ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ Ο ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΥΡΥΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΚΕΡΑΤΕΑΣ ;
(Ειδικό Αφιέρωμα – Προτάσεις ).

Του εκδότου του www.Apodimos.com Ξενοφώντα Φαφούτη

Αρχίζοντας αυτό το ειδικό αφιέρωμα, τοποθετούμαστε κάθετα ότι δεν μας ενδιαφέρει η οποιαδήποτε διαμάχη που μπορεί να έχει το Κράτος με τις Δημοτικές αρχές για το που θα πάνε τα σκουπίδια. Μέλημα μας είναι η ανάπτυξη του Εναλλακτικού Τουρισμού στην Αν. Αττική, διότι ο Τουρισμός είναι η βαριά βιομηχανία που στηρίζει την Ελληνική Οικονομία και κατά προέκταση θα προφέρει μεγάλο αριθμό εργαζομένων στην αναφερόμενη περιοχή. 

Η Ελλάδα έχει πολλά διαμάντια πολιτισμού και ο Ξένος Τουρίστας τα έχει σαν πόλο έλξεως για να εισέλθει στην Χώρας να τα θαυμάσει και να χαρεί και τις άλλες μορφές τουρισμού που του προσφέρει ο ελληνικός ήλιος και οι ελληνικές θάλασσες κλπ.

Στην Ανατολική Αττική κρύβονται διαμάντια Πολιτισμού και ακόμα δεν έχουν παρουσιαστεί στο ευρύτερο κοινό και το Apodimos.com ανέλαβε να τα παρουσιάσει στους Έλληνες και στους Απόδημους αδελφούς μας , πριν τα σκουπίδια τα σκεπάσουν. Αυτό γίνεται διότι

§          Άλλοι εκμεταλλεύονται παρουσιάζοντας ένα γεγονός όπου στα νότια της Ιερουσαλήμ ανακαλύφθηκε ο τάφος του βασιλέως Ηρώδου.  Και όπως λέγει εκείνος που πραγματοποιεί τις ανασκαφές Ισραηλινός αρχαιολόγος ίσως να πρόκειται για τάφο κάποιου επισήμου, στην αρχή της δικής μας χρονολογίας, αλλά δεν ευρέθη η σαρκοφάγος, οπότε είναι δύσκολο διαπιστωθεί το πρόσωπο στο οποίο ανήκει. Ο αρχαιολόγος πιστεύει ότι πρόκειται για τον τάφο του Ηρώδη, ο οποίος διέταξε τη σφαγή των νηπίων.

§          Εμείς ρωτούμε εάν γνωρίζουν πολλοί τα πιο κάτω παρουσιασμένες φωτογραφίες  για τις οποίες θα αναπτύξουμε το άρθρο μας

Το Apodimos.com δεν γνώριζε τα πιο πάνω, αλλά μια ανακοίνωση της Γενικής Γραμματείας Νέας Γενιάς (Γ.Γ.Ν. Γενιάς, Τμήμα Εναλλακτικών Μορφών Τουρισμού, Αχαρνών 417 Αθήνα τηλ. 210 2599300 και 210 2599480.) οδήγησε εμάς και το Πρακτορείο Ομογενειακών Ειδήσεων εκπροσωπούμενο από τον πρόεδρο του δημοσιογράφο Ηλία Ηλιόπουλο και δύο άλλους δημοσιογράφους να γευθούμε τον «ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟ ΓΙΑ ΝΕΟΥΣ . Νέοι και Βουνό» που οργανώνει μονοήμερες εκδρομές άθλησης, ψυχαγωγίας και επιμόρφωσης των νέων με δραστηριότητες στα Βουνά της πατρίδας μας, σε συνεργασία με την Ελληνική Ομοσπονδία Ορειβασίας - Αναρρίχησης, Σπηλαιολογικούς Συλλόγους μας οδήγησε να εφαρμόσουμε το πρόγραμμα της , με σκοπό να μπορούμε και να παρουσιάσουμε στους Απόδημους νέους το καλοκαίρι . Το πρόγραμμα ήταν το πιο κάτω :

ü        Ορειβασία (Κιθαιρώνας ή Πάρνηθα)

ü        Σπηλαιολογία (Ξενάγηση σε σπήλαια περιοχής Αττικής)

ü        Σκι (Παρνασσός - Φτερόλακα)

Το πρόγραμμα γίνεται Σάββατο ή Κυριακή. Η εκκίνηση και η επιστροφή γίνεται απ' το χώρο του Σχολείου ή του φορέα (αν η συμμετοχή φθάνει τους 40 - 45 νέους) ή απ' τη Γ.Γ.Ν.Γ. Αχαρνών 417- Αθήνα.

Επιλέξαμε την ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΓΙΑ στα σπήλαια : α) Κουτούκι Παιανίας β) Βάραθρο Συκιάς γ) Σπήλαιο Δ.Ε.Η. δ) Σπήλαιο Κερατέας ε) Σπήλαιο Λεονταρίου στ) Σπήλαιο Δολίνης Λαυρίου, μια και βρισκόταν πολύ κοντά στο αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος» έτσι ώστε να μην χάσουν πολύ χρόνο οι επισκέπτες μας μια και η περιοχή αυτή βρισκόταν 

        Δίπλα στην Θάλασσα και στο Βουνό

        Είχε άνετες προσβάσεις

        και η θέα από το Πάνειον Όρος προς τον Ευβοϊκό και τις Κυκλάδες ήταν μαγευτική 

οδηγημένοι προς το σπήλαιο τρομάξαμε διότι δεν υπήρχε κανένα Σπήλαιο να επισκεφθούμε.

Ρωτήσαμε τις αρχές του τόπου εάν υπάρχουν άλλα μέρη αρχαιολογικά μέρη να επισκεφθούμε και μάθαμε ότι υπάρχουν και αλλά σε λίγο θα υποβαθμιστούνε και θα σκεπαστούν από σκουπίδια και τα υπόλοιπα άλλα δεν θα είναι προσβάσιμα για τον ίδιο λόγο .

Ένας ακόμα λόγος που επιλέξαμε να επισκεφθούμε την Κερατέα ήταν τα δυο αρχειακά άρθρα μας που είχαμε γράψει του

        Του ΙΑΝ του 2007 ΤΑ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ ΗΤΑΝ ΤΟ ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑΤΙΚΟ ΔΩΡΟ ΣΤΟΥΣ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ.

        Του ΔΕΚ του 2004 Ο ΑΘΛΗΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ: ΣΚΕΨΕΙΣ και ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ για την ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ της ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ των ΟΛΥΜΠΙΑΚΩΝ ΑΓΩΝΩΝ.

Έτσι κάναμε την δημοσιογραφική ερευνά μας η οποία είναι μεγάλη σε όγκο πληροφοριών και την παρουσιάζουμε στους περισσότερους από 400.000 μηνιαίως επισκέπτες μας, Έλληνες και στους Απόδημους αδελφούς και την αφιερώνουμε σ΄ όλους τους Έλληνες Βουλευτές της Ανατολική Αττικής, τους Υπουργούς Τουρισμού και του Πολιτισμού και τους Έλληνες Ευρωβουλευτές.

Διότι την 14/5/2007 με αφορμή την έναρξη της τουριστικής περιόδου, η υπουργός Τουριστικής Ανάπτυξης Φάνη Πάλλη-Πετραλιά,

σε συνέντευξη Τύπου εξέφρασε την αισιοδοξία της για τη φετινή τουριστική κίνηση. «Η φετινή χρονιά άρχισε δυνατά για τον ελληνικό τουρισμό», δηλώνοντας η υπουργός, ξεκινώντας την παρουσίαση των στοιχείων από τα γραφεία του ΕΟΤ Εξωτερικού και τονίζοντας, ότι από όλες τις χώρες καταγράφεται σημαντική αύξηση των κρατήσεων. «Από τη Μεγάλη Βρετανία το 2007 αναμένονται 3,1 εκατ. τουρίστες, αυξημένοι κατά 10% σε σχέση με πέρυσι. Πολύ σημαντική από την ίδια χώρα είναι η αύξηση των κρατήσεων για κρουαζιέρες, σε ποσοστό που φτάνει το 80%. Σημαντική αύξηση τουριστών αναμένεται από την Γερμανία, με προσδοκώμενη αύξηση 5%, ενώ 10% περισσότερους τουρίστες σε σχέση με πέρυσι εκτιμάται ότι θα «δώσει» η Γαλλία, η Ιταλία 9%, από τις ΗΠΑ αναμένονται πάνω από 500.000 τουρίστες, ενώ από τον Καναδά η αύξηση θα είναι 10-12%. Ρωσία και Ιαπωνία θα φέρουν στη χώρα μας, 2000.000 και 100.000 τουρίστες αντίστοιχα, ενώ τέταρτος πιο δημοφιλής προορισμός είναι η χώρα μας για τους Βέλγους τουρίστες». Και της αφιερώνουμε την πιο κάτω έρευνα μας με σκοπό να την αξιοποίηση για τον Εναλλακτικό Τουρισμό για την περιοχή της Κερατέας διότι θα περιέχει και προτάσεις διότι θα υπάρχουν τι εκπροσωπούν οι φωτογραφίες που σας παρουσιάσαμε πιο πάνω στην αρχή του άρθρου μας .

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΣΤΗΝ ΚΕΡΑΤΕΑ

Μετά την έρευνα που κάναμε βρήκαμε τα πιο κάτω στοιχεία και τα παρουσιάζουμε σε όλους τους Έλληνες και τους Απόδημους αδελφούς μας είναι:

·          Μια σύντομη Ιστορική αναδρομή για την περιοχή της Κερατέας

·          Οι Αρχαιολογικοί Χώροι της Κερατέας

·          Το Σπήλαιο της Κερατέας ,

·          Το Αδριάνειο Υδραγωγείο  

·          Το Οβριόκαστρο

·          Το ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ του ΘΟΡΙΚΟΥ

·          Το Σπήλαιο του ΚΙΤΣΟΥ

·          Την Παρουσίαση ορισμένων από τις σημαντικότερες αρχαιότητες που βρέθηκαν στην περιοχή της Κερατέας

·          και Τέλος ακολουθούν οι Προτάσεις μας

Μια σύντομη Ιστορική Αναδρομή για την περιοχή της Κερατέας

Τα παλαιότερα αρχαιολογικά ευρήματα τα οποία μαρτυρούν την ύπαρξη ανθρώπων στην περιοχή Κερατέας ανάγονται στη Μυκηναϊκή εποχή (1600-11ΟΟ π.Χ.).

Κατά την κλασική αρχαιότητα οι δήμοι που ανήκαν στην διοικητική περιφέρεια του δήμου Κερατέας ήταν οι :

·          ΠΟΤΑΜΟΣ της Λεοντίδος Φυλής (σημερινή θέση Άγιος Γιάννης-Φοβόλες),

·          ΑΜΦΙΤΡΟΠΗ της Αντιοχίδος Φυλής (στο σημερινό Μητροπήσι),

·          ΒΗΣΑ (στο σημερινό Μπαρμπαλιάκη),

·          ΑΙΓΙΛΙΑ (στο χωριό Όλυμπος),

·          ΚΥΡΤΙΑΔΑΙ ή ΚΥΡΤΕΙΔΑΙ (κοντά στη Κακή Θάλασσα ή Δασκαλειό),

·          ΘΟΡΙΚΟΣ της Ακαμαντίδος Φυλής όπου σώζεται σήμερα ένα από τα αρχαιότερα θέατρα (6ος αιώνας π.Χ.) και τα λείψανα του δωρικού ναού (τέλη 5ου αιώνα π.Χ.) της Δήμητρας και της Κόρης,

·          ΦΡΕΑΡΙΟΙ (Αρί ή Μαρκάτι ή Όλυμπος) πατρίδα του Θεμιστοκλή

·          και τέλος ο δήμος ΚΕΦΑΛΗΣ της Ακαμαντίδος Φυλής, στην περιοχή Αγίου Σεραφείμ Ρουτζέρι Μεσοχώρι.

Ο περιηγητής Παυσανίας μας πληροφορεί ότι στην Κεφαλή λατρεύονταν οι Διόσκουροι που δεν ήταν οι γνωστοί Κάστωρ και Πολυδεύκης αλλά οι Κάβειροι κούροι του Διός Ευρυμέδων και Άλκων. Επίσης λατρεύονταν η Αφροδίτη και αυτό το μαρτυρεί αρχαία επιγραφή «Όρος τεμένους Αφροδίτης Κεφαλήθεν» που βρέθηκε στην περιοχή της Κερατέας καθώς και ο Εβδόμειος Απόλλων.

Το όνομα του αρχαίου δήμου Κεφαλής που διατηρήθηκε ακμαίο όλη την αρχαιότητα προήλθε από τον προϊστορικό βασιλιά Κέφαλο που καταγόταν από το Θορικό (από τους πιο γοητευτικούς μύθους είναι αυτός του Κέφαλου, της γυναίκας του Πρόκρης και της «ροδοδάχτυλης» Ηούς). Ο δήμος Κεφαλής καταστράφηκε κατά τον 3ο μ.Χ. αιώνα από τους Ερούλους που εισέβαλαν στην Αττική και κατέστρεψαν τους δήμους της βάζοντας ένα τέλος στους αρχαίους χρόνους.

Για το Δασκαλειό (ή Διδασκαλείο) υπάρχουν ενδείξεις ότι κατά την αρχαία ή μεσαιωνική εποχή είχε δεχθεί κατοίκους. Στο λιμάνι του Δασκαλειού πρέπει να αγκυροβόλησε ο στόλος των Πελοποννησίων το 411 π.Χ. «λιμάνι μεταξύ Πρασιών και Θορικού» αναφέρει ο Θουκυδίδης.

Κατά την περίοδο του Βυζαντινού Ελληνισμού οι ιστορικές ειδήσεις που αναφέρονται στην Αττική είναι φτωχές, γνωρίζουμε όμως ότι τον 11ο και 12ο αιώνα η Αττική και η περιοχή μας βρίσκεται στο έλεος των πειρατών. Αξίζει εδώ να αναφέρουμε την μαρτυρία του βαθιά μορφωμένου και γενναίου μητροπολίτη των Αθηνών Μιχαήλ Ακομινάτου Χωνιάτη (1208) για την κατεστραμμένη από τους Φράγκους Αττική και την αναφορά του στο βουνό της Κερατέας «Πανικόν» και το ονομαστό σπήλαιο.

Ακολουθεί η Φραγκοκρατία με τις τρεις δυναστείες τους Βουργουνδούς, τους Καταλανούς και τους Φλωρεντινούς στην Αττική και το 1382 έχουμε την πρώτη εποίκηση Αρβανιτών στην περιοχή μας, ενώ η δεύτερη μνημονεύεται το 1425 κ.ο.κ. Μέρος των Αρβανιτών αυτών κατοίκησε στον τόπο αυτό της Αττικής γης ο οποίος για την ευφορία του και τη γεωγραφική του θέση δεν έπαψε να καλλιεργείται και να κατοικείται και λεγόταν Κερατέα.

Η πιθανότερη εκδοχή για την ονομασία της (από τις πολλές που υπάρχουν) είναι από το δέντρο κερατέα ή κεράτια γνωστή και ως χαρουπιά και βεβαιώνεται πρώτα από τον Ολλανδό ταξιδιώτη Βέλλερ (1680).

Για τη συμμετοχή των κατοίκων της Κερατέας στον εθνικό ξεσηκωμό του 1821 έχουμε πληροφορίες η σημαντικότερη από τις οποίες είναι τα Απομνημονεύματα του Στρατηγού Μακρυγιάννη όπου καταγράφει ένα περιστατικό για την κακή συμπεριφορά του φρούραρχου Γκούρα και των ανθρώπων του στους ξωτάρηδες της Αττικής. «Έτσι τσάκιζε κι ο Μαμούρης τους χωριάτες όσοι δεν ήταν φίλοι του. Στα Μεσόγεια, στην Κεράτια, ενού δημογέροντα Αναγνώστη Νυδραίον τον λένε πόσες τσικουργιές τ έδωσε και σαν είδε την υγείαν εις το εξής ο αγαθός άνθρωπος».

Στις 3 Σεπτεμβρίου 1843 όταν ο λαός ζήτησε σύνταγμα από τον Όθωνα φαίνεται πήραν μέρος και Κερατιώτες αφού ο τότε υπουργός Στρατιωτικών εξέφρασε την ευαρέσκεια στον Κερατιώτη Ιωάννη Σταμ. Ρώμα.

Το 1866 έγινε έρανος μεταξύ των κατοίκων της Κερατέας για τα θύματα του ολοκαυτώματος του Αρκαδίου. Συγκεντρώθηκαν 298 δρχ. και η σχετική απόδειξη έχει κατατεθεί από τον Γεώργιο Σταμ. Ρώμα στο Αρχείο του Μουσείου Μπενάκη.

Από το 1860 εως το 1878 η Κερατέα συγκλονίζεται από την πολύκροτη υπόθεση των «ΛΑΥΡΕΩΤΙΚΩΝ» και την περίφημη Δίκη-Δημοσίου Κοινότητας Κερατέας. Αξίζει να σημειωθεί ότι από το 1840 ως το 1890 ολόκληρη η Λαυρεωτική αποτέλεσε δήμο με έδρα την Κερατέα. Την περίοδο αυτή πρέπει να μνημονεύσουμε την γενναία στάση του Κερατιώτη Δημάρχου Λουκά Παπαθανασίου απέναντι στον Σερπιέρι και της Γαλλικής εταιρείας που του στοίχισε την ίδια του την ζωή. Ο κάθετος δρόμος στην Αθηνών Σουνίου δίπλα ακριβώς από το Δημαρχείο φέρει το όνομα του.

Το 1890 ο Δήμος Λαυρεωτικής χωρίζεται στον Δήμο Σουνιέων με πρωτεύουσα το Λαύριο και το Δήμο Θορικίων με πρωτεύουσα την Κερατέα.

Το 1916 στη διάρκεια του γαλλικού αποκλεισμού στην Κερατέα είχε πέσει πείνα, αρρώστια και δυστυχία. Ο ποιητής Κώστας Βάρναλης στα «Φιλολογικά Απομνημονεύματα» του (σχολάρχης στη Κερατέα 1915-1917) γράφει «Οι Κερατιώτες χτυπήσανε τις καμπάνες και κάνανε συλλαλητήριο διαμαρτυρίας λέγοντας "εμείς σκοτωθήκαμε για τον βασιλιά γιατί δεν μας δίνεται ψωμί;».

Στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο οι Κερατιώτες δεν υστέρησαν σε θυσίες. Εκτός από τους κατοίκους της που σκοτώθηκαν στην Αλβανία, στο ληξιαρχείο του Δήμου βεβαιώνονται περίπου 200 θάνατοι από πείνα την περίοδο 1941-1942. Για τον Κερατιώτη Τάκη Λιούμη που σκοτώθηκε στην επιστροφή του από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης της Γερμανίας ποίημα έχει αφιερώσει ο επιστήθιος φίλος του ποιητής Νικηφόρος Βρεττάκος.

Την περίοδο της Κατοχής τα λιμανάκια της Κερατέας (Κακή Θάλασσα-Δασκαλειό-Βγέθι-Εννιά κλπ) χρησίμευαν σαν κρησφύγετα για φυγαδεύσεις στη Μέση Ανατολή. Από εδώ έφυγε ο τότε πρωθυπουργός της εξόριστης ελληνικής κυβέρνησης Γεώργιος Παπανδρέου. Υπάρχει επίσης δημόσιο ευχαριστήριο της πρεσβείας της Ν. Ζηλανδίας στον Δήμο Κερατέας και τους κατοίκους της, για την προσφορά της την περίοδο εκείνη.

Το 1943 Κερατιώτες γεωργοί στο κτήμα στην περιοχή Μητροπήσι βρήκαν με το αλέτρι τους τον πανέμορφο ΑΡΙΣΤΟΔΙΚΟ ΚΟΥΡΟ που κοσμεί το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Αναφέρουμε δε το γεγονός αυτό γιατί τότε τον έκρυψαν στο στάβλο του Γ. Αγγελή, κι έτσι ο Κούρος δεν έπεσε στα χέρια των κατακτητών, σήμερα βρίσκεται στην πατρίδα μας σ' αντίθεση με άλλα σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα από την Κερατέα όπως η «θεά του Βερολίνου» και ο «Κούρος της Ν. Υόρκης» και η αρχαιολογική συλλογή της Κοινότητας Κερατέας που έκλεψαν οι Ιταλοί στη διάρκεια της Κατοχής.

Το τελευταίο τέταρτο του 20ου αιώνα και στα πρώτα χρόνια του 21ου η οικιστική ανάπτυξη στην περιοχή της Κερατέας υπήρξε ραγδαία. Είναι ανάγκη το πολυτιμότερο αγαθό της Κερατέας, η φύση, που υμνήθηκε από τον Σατωβριάνδο, τον Βάρναλη, τον Εμμ. Λυκούδη και άλλους λογοτέχνες να προστατευθεί και να διατηρηθεί ως μοναδική και ανεκτίμητη κληρονομιά στις επόμενες γενιές.

Οι Αρχαιολογικοί Χώροι της Κερατέας

Ο Δήμος της Κερατέας απλώνεται σε μεγάλο μέρος της Ν. Αττικής και διαθέτει πλήθος μνημείων όλων σχεδόν των περιόδων του πολιτισμού που αναπτύχθηκε στον ελλαδικό χώρο, αρχαιότερη κατοίκηση στην περιοχή έχει εντοπιστεί στο Σπήλαιο του Κίτσου, στην ανατολική πλευρά του υψώματος Μικρό Ριμπάρι, του οποίου η πρώτη χρήση και κατοίκηση χρονολογείται στη νεώτερη νεολιθική περίοδο (5300-4300 π.Χ.) .

Στο Βελατούρι, στο μικρό λόφο δυτικά του δημοτικού σταδίου και απέναντι από την εκκλησία της Αγίας Τριάδας ήδη από το 1962, Βρετανοί αρχαιολόγοι εντόπισαν κεραμική της ΠΕ (Πρωτοελλαδικής 3500-2000 π.Χ.) και ΜΕ (Μεσοελλαδικής 2000-1600 π.Χ.) περιόδου.

Κατά την επόμενη περίοδο, την Μυκηναϊκή (1600-1100) τα ευρήματα είναι περισσότερα. Κατά το Α΄ μισό του περασμένου αιώνα αναφέρεται η ανεύρεση μυκηναϊκού θαλαμοειδούς τάφου, στους πρόποδες του βουνού, ενώ ένας ακόμα τάφος ερευνήθηκε στη βόρεια πλευρά της κοιλάδας Ποτάμι. Μυκηναϊκά όστρακα έχουν βρεθεί στο Σπήλαιο της Κακής θάλασσας και στο σπήλαιο στο Κερατοβούνι.

Στο Ρουτζέρι έχουν βρεθεί αγγεία της γεωμετρικής εποχής (900-700 π.Χ.),τα οποία βρίσκονται σε ιδιωτική συλλογή στο εξωτερικό, ενώ στην ίδια εποχή χρονολογείται βωμός αφιερωμένος στον Δία Όμβριο.

Κατά τα αρχαϊκά χρόνια (700-500) τεκμηριώνεται η ύπαρξη στην περιοχή ισχυρών και πλούσιων οικογενειών, που έστησαν στους τάφους των νεκρών τους μεγάλα γλυπτά. Τα σημαντικότερα είναι ο Κούρος της Κερατέας που αποκαλύφθηκε στη θέση Ντάρδεζα, ένα γυναικείο άγαλμα θεότητας, εξαιρετικής τεχνικής και διατήρησης, το οποίο έχει επικρατήσει στη βιβλιογραφία ως «θεά του Βερολίνου» και ο περίφημος Αριστόδικος Κούρος που βρίσκεται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Αλλά και ο Θορικός υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους και αρχαιότερους οικισμούς της Αττικής. Το κέντρο του Θορικού είναι ο διπλός λόφος Βελατούρι όπου η κατοίκηση υπήρξε μακραίωνη και πυκνή. Στην κορυφή του σώζονται τα ερείπια της ακρόπολης με ίχνη εγκατάστασης από τα τέλη της νεολιθικής, σπίτια της ΠΕ και ΜΕ περιόδου και 5 θολωτοί και θαλαμωτοί τάφοι της Μυκηναϊκής περιόδου. Η κατοίκηση συνεχίστηκε ως την ύστερη κλασική περίοδο. Η ζωή στον αρχαίο δήμο ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με την μεταλλουργία. Ανάμεσα στα σπίτια συναντά κανείς εργαστήρια με πλυντήρια μεταλλεύματος, στοές εξόρυξης και μεταλλευτικά φρέατα. Το θέατρο του Θορικού ανήκει στον 6° αιώνα, αποτελεί το αρχαιότερο θέατρο και είναι μοναδικό για το ιδιόμορφο ελλειψοειδές σχήμα του.

Την περίοδο ακμής του αρχαίου Δήμου Κεφαλής, αποτελούν οι κλασικοί χρόνοι. Στη Μεγάλη Αυλή, υπάρχει άφθονο οικοδομικό υλικό και τμήματα αγγείων κλασικών χρόνων, ενώ από νεκροταφείο στο Ρουτζέρι προέρχονται μαρμάρινες λήκυθοι, μια λουτροφόρος και επιτύμβια στήλη. Στις ίδιες περιοχές, όπου άνθισε η ζωή κατά τους κλασικούς χρόνους, συνεχίσθηκε η κατοίκηση και στους ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς που ακολούθησαν.

Είναι φανερό ότι η περιοχή της Κερατέας, όπως και η ευρύτερη Λαυρεωτική είναι ένας τόπος πλούσιος σε ιστορία και μνημεία. Δυστυχώς όμως

ü        κανένα μνημείο δεν έχει αναδειχθεί.

ü        ελάχιστες έρευνες έχουν γίνει και λίγα έχουν γραφτεί

ü        το κυριότερο το ότι έχουν γίνει πολλές καταστροφές στο διάβα των αιώνων.

Το Σπήλαιο της Κερατέας

Το ΠΑΝΕΙΟΝ ΟΡΟΣ ή Κερατοβούνι βρίσκεται στην περιοχή της Κερατέας στα Μεσόγεια Αττικής. Το υψόμετρο του δεν ξεπερνά τα 650 μέτρα αλλά παρ' ολα αυτά στέκει επιβλητικό στα μάτια του επισκέπτη. Είναι ένα βραχώδες και μακρόστενο βουνό αλλά έχει μια αγρία ομορφιά θα έλεγα και όχι τόσο συνηθισμένη σαν άλλα βουνά. Δεν ξέρουμε τον λόγο που μας φάνηκε έτσι στα μάτια μας αυτό το βουνό, αλλά έτσι νιώσαμε  όταν το είδαμε.

Στην κορυφή που ονομάζεται ΚΕΡΑΤΟΒΟΥΝΙ και λίγο πριν από τις εγκαταστάσεις τις Αεροπορίας, βρίσκεται το σπήλαιο του ΠΑΝΟΣ η αλλιώς της Κερατέας όπως το λένε πολλοί. Είναι ένα από τα σπήλαια που κάποτε επισκέφθηκε και ο λόρδος Βύρων για αυτό έχει και την ονομασία ΣΠΗΛΑΙΟ ΛΟΡΔΟΥ ΒΥΡΩΝΑ.

Η είσοδος δυσεύρετη αλλά αρκετά ευρύχωρη παρότι σε κάποια βιβλία αναφέρεται ότι μπαίνεις έρποντας.

Είναι διόροφο και χωρίζεται σε 3 επιμήκη παράλληλα τμήματα από ωραίες κολώνες, σταλακτίτες και σταλαγμίτες. Στη φαντασμαγορία του σπηλαίου συμβάλλουν και οι μικρές υδατοσυλλογές με κατακάθαρα νερά, που βρίσκονται σε 4 σημεία του.

Αν και δεν έχουν γίνει ανασκαφές, για να χαρακτηρισθεί τόπος λατρευτικός, όμως αυτό δεν αποκλείεται, γιατί ανάμεσα σε φερτά υλικά του δαπέδου του πρώτου τμήματος βρέθηκε μικρό πήλινο δοχείο σπασμένο.

Από το πρώτο τμήμα, με απότομη ανάβαση 5 περίπου μέτρων, αρχίζουν διαδοχικά τα άλλα τρία διαμερίσματα με κατηφορικό δάπεδο.

Το τελευταίο βαραθρώδες, διατηρεί στον πυθμένα του νερά με βάθος ανάλογα με την εποχή. Είναι το βαθύτερο σημείο του σπηλαίου, με υψομετρική διαφορά από την είσοδο του 28 μ. Το μήκος του σπηλαίου είναι 60 μ., το πλάτος του 35 και το ύψος οροφής του κυμαίνεται από 5 - 10 μ.

Υπάρχουν κρυφοί θάλαμοι που είναι όμορφοι και αξίζει να τους δει κανείς, αν και χρειάζεται λίγη προσοχή σε κάποια σημεία γιατί τα βράχια είναι γλιστερά. Η συνολική επιφάνεια του σπηλαίου φτάνει περίπου τα 950 τετραγωνικά μέτρα.

Όπως μας είπαν μέσα νοιώθεις ότι είσαι σε ένα ονειρικό περιβάλλον, σχεδόν απόκοσμο που δεν σε φοβίζει καθόλου ακόμα και στο σκοτάδι.

a.       Η Είσοδος

b.      Ο Πανέμορφος Διάκοσμος στο Εσωτερικό

Φωτογραφίες από το http://homepages.pathfinder.gr/paneios/paneion.htm

Εδώ θα πρέπει να σαν γνωρίσουμε ότι κατά την επίσκεψη του εκεί ο λόρδος Βύρων βρέθηκε σε αρκετά δύσκολη θέση, όταν ο φωτισμός με δάδες που διέθετε έσβησε και βρέθηκε στο απόλυτο σκοτάδι να ψάχνει μαζί με τους συνοδούς του την έξοδο. Τελικά τα κατάφεραν χωρίς να πάθουν κάποιο ατύχημα, αλλά με αφορμή αυτό το περιστατικό επισημαίνεται ότι απαιτείται μεγάλη προσοχή και σεβασμός όταν επισκεπτόμαστε ένα σπήλαιο γιατί πάντα υπάρχει ο κίνδυνος να μας συμβεί κάποιο ατύχημα .

Το Αδριάνειο Υδραγωγείο

Kατά την αρχαιότητα, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, υπήρχαν στην Κερατέα δύο υδραγωγεία, φτιαγμένα σε διαφορετικά χρονικά διαστήματα. Το ένα στην περιοχή του σημερινού Γυμνασίου, το οποίο καθαρίστηκε δυο φορές, κατά τους μεταγενέστερους χρόνους, όταν ξαναχρησιμοποιήθηκε πάλι από τους κατοίκους, που είχαν αρχίσει εν τω μεταξύ να πληθαίνουν στην περιοχή.

Την πρώτη φορά, μάλλον κατά το 1929, και τη δεύτερη το 1947. Από την παρακμή των αρχαίων χρόνων ως τα τέλη του προηγούμενου αιώνα φαίνεται ότι το υδραγωγείο αυτό είχε πέσει σε αχρηστία, πράγμα πολύ φυσικό σε μια περιοχή ερειπωμένη από τις ποικίλες καταστροφές, με ελάχιστα σπίτια αραιά εδώ και εκεί, σε πολιτική και πολιτιστική παρακμή. Έτσι οι κάτοικοι ήταν υποχρεωμένοι να ανοίγουν ιδιόκτητα πηγάδια στην αυλή του σπιτιού το νερό των οποίων το χρησιμοποιούσαν για τους ανθρώπους, τα ζώα και το περιβόλι τους. Παράλληλα φαίνεται ότι άνοιξαν τα κοινοτικά ή δημοτικά πηγάδια, και στα οποία ο δήμαρχος Δροσόπουλος τοποθέτησε σχετική επιγραφή.

Το υδραγωγείο «της περιοχής Γυμνασίου» ασφαλώς είναι μεταγενέστερο από το άλλο των «Πέρα ή Πάνω Καφενείων». Έχει σκαφτεί πάνω στο σκληρό χώμα, σε αντίθεση με αυτό των «Πέρα Καφενείων», που έχει επενδυθεί εσωτερικά με πλάκες και για το οποίο δεν έχουμε καμιά απολύτως πληροφορία. Συμπτώματα αυτό ανακαλύφθηκε πριν από λίγα χρόνια.

Το υδραγωγείο της περιοχής του Γυμνασίου χαρτογραφήθηκε το 1947 αλλά, το σχεδιάγραμμα δεν αποδίδει όλη την έκταση που καταλάμβανε, αλλά μόνον ένα μέρος, όσο δηλ. μπόρεσαν να καθαρίσουν και να παρακολουθήσουν. Τα δύο αυτά υδραγωγεία σε μια άγνωστη χρονική στιγμή συνδέθηκαν, έτσι ώστε τα νερά από τον Άγιο Γιάννη και αυτά από την περιοχή Καλιμπάκι να συγκεντρώνονται και να εξυπηρετούν την Κερατέα. Οπωσδήποτε τα νερά αυτά έφταναν ως την πλατεία Φιλιππάγκου και ίσως ως την Βαλμέσα. Τα δύο υδραγωγεία πάντως πρέπει να ανάγουν τις αρχές τους τουλάχιστον στους χρόνους του Αδριανού. (Τα στοιχεία προέρχονται από την ανακοίνωση του Αθανάσιου Ι.Αντωνίου, «Το Αδριάνειο Υδραγωγείο», Β’ επιστημονική συνάντηση ΝΑ Αττικής, Καλύβια Αττικής, 25-28 Οκτώβρη 1985.)

Το Οβριόκαστρο

Για την περιοχή αυτή που θα σας παρουσιάσουμε γίνεται μεγάλη διαμάχη μεταξύ του Δήμου Κερατέας και της Πολιτείας, διότι θα γίνει τη απόθεση σκουπιδιών των Αθηνών και όπως πληροφορηθήκαμε οι συζητήσεις και οι αποφάσεις σύντομα θα υλοποιηθούν .

Το Οβριόκαστρο βρίσκετε σε μικρή απόσταση νοτίως της καμπής της Κοιλάδας Ποτάμι, προς νότον υψώνεται ο λόφος Οβριόκαστρο, του οποίου η κορυφή βρίσκεται 315 μ. υψηλότερα από την επιφάνεια της θάλασσας. Παλαιότερα ήταν κατάφυτος. Οι πλαγιές του λόφου είναι σχετικά απότομες, με εξαίρεση εκείνη που βλέπει προς τα βορειοδυτικά, δηλαδή προς την Κερατέα, όπου η κλίση του εδάφους είναι, συγκριτικά, λιγότερο έντονη.

Ο λόφος δεσπόζει στην περιοχή, από δε την κορυφή του μπορεί κανείς να παρατηρεί κυκλικά την Κοιλάδα Ποτάμι και τα βουνά της βόρειας Λαυρεωτικής, όλη σχεδόν την έκταση μέχρι τον κόλπο της Αναβύσσου καθώς και τον Σαρωνικό, την πεδιάδα που απλώνεται μέχρι το Πάνειον όρος και την Κερατέα, μεγάλο μέρος των Μεσογείων μέχρι τους πρόποδες του Υμηττού και της Πεντέλης, τους χαμηλούς λόφους μέχρι το Μαυροβούνι και την Μερέντα στα βόρεια, καθώς και το νότιο Ευβοϊκό στα ανατολικά, όπου υπάρχουν οι όρμοι Κακή Θάλασσα και Δασκαλιό. Ο λόφος γενικά, λόγω της θέσης και της μορφής του, έχει σαφώς σημασία στρατηγική.

Στη νότια πλαγιά του λόφου -που είναι και η πλέον επικλινής- βρέθηκαν στην επιφάνεια του εδάφους άφθονα τεμάχια (όστρακα) προϊστορικών αγγείων καθώς και πολλούς οψιανούς. Όλα παραδόθηκαν εν συνεχεία στο Αρχαιολογικό Μουσείο Λαυρίου.

Τα αγγεία ανήκουν στην Τελική Νεολιθική περίοδο (3.500 -3.000 π.Χ.), και στην Πρωτοελλαδική Ι (3.000 - 2.800), ένα δε απ' αυτά στη Μεσοελλαδική (2.000 - 1.600).

Οι οψιανοί είναι θραύσματα εργαλείων, διάφορες λεπίδες, μικρές αιχμές βελών και πολλά απολεπίσματα. Στην ίδια πλαγιά ανακαλύφθηκαν επίσης δύο ορύγματα που είναι πιθανότατα τα στόμια μικρών υπογείων μεταλλευτικών στοών, δηλαδή γαλαρίες. Επιφανειακά ερείπια κτισμάτων της Προϊστορικής περιόδου δεν εντοπίστηκαν.

Στο ανώτερο μέρος του λόφου σώζονται τα ερείπια ενός αρχαίου οχυρού (κάστρου), σ' αυτά δε οφείλεται, όπως είναι ευνόητο, η ονομασία του. Το οχυρό ορίζεται από τείχος που είναι κτισμένο με ακανόνιστους πλακοειδείς, ως επί το πλείστον, λίθους, διαφόρων μεγεθών, με τη μέθοδο της ξερολιθιάς. Ο χώρος που περικλείει, έχει σχήμα ωοειδές με διαμέτρους 120 μ. τη μεγάλη και 70 περίπου τη μικρή. Το πάχος του τείχους είναι 1,60 μ. περίπου, το δε σωζόμενο ύψος του κυμαίνεται γύρω στο 1 μ.

Κατά το βορειοδυτικό τμήμα του περιβόλου των τειχών σώζεται πύλη πλάτους 2,20 μ., που προστατεύεται από δύο ορθογώνιους εξωτερικούς πύργους, ένα σε κάθε πλευρά της. Το πλάτος του κάθε πύργου φθάνει τα 3,50 μ.

Κατά τη δυτική πλευρά του οχυρού υπάρχει ένα εκτεταμένο προτείχισμα που επεκτείνει τον οχυρωμένο χώρο προς τα δυτικά κατά ίση σχεδόν έκταση με εκείνη που είχε αρχικά. Το προτείχισμα έχει κατασκευασθεί με τρόπο και με υλικά που είναι ίδια με εκείνα του τείχους του κυρίως οχυρού, το πάχος του όμως είναι κατά τι μικρότερο και κυμαίνεται γύρω στο 1 μ. Σε ορισμένα τμήματα του είναι κατεστραμμένο.

Κατά το βορειοδυτικό τμήμα του προτειχίσματος υπάρχει άνοιγμα πύλης, το οποίο όμως δεν προστατεύεται από πύργους. Η πύλη αυτή βρίσκεται σε αξονική αντιστοιχία με την πύλη του τείχους.

Σήμερα, το εσωτερικό του οχυρού αλλά και του προτειχίσματος καλύπτεται από πυκνή βλάστηση σχίνων και άλλων θάμνων, με αποτέλεσμα η επιφάνεια του εδάφους σε μεγάλη έκταση να μην είναι ορατή. Παρά ταύτα, από αυτά που φαίνονται εδώ και εκεί, είναι σαφές, ότι στο κυρίως οχυρό τουλάχιστον υπάρχουν ερείπια κτιρίων, διαφόρων μεγεθών και τύπων, που θα χρησίμευαν ασφαλώς για τη διαμονή εκείνων, που έμεναν εκεί μονίμως ως φρουρά ή μόνο σε περίπτωση κινδύνου εχθρικών επιδρομών. Παρόμοια ερείπια υπάρχουν επίσης και κατά το δυτικό (το χαμηλότερο) τμήμα του χώρου που περικλείει το προτείχισμα καθώς και έξω από το κυρίως οχυρό, σε μικρή απόσταση από τη νότια πλευρά του.

Στον περιτειχισμένο χώρο, γενικά, μπορεί κανείς να βρει σποραδικά θραύσματα αγγείων και τεμάχια κεραμίδων, που δείχνουν ότι το οχυρό θα πρέπει να οικοδομήθηκε κατά τους τελευταίους Ελληνιστικούς ή κατά τους πρώτους Ρωμαϊκούς χρόνους.

Για το είδος και την ακριβή χρονολόγηση του οχυρού δεν γνωρίζουμε πολλά πράγματα. Οι ειδικοί έχουν διατυπώσει κατά καιρούς διάφορες απόψεις για το Οβριόκαστρο, επικρατέστερη όμως κατά τη γνώμη μας είναι εκείνη του Αμερικανού αρχαιολόγου Ε. Vanderpool, σύμφωνα με τον οποίο το οχυρό κατασκευάσθηκε ίσως από τους δούλους των μεταλλείων του Λαυρίου κατά τα τέλη του Β' αι. π.Χ. Την εποχή αυτή ξέσπασαν μεγάλες επαναστάσεις εναντίον των Ρωμαίων στην Ιταλία, η επαναστατική δε κίνηση έφθασε και στην Ελλάδα, η οποία τότε είχε ήδη κατακτηθεί πλήρως από τους Ρωμαίους.

Το 134 π.Χ., σύμφωνα με τον Αθηναίο, οι δούλοι των μεταλλείων του Λαυρίου επαναστάτησαν, κατέλαβαν το οχυρό του Σουνίου και λεηλατούσαν την Αττική επί τέσσερα περίπου χρόνια. Οι επαναστάτες βέβαια κατέχοντας μόνο το οχυρό του Σουνίου ήταν ασφαλούς ευάλωτοι, φαίνεται λοιπόν ότι έκτισαν εν τάχη και ένα δεύτερο οχυρό στην κορυφή του στρατηγικού λόφου του Οβριόκαστρου, ακριβώς για να μπορούν

                                      I.      να ελέγχουν την κύρια χερσαία οδό που οδηγούσε από την Αθήνα προς το λιμάνι του Θορικού και προς το Σούνιο,

                                   II.      να επιτηρούν τις κινήσεις των αντιπάλων τους και

                                 III.      να προβάλλουν μια πρώτη άμυνα σε περίπτωση επίθεσης.

Οι οριστικές απαντήσεις σ' αυτές τις υποθέσεις θα δοθούν φυσικά μόνο με την ανασκαφική έρευνα του οχυρού, η οποία ασφαλώς θα ρίξει φως και σε άλλα θέματα της τοπικής ιστορίας.

Λόγω των αρχαιοτήτων του, ο λόφος Οβριόκαστρο περιλαμβάνεται εξ ολοκλήρου μέσα στον κηρυγμένο ευρύτερο Αρχαιολογικό Χώρο της Λαυρεωτικής, το δε αρχαίο οχυρό έχει ενταχθεί μέσα στην Ζώνη Α του χώρου (ΦΕΚ 1.070/τευχ. Β/1-6-1995). Μέσα σ' αυτή τη Ζώνη, που είναι απολύτου προστασίας, δεν επιτρέπεται οιαδήποτε κατασκευή ή αλλοίωση. Η ίδια περίπου απαγόρευση ισχύει σύμφωνα με το Νόμο και για μια έκταση ακτίνας 500 μέτρων γύρω από το αρχαίο οχυρό. (Τα στοιχεία προέρχονται από την ανακοίνωση των αρχαιολόγων Ευάγγελου Κακαβογιάννη και της Όλγας Κακαβογιάννη, «Τα μνημεία της περιοχής οβριοκάστρου του Δήμου Κερατέας», Δ' επιστημονική συνάντηση ΝΑ Αττικής, Καλύβια Αττικής, 1-3 Δεκεμβρίου 1989.)

Το ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ του ΘΟΡΙΚΟΥ

Το Αρχαίο Θέατρο του Θορικού, που βρίσκετε στον Δήμο Κερατέας είναι ένα από τα αρχαιότερα, είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον για τις ιδιορρυθμίες του. Χτίστηκε στο 3ο τέταρτο του 5ου π.Χ. αιώνα. Το κοίλο, με χτιστά λίθινα εδώλια, δεν αποτελεί όπως στα άλλα θέατρα ημικύκλιο, άλλα μισή έλλειψη και έχει στη μια πάροδο ναΐσκο του Διονύσου και στην αντικρινή σύμπλεγμα μικρών δωματίων.

Σε κάποια απόσταση δυτικά του θεάτρου βρέθηκαν τα θεμέλια του ναού της Δήμητρας και της Κόρης, του οποίου το καλύτερα διατηρημένο αρχιτεκτονικό υλικό φαίνεται ότι μεταφέρθηκε στην ΑΘήνα όταν ο Θορικός παράκμασε και χρησιμοποιήθηκε στον πρόναο του ναού της Δήμητρας και της Κόρης που χτίστηκε κοντά στο δυτικό κράσπεδο της οδού των Παναθηναίων. Εκτός από τη λατρεία της Δήμητρας και της Κόρης, είναι γνωστή και η λατρεία του επώνυμου ήρωα Θορίκου, του Διός, της Ήρας Ειλειθυίας και του Διονύσου.

Εκτός από το θέατρο, έχουν βρεθεί ερείπια τειχών που χρονολογούνται στο 409 π.Χ., τμήματα στοάς, ενώ πολύ σημαντικό είναι τα τμήματα της κλασικής πόλης του Θορικού, που έχουν ανασκαφεί από το 1963 από Βέλγους αρχαιολόγους, και ειδικότερα της βιοτεχνικής της συνοικίας.

Μεταξύ άλλων βρέθηκε εργαστήριο καθαρισμού και πλυσίματος του μεταλλεύματος, που αποτελείται από περίπλοκο σύστημα δεξαμενών και αγωγών και το οποίο ήταν σε χρήση μέχρι τα τέλη του 5ου π.X. αιώνα. Τέλος, από το νεκροταφείο της πόλης ανασκάφηκαν συνολικό 72 τάφοι, γεωμετρικών, αρχαϊκών και κλασικών χρόνων.

Ας γνωρίσουμε ποιος ήταν ο Θορικός . Ο Θορικός ήταν στην αρχαιότητα μια από τις σημαντικές πόλεις της Αττικής που βρίσκεται στα νοτιοανατολικά της παράλια, μισή ώρα βόρεια του Λαυρίου και την οποία, σύμφωνα με την παράδοση, ίδρυσε ο Κέκρωψ. Ήταν χτισμένος στον βόρειο μυχό του κόλπου, στα ριζά του εκεί λόφου Βελατούρι και στον προς τα δυτικό ομαλό χώρο.

Τα παλαιότερα ίχνη κατοίκησης ανήκουν ίσως στα νεολιθικά χρόνια (αρχές 3ης χιλιετίας). Ήδη στη ΜΕ εποχή (1900-1600 π.χ.) οι κάτοικοι του Θορικού γνώριζαν και ασκούσαν την επεξεργασία των μεταλλευμάτων του Λαυρίου. Τη Μυκηναϊκή εγκατάσταση στον χώρο επιβεβαιώνουν δύο θολωτοί τάφοι, στους οποίους υπάρχουν σαφή ίχνη ηρωολατρίας κατά την αρχαϊκή εποχή. Στα γεωμετρικά χρόνια υπήρχε οικισμός και νεκροταφείο, τα οποία εντοπίστηκαν.

Στα Κλασικά και στα Πρώιμα Ελληνιστικά χρόνια ήταν σημαντικό οχυρό των Αθηναίων.

Σύμφωνα με τη μυθική παράδοση, που μάλλον αντανακλά ιστορικά γεγονότα, πριν από τον Θησέα αποτελούσε ξεχωριστό δήμο όπου ο Ερεχθεύς είχε κάνει βασιλιά τον γαμπρό του Κέφαλο.

Επί Κλεισθένους έγινε δήμος της Ακαμαντίδος φυλής. Ήταν κέντρο εμπορικής κίνησης στο οποίο συγκεντρωνόταν η ξυλεία των γύρω δήμων.

Μια αναλαμπή τον 4ου π.Χ. αιώνα αποτέλεσε πρόσκαιρη αναβίωση της οικονομικής άνθησης της πόλης, που παράκμαζε σταθερά μετά την εξάντληση των εκμεταλλεύσιμων κοιτασμάτων του Λαυρίου και την υποτίμηση του αργύρου τον 4ο π.Χ. αιώνα.

Ο Πομπώνιος ο Μέλας, ο οποίος έζησε κατά το πρώτο μισό του 1ου μ.Χ. αιώνα, υποστηρίζει ότι ο Θορικός και η Βραυρώνα ήταν κάποτε πόλεις, ήδη δε παρέμειναν ονομασίες μόνο, πράγμα που μας κάνει να συμπεραίνουμε ότι κατά την εποχή εκείνη ο Θορικός ήταν εγκαταλελειμμένος και κατεστραμμένος.

Στη μέση της χερσονήσου που χωρίζει τον βόρειο όρμο (Φραγκολίμανο) από τον νότιο (το κυρίως λιμάνι του Θορικού) υπάρχουν «φτωχά» λείψανα ενός φρουρίου που είχαν χτίσει οι Αθηναίοι στο τέλος του 5ου π.Χ. αιώνα για να προστατεύουν τα πλοία που θα περνούσαν από εκεί αν υπήρχε ανάγκη.

Το οχυρό μπορούσε να χρησιμεύει και ως ακρόπολη του Θορικού, ο οποίος βρισκόταν 1 χλμ. δυτικότερα. Εκεί υπάρχουν τα σημαντικά λείψανα του θεάτρου, προσιτά από τη θέση όπου ο σημερινός δημόσιος δρόμος στρέφεται προς νότια με κατεύθυνση προς τον Κυπριανό και το Λαύριο, το οποίο βρίσκεται σε απόσταση 3.5 περίπου χλμ. από το θέατρο. Δυστυχώς το Θορικό όπως και πολλοί άλλοι αρχαιολογικοί χώροι της Ανατολικής Αττικής βρίσκονται σήμερα σε κακή κατάσταση, από άποψη συντήρησης.

Τα τελευταία έτη είχε ξεκινήσει μία προσπάθεια αποκατάστασης του κάτω διαζώματος του θεάτρου, αλλά και της κατασκευής βοηθητικών κτισμάτων. Όμως δεν ολοκληρώθηκε ακόμη.

Το Σπήλαιο του ΚΙΤΣΟΥ

Πρόκειται για ευρύχωρο κοίλωμα με χαμηλή και πλατειά είσοδο, που θυμίζει παρατηρητήριο χωρίς να είναι ορατό από απόσταση. Αυτό βρίσκεται στα πρόβουνα του όρους Θορικού στην περιοχή Λαυρίου.

Το όνομά το χρωστά στον άλλοτε χωροφύλακα και μετά λήσταρχο Κίτσο, που το χρησιμοποιούσε για κρησφύγετο με την εξαμελή συμμορία του. Με τη μεσολάβηση υψηλών προσώπων, ξανά κατατάσσεται στη χωροφυλακή με τους συντρόφους του, αλλά και πάλι παίρνει τα βουνά και γίνεται ο φοβερός βασιλιάς της περιοχής.

Οι πλούσιοι επιχειρηματίες του Λαυρίου, Jean Baptiste Serpieri και λοιποί, του έδιναν μεγάλα χρηματικά ποσά, για την προστασία τους από άλλους ληστές.

Παρά τη μεγάλη του εξυπνάδα, πονηριά και σβελτοσύνη, — γι'αυτό τον έλεγαν και νυφίτσα— δεν κατάφερε να ξεφύγει από το άγριο κυνήγι των χωροφυλάκων. Έτσι βρήκε το θάνατο το 1865.

Το σπήλαιο όμως. χρησιμοποιήθηκε από τον άνθρωπο από τη νεότερη παλαιολιθική μέχρι τη σύγχρονη εποχή. Το απέδειξαν τα λίθινα εργαλεία κ.λ.π., που αποκαλύφθηκαν κατά τις ανασκαφές που πραγματοποιήθηκαν από Γαλλική Επιστημονική Ομάδα, με υπεύθυνη τη Ν. Lambert. (Τα στοιχεία προέρχονται από την ανακοίνωση της Άννας Πετρόχειλου, «Τα σπήλαια της ΝΑ Αττικής», Δ’ επιστημονική συνάντηση ΝΑ Αττικής, Καλύβια Αττικής, 1-3 Δεκεμβρίου 1989).

Παρουσίαση ορισμένων από τις σημαντικότερες αρχαιότητες που βρέθηκαν στην περιοχή της Κερατέας.

Κούρος επιτάφιος με την πλίνθο και την τετράγωνη βάση. Το όνομα σε γενική, είναι χαραγμένο στο μέτωπο της βάσης, χωρίς πατρωνυμικό: ΑΡΙΣΤΟΔΙΚΟ.

Παρασταίνεται γυμνός με τον προχωρημένο τύπο Κούρου, οι βραχίονες είναι με κάμψη η κόμη κοντή φτάνει πίσω έως ψηλά στο τράχηλο. Ελάχιστα ίχνη κόκκινου χρώματος στο κρανίο. Γύρω στην πλίνθο υπόλοιπα από το μολύβι πού τη στερέωνε στη βάση. Μάρμαρο Παριανό, η βάση από Πεντελικό.

Βρέθηκε στα Μεσόγεια Αττικής (περιοχή Κερατέας) και μεταφέρθηκε στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο το 1944. Λαμπρό ολοζώντανο, σοφά συνθεμένο αττικό δημιούργημα. Είναι ένας από τους τελευταίους αρχαϊκούς Κούρους γύρω στα 500 π.Χ. Ύψος 1.98 μ. Αρ. Μουσείου 3.938 (Φωτογραφία του 'Εθνικού 'Αρχαιολογικού Μουσείου).

Η «θεά του Βερολίνου» από την Κερατέα Αττικής. Στο χέρι η θεά κρατάει ένα ρόδι και φοράει πόλον. Είναι των αρχών του 6ου  αιώνα π.Χ. και έχει ύψος 1.9 μ. Βρίσκεται στο  Κρατικό Μουσείο Βερολίνου. (Από το Βιβλίο P. LULIES ΕΤ Μ. HIRMER, LA SCULPTURE GRECQUE, FLAMMA-RION).

Είναι ο Αττικός Αμφορέας της γεωμετρικής εποχής από την Κερατέα Αττικής. Βρίσκεται σε ιδιωτική συλλογή (Από την μελέτη του Η. G. Buchholz, Ein Friedhof im Gebiet des dttischen Demos Kephale, Archaol Anzeiger 1963, σσ. 455-498).

Ο Κούρος της Νέας Υόρκης, μαρμάρινος από την Αττική (περιοχή Κερατέας κατά τον Η. G. BUCHHOLZ) Ύψος 1.93 μ. Βρίσκετε στο Μητροπολιτικό Μουσείο Νέας Υόρκης (Από το Βιβλίο P. LULIES ΕΤ Μ. HIRMER, LA SCULPTURE GRECQUE, FLAMMA-RION).

Αττικός μελανόμορφος Αρύβαλλος με παράσταση από το 580 π.Χ. . Βρέθηκε στην Κερατέα, Ιδιωτική συλλογή (Από την μελέτη του Η. G. Buchholz, Ein Friedhof im Gebiet des dttischen Demos Kephale, Archaol Anzeiger 1963, σσ. 455-498).

Άγαλμα Κούρου επιταφίου, ατελείωτο. Βρέθηκε το 1893 στην Κερατέα Αττικής. Άτεχνη λάξευση ενός εντοπίου λιθοξόου γύρω στα 550 π.Χ. Ύψος 1.43 μ. . Βρίσκεται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Αρ. 1904. (Φωτογραφία του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου)

Επιτύμβια στήλη (στην οικία του Κ. Λιούμη) της Κλασικής περιόδου. Η επιγραφή: ΜΗΝΣΙΜΑΧΗ ΚΑΛΛΙΜΑΧΗ ΘΥΓΑΤΗΡ ΚΕΦΑΛΗΘΕΝ. Βρίσκεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Λαυρίου.

Οι Προτάσεις μας

Αφού τελειώσαμε την έρευνα μας , εγώ και ο πρόεδρος του Ομογενειακού Πρακτορείου Ειδήσεων, ξαναήλθαμε στο Σπήλαιο της Κερατέας, ανεβήκαμε μπροστά στην Μονάδα Πυραύλων που βρίσκετε περίπου 60 μέτρα πιο ψηλά από το Σπήλαιο και καθισμένοι και βλέποντας την πιο κάτω θέα

Την περιοχή της Κερατέας και στο βάθος η Κακή Θάλασσα και το Δασκαλειό και πιο μακριά να φαίνεται η Εύβοια

Πιο δεξιά να παρατηρούμε το Οβρίοκαστρο όπου δίπλα του θα γίνει ο χώρος ταφής των Σκουπιδιών

Μπροστά μας να παρουσιάζεται το βουνό του Θωρικού και στο βάθος η Μακρόνησος , τόπος εγκλεισμού αγωνιστών και τώρα τόπος επισκέψεων διότι είναι τόπος ιστορικής μνήμης και διατηρημένο μνημείο με απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού.  

Δεξιά μας να αναπτύσσετε η Ανάβυσσος και στο βάθος οι Κυκλάδες

Και όλα αυτά πάνω στην λεωφόρο που δένει τον Σταυρό μέχρι το Λαύριο και δεν νομίζουμε ότι το κομμάτι έγινε για να περνάνε τα φορτηγά με τα σκουπίδια που θα πάνε να τα αποθέσουν δίπλα στο το Οβρίοκαστρο.   

και βλέποντας τις πιο πάνω Περιοχές, που όπου είχαμε εντοπίσαμε όσα σας παρουσιάσαμε πιο πάνω, σκεφθήκαμε τις πιο κάτω Προτάσεις και σας τις παρουσιάζουμε , διότι η Αττική δεν έχει μόνο το Σπήλαιο της Παιανίας , το επισκέπτονται χιλιάδες τουρίστες αλλά έχει και τα Αρχαία ευρήματα της Κερατέας και σε λίγο δεν θα επισκέπτεται κανείς λόγω των Σκουπιδιών .  

Οι προτάσεις μας αφορούν όλους τους Έλληνες Βουλευτές της Ανατολική Αττικής, τους Υπουργούς Τουρισμού και του Πολιτισμού και τους Έλληνες Ευρωβουλευτές διότι είναι οι μόνοι που μπορούν συναινέσουν και προτείνουν στον πανέξυπνο Υπουργό ΠΕΧΩΔΕ κ. Σουφλιά, να προλάβει και να αξιοποιήσει τα Αρχαία ευρήματα της Κερατέας για τον «Εναλλακτικό Τουρισμό των Νέων και των Ξένων Τουριστών» μας , μέσα από Ευρωπαϊκά Προγράμματα ή Ιδιωτικές επενδύσεις ή οποιοδήποτε άλλο τρόπο σκεφθεί η ελληνική κυβέρνηση .

Προτάσεις

Όλοι γνωρίζουν την ανάπτυξη των Μεσογείων, μετά την αξιοποίηση της Αττικής Οδού η οποία της κάποια στιγμή θα φθάσει και τον αναπτυσσόμενο λιμένα του Λαυρίου, την επέκταση του Προαστιακού Σιδηροδρόμου που θα φθάσει και αυτός στο Λαύριο, την αξιοποίηση των λιμενίσκων για τον ελλιμενισμό σκαφών ιστιοπλοΐας ενώ όλοι γνωρίζουν ότι οι θάλασσες του Σαρωνικού από το Φάληρο μέχρι την Βάρη έχουν κλειστεί και δεν είναι εύκολη η πρόσβαση στις ακτές για τους 4.000.000 κατοίκους Αθηνών Πειραιώς .

Οι οδεύσεις από την Αθήνα μέχρι το Λαύριο περνάν μέσα από την περιοχή της Κερατέας δηλαδή μέσα από την περιοχή όπου προτείνουμε να εξελιχθεί ο «Εναλλακτικός Τουρισμός των Νέων και των Ξένων Τουριστών» αξιοποιώντας τα Αρχαία ευρήματα της Κερατέας. Οι οποίες σύμφωνα με την πρόταση μας ο επισκέπτης και ο Έλληνας και ο Ξένος τουρίστας, θα σταματά στην Κερατέα , όπου θα κάνει μια στάση στο Κερατοβούνι ή Πάνειον Όρος , μετά θα κατεβαίνει και θα επισκέπτεται την πόλη όπου επισκέπτεται τα αρχαία της περιοχής τα οποία θα πρέπει να αποκαλυφθούν στο κοινό, κατόπιν θα περνά από το Οβρίοκαστρο που θα πρέπει να αποκαλυφθούν και αυτά στο κοινό και θα συνεχίζει προς το Θορικό και θα φθάνει στο λιμάνι του Λαυρίου όπου θα μεταβαίνει στη Μακρόνησο .

Αυτή η διαδρομή χρειάζεται μεγάλο χρονικό διάστημα να αποκαλυφθεί στο κοινό, αλλά είναι πολιτική απόφαση η αξιοποίηση της, όμως θα πρέπει να θυμηθούν όλοι (όπως την θυμόμαστε και εμείς) την ρήση του αείμνηστου Ηλία Ηλιού που στην συζήτηση του στην Βουλή νομίζουμε για την επιδότηση του ελληνικού ελαιόλαδου είπε περίπου «τα 7 χρόνια είναι πολλά για μένα, είναι πολύ λίγα για την ανάπτυξη της Ελλάδος ». Η ανάπτυξη της προτάσεως μας αναπτύσσετε ως εξής :          

      Ανάπτυξη πάνω στο Πάνειον Όρος ή Κερατοβούνι

o         Ανάδειξη και αξιοποίηση του Σπήλαιου της Κερατέας με σκοπό την επισκεπτικότητα του στο κοινό και στους τουρίστες.

o         Αξιοποίηση στη κορυφή στο Κερατοβούνι με την δημιουργία ενός Συνεδριακού Κέντρου ή Ξενοδοχείου στον χώρο που βρίσκονται οι αναξιοποίητες εγκαταστάσεις της Πολεμικής Αεροπορίας 

o         Δημιουργία της προτάσεως μας που δημοσιεύσαμε στο αρχειακό άρθρο μας του ΔΕΚ του 2004 Ο ΑΘΛΗΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ: ΣΚΕΨΕΙΣ και ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ για την ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ της ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ των ΟΛΥΜΠΙΑΚΩΝ ΑΓΩΝΩΝ. ,

      Ανάπτυξη μέσα στην πόλη της Κερατέας

o         Ανάδειξη και αξιοποίηση του Αδριάνειου Υδραγωγείου με σκοπό την επισκεπτικότητα του στο κοινό και στους τουρίστες.

o         Αξιοποίηση στη θέση του παλαιού Σιδηροδρομικού Σταθμού της Κερατέας, με την δημιουργία χώρων πολιτισμικών εκθέσεων, αναψυχής και άθλησης στον χώρο που βρίσκονται ο σταθμός και το παλαιό εργοστάσιο της παροχής ηλεκτρικής ενέργειας.  

      Ανάπτυξη του Οβριοκάστρου

o         Ανάδειξη των Αρχαίων μέσα από την αρχαιολογική σκαπάνη

o         Δημιουργία ενός μικρού Μουσείου αρχαίων ευρημάτων και μεταλλευμάτων με σκοπό την επισκεπτικότητα τους στο κοινό και στους τουρίστες.

      Ανάπτυξη του ΑΡΧΑΙΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ του ΘΟΡΙΚΟΥ

o         Συνέχιση και Ανάδειξη των Αρχαίων ευρημάτων του Θεάτρου μέσα από την αρχαιολογική σκαπάνη

o         Ανάδειξη των ερειπίων των Τειχών

o         Ανάδειξη των τμημάτων της Στοάς 

o         Ανάδειξη των Εργαστηρίων καθαρισμού και πλυσίματος του μεταλλεύματος,

o         Συνέχιση και Ανάδειξη των Αρχαίων ευρημάτων του Νεκροταφείου της πόλης με τους 72 τάφους, γεωμετρικών, αρχαϊκών και κλασικών χρόνων μέσα από την αρχαιολογική σκαπάνη

Με σκοπό την επισκεπτικότητα τους, σε όλους Έλληνες και Ξένους τουρίστες .

      Ανάπτυξη του Σπήλαιου του ΚΙΤΣΟΥ

o         Ανάδειξη και αξιοποίηση του Σπήλαιου του ΚΙΤΣΟΥ με σκοπό την επισκεπτικότητα του στο κοινό και στους τουρίστες.

o         Αξιοποίηση της γύρω περιοχής του με χώρους αναψυχής

Το Apodimos.com και το Ομογενειακό Πρακτορείο Ειδήσεων νοιώθουν ικανοποίηση ότι κρούσανε τον κώδωνα της ενημέρωσης και ίσως οι κκ Βουλευτές προλάβουν, πριν προλάβουν τα σκουπίδια να υποβαθμίσουν την περιοχή Κερατέας  διότι τότε δεν θα μπορεί να αναπτυχθεί η πρόταση μας για τον «Εναλλακτικό Τουρισμό των Νέων και των Ξένων Τουριστών μέσα από τα Αρχαία ευρήματα της Κερατέας» .

Μετά αυτό τον τρόπο θα αντιμετωπίσουμε την παρουσίαση των αρχαιότητων των υπόλοιπων περιοχών της Μεσογαίας , οι οποίες εφάπτονται στο αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος» .

Πηγές πληροφοριών :

Όσες αναφέρονται μέσα στα κείμενα και των

1.       Αντωνίου, Αθ., ΤΑ ΤΟΠΩΝΥΜΙΑ ΤΗΣ ΚΕΡΑΤΕΑΣ, Δήμος Κερατέας, Κερατέα 1991.

2.       Δερμάτη, Γ., ΤΟΠΙΟ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΛΑΥΡΕΩΤΙΚΗΣ, Δήμος Λαυρεωτικής, Λαύριο 1994.

3.       Ιατρού, Γ., ΣΟΥΝΙΟ ΛΑΥΡΙΟ ΚΕΡΑΤΕΑ, Η ΤΕΘΛΑΣΜΕΝΗ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ, Τουμπής -«ΧΡΥΣΗ ΤΟΜΗ», Κερατέα 2003.

4.       . Στρατοκόπου, Χρ., Η ΚΕΡΑΤΑΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ, «Χρυσή Τομή», Κερατέα 1997 (α' έκδοση 1925).

5.       Ρώμα, Χρ., ΚΕΡΑΤΕΑ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ, «Χρυσή Τομή», Κερατέα 1987.

6.       Περιοδικό «ΧΡΥΣΗ ΤΟΜΗ»

7.       Εφημερίδα «ΝΕΑ ΤΗΣ ΚΕΡΑΤΕΑΣ»