώ, οι επιδοτήσεις από την ΚΑΠ ανέρχονται σε 500 εκατ. Ευρώ και το αγροτικό εισόδημα για 400.000 οικογένειες που συμμετέχουν στην παραγωγή 1.6 δισεκ. Ευρώ. Η μέση εμπορική τιμή παραγωγού είναι περίπου 3.000 Ευρώ ο τόνος ενώ η τιμή καταναλωτή περίπου 5 Ευρώ το λίτρο. Η αξία των εξαγωγών ανέρχεται σε περίπου 300 εκατ. Ευρώ και θα μπορούσε να φθάσει το 600 εκατ. Ευρώ, αν οι εξαγωγές ήταν σε μορφή τυποποιημένου, επωνύμου προϊόντος.

>      Παγκόσμια παραγωγή

Το 2004-2005 η παραγωγή ελαιολάδου στον κόσμο πλησίασε τους 3.000.000 τόνους με κύριες παραγωγικές χώρες την Ισπανία (1.000.000), την Ιταλία (900.000). την Ελλάδα (400.000), την Πορτογαλία, την Τυνησία, το Μαρόκο, κ.α. Η ΕΕ αποτελεί το μεγαλύτερο παραγωγό και το μεγαλύτερο καταναλωτή ελαιολάδου στον κόσμο, όμως η παραγωγή αυξάνεται ταχύτατα σε χώρες όπως η Αυστραλία, ΗΠΑ, Νότια Αφρική, Αργεντινή και Κίνα.  

>      Μεταποίηση

Ο αριθμός μεταποιητικών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον κλάδο ελαιολάδου είναι μεγάλος, ενώ το μέγεθος και η δομή τους παρουσιάζει ανομοιογένεια. Εκτός των επιχειρήσεων, στον κλάδο δραστηριοποιείται και σημαντικός αριθμός ενώσεων αγροτικών συνεταιρισμών, που συγκεντρώνουν τα προϊόντα των μελών τους για εμπορία, επεξεργασία ή τυποποίηση. Αν και η παραγωγή και διάθεση ελαιολάδου σε χύμα μορφή είναι κατακερματισμένη, η εγχώρια αγορά τυποποιημένου ελαιολάδου είναι συγκεντρωμένη και ελέγχεται από λίγες μεγάλου μεγέθους επιχειρήσεις.

>      Κατανάλωση, υγιεινή διατροφή

Η εγχώρια αγορά καλύπτεται από 35% σε προϊόν χύμα με πτωτική τάση, 25 % σε προϊόν τυποποιημένο με ανοδική τάση και 40 % αυτοκατανάλωση. Η δαπάνη του καταναλωτή για ελαιόλαδο φθάνει το 7% της δαπάνης για τρόφιμα ή το 1 % της συνολικής ιδιωτικής δαπάνης. Κανονισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης από Νοέμβριο 2003 απαγορεύει τη διακίνηση ελαιολάδου σε ανώνυμες συσκευασίες μεγαλύτερες των 5 λίτρων. Η υψηλή διατροφική αξίας του ελαιολάδου και οι ευεργετικές ιδιότητες στην υγεία οδηγούν σε έντονη ανοδική τάση της κατανάλωση παγκοσμίως.

>      Περιβάλλον και τουρισμός

Η ελαιοκαλλιέργεια αποτελεί σημαντική δραστηριότητα τόσο για την οικονομία της περιφέρειας όσο και για την οικολογική ισορροπία και τη βιώσιμη ανάπτυξη των περιοχών παραγωγής. Η συμβολή της ελιάς στη διατήρηση του τοπίου, την τουριστική ανάπτυξη και τον αγρο-τουρισμό θεωρείται σημαντική.

Εμείς σαν Apodimos.com πιστεύουμε ότι

1. «Ένα κουτάλι λάδι την μέρα κάνει τον γιατρό πέρα .

2. «Η αγορά ενός λίτρου λάδι από τους αποδήμους Έλληνες στηρίζει την υγεία τους και την ελληνική οικονομία» .

3. Αξίζει να γίνουν όλες οι προσπάθειες για την σύντομη παραγωγή του ελληνικού ελαιόλαδου σε μορφή τυποποιημένου, επωνύμου προϊόντος.