ΕΕ 3ον - ΟΛΛΑΝΔΙΑ Η ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΛΟΥΛΟΥΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΙΣ 12 ΕΠΑΡΧΙΕΣ. Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΕΚΕΙ.

Αρχειακό Αφιέρωμα.

Του εκδότου του www.Apodimos.com Ξενοφώντα Φαφούτη

Σ’ αυτό το 3ον Αφιέρωμα που αφορά τα κράτη της ΕΕ και για το οποίο δημιουργήσαμε για την ενημέρωση όλων των Ελλήνων, Κυπρίων και Απόδημων αδελφών μας και αφορά τα 27 Αρχειακά Αφιερώματα των κρατών που αποτελούν την Ευρωπαϊκή  Ένωση συνεχίζουμε με την παρουσίαση του κράτους της Ολλανδίας του οποίοι κάτοικοι του είναι συντοπίτες μας στην Ευρώπη και συναποτελούν την ΕΕ . Επιλέξαμε για αυτό το αφιέρωμα διότι η Ολλανδία είναι ένα κράτος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και έχει πολλές ομορφιές όπως τα παραδοσιακά αξιοθέατα - κανάλια, ανεμόμυλοι τόσο διαφορετικοί από αυτούς του Αιγαίου, λουλούδια, καλοδιατηρημένα χωριά - παραμένουν αναλλοίωτα, υπάρχουν όμως και τόσα εκπληκτικά μουσεία και αίθουσες τέχνης, αρχαίες πόλεις και κωμοπόλεις. Η Ολλανδία είναι ένα ενιαίο κράτος με 12 επαρχίες. Ενώ ενημερώνουμε τους  πολυπληθείς επισκέπτες-αναγνώστες μας, του portal του Online magazine του Apodimos.com ότι η μισή χώρα της Ολλανδίας  βρίσκεται λιγότερο από ένα μέτρο πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Η παρουσίαση αυτού του αφιερώματος θα βασιστεί στους πιο κάτω άξονες που είναι Τα βασικά στοιχεία της Ολλανδίας σαν μέλος της Ε.Ε. με σκοπό να γνωρίσουμε την Γεωγραφία, την Οικονομία, την Δημογραφία , τον Πολιτισμό της κλπ, μετά ακολουθούν Οι σχέσεις Ελλάδος Ολλανδίας για να αναπτύξουμε σε συνέχεια αναφερθούμε για την Ελληνική παροικία της Ολλανδίας μελετώντας τα στοιχεία που θα παρουσιάσουμε όλοι οι Έλληνες και Απόδημοι αδελφοί μας θα νοιώσουν ότι έχουν ζήσει αυτές τις μέρες που παρουσιάζουμε .

      Τα βασικά στοιχεία της Ολλανδίας σαν μέλος της Ε.Ε.

Οι Κάτω Χώρες (Ολλανδικά: Nederland) είναι το ευρωπαϊκό μέρος του Βασίλειου των Κάτω Χωρών (Ολλανδικά: Koninkrijk der Nederlanden), και είναι Κοινοβουλευτική Δημοκρατία με συνταγματικό μονάρχη. Στο βασίλειο ανήκουν και η Αρούμπα και οι Ολλανδικές Αντίλλες. Αναφέρεται πολλές φορές λανθασμένα ως Ολλανδία. Το όνομα Ολλανδία τυγχάνει αναφοράς στο εσωτερικό της χώρας για δύο από τις επαρχίες της, τη Βόρεια Ολλανδία (Ολλανδικά: Noord Holland) και τη Νότια Ολλανδία (Ολλανδικά: Zuid Holland).

Η χώρα βρίσκεται στην βορειοδυτική Ευρώπη και περιβάλλεται από την Βόρεια Θάλασσα, το Βέλγιο και την Γερμανία. Περίπου το 1/4 της χώρας βρίσκεται κάτω από την στάθμη της θάλασσας. Έτσι, 3.000 χιλιόμετρα φραγμάτων προστατεύουν την χώρα. Το χαμηλότερο σημείο της χώρας βρίσκεται στο δήμο Νίουβερκερκ ααν ντερ Άισελ (Ολλανδικά: Nieuwerkerk aan den IJssel) και βρίσκεται 6,76 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Το τοπίο είναι γενικά πιο λοφώδες στα ανατολικά και νότια της χώρας.

«Koninkrijk der Nederlanden»

ΟΛΛΑΝΔΙΑ

Το Πολίτευμα της όπως αναφερθήκαμε είναι Βασιλευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία και βασίλισσα της η Βεατρίκη από το 1980 γιος της Γουλιέλμος-Αλέξανδρος είναι ο διάδοχος του θρόνου. Μαζί με την γυναίκα του Μαξίμα έχουν 3 κόρες. Σύμφωνα με το σύνταγμα η Βεατρίκη είναι μέλος της κυβέρνησης .

Το Ολλανδικό Κοινοβούλιο αποτελείται από 2 σώματα και ο πρωθυπουργός της είναι ο κ. Jan Peter Balkenende. Η εκλογή των 150 μελών του δεύτερου σώματος γίνεται κάθε 4 χρόνια. Αυτό το σώμα είναι ουσιαστικά το Κοινοβούλιο, η εκπροσώπηση του λαού στην κυβέρνηση. Το πρώτο σώμα, που ονομάζεται γερουσία, αποτελείται από 75 αντιπροσώπους όλων των κοινοβουλίων των επαρχιών, οι οποίοι εκλέγονται επίσης κάθε 4 χρόνια. Η δουλειά του πρώτου σώματος είναι να παρακολουθεί και να αξιολογεί τους νόμους τους οποίους έχει επεξεργαστεί το δεύτερο σώμα.

Το Βασίλειο των Κάτω Χωρών πήρε τη σημερινή του μορφή ως Συνταγματική Μοναρχία το 1815, βασιλευόντος του Γουλιέλμου του Α'. Η επικράτεια της Ολλανδίας, του Βελγίου και του Λουξεμβούργου επιδόθηκε στο Βασίλειο, αν και το Λουξεμβούργο ήταν συνδεδεμένο με την Ολλανδία ως μέρος του πάλαι ποτέ Γερμανικού Δεσμού μέσω μίας προσωπικής ένωσης. Το 1830, το Βέλγιο αποχωρίστηκε από την Ολλανδία και κατέστησε ανεξάρτητο βασίλειο. Έτσι, οι «βελγικές» επαρχίες Λίμπουργκ και Λουξεμβούργο διαχωρίστηκαν. Το Λουξεμβούργο έγινε ανεξάρτητο δουκάτο.

Η Έκταση της χώρας είναι 41.526 km² , ενώ ο Πληθυσμός της ανέρχεται σύμφωνα με εκτίμηση του 2004, στους  16.318.199 κατοίκους . Το Νόμισμα της είναι το Ευρώ.

Κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, η Ολλανδία παρέμεινε ουδέτερη αλλά στο Β' Παγκόσμιο Πόλεμο υπέφερε 5 χρόνια γερμανικής κατοχής. Κατά τη διάρκεια της γερμανικής εισβολής, το Ρότερνταμ βομβαρδίστηκε σφοδρά και το κέντρο της πόλης καταστράφηκε σχεδόν ολοσχερώς. Περίπου 100.000 Ολλανδοί Εβραίοι δολοφονήθηκαν από το ναζιστικό καθεστώς.

Η Ολλανδία κατατάσσεται στην 15η θέση των χωρών ανά πυκνότητα πληθυσμού, με 393 κατοίκους ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο (ή 482/km² αν δεν ληφθεί υπ' όψη το 20% της θαλάσσιας έκτασης). Αποτελεί την πιο πυκνοκατοικημένη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της στατιστικής υπηρεσίας της χώρας, οι εθνικότητες των κατοίκων ποικίλλουν: το 80,8% του πληθυσμού είναι Ολλανδοί, το 5,6% Ευρωπαίοι (με 2,4% Γερμανούς), το 2,4% Ινδονήσιοι, το 2,2% Τούρκοι, το 2,0% από το Σουρινάμ, το 1,9% Μαροκινοί, το 0,8% από τις Αντίλλες και την Αρούμπα, ενώ το 4,2% είναι άλλης εθνικότητας. Οι Ολλανδοί είναι ο ψηλότερος λαός του κόσμου, με μέσο ύψος 1,83 μέτρα για τους ενήλικες άντρες και 1,70 για τις γυναίκες. Η εξήγηση για αυτή τη διαφορά ύψους παραμένει άγνωστη.

Η Ολλανδία δεν διαθέτει καμία πόλη με πληθυσμό άνω του ενός εκατομμυρίου, ωστόσο οι τέσσερις μεγαλύτερες πόλεις (Άμστερνταμ, Ρότερνταμ, Χάγη και Ουτρέχτη) καθώς και άλλες περιοχές των περιχώρων, θεωρούνται συχνά ως ένα ενιαίο πολεοδομικό σύμπλεγμα, το οποίο ονομάζεται Ράντσταντ (Randstad) και περιλαμβάνει περίπου 7 εκατομμύρια κατοίκους.

Το κλίμα της Ολλανδίας είναι ωκεάνιο με δυτικούς ανέμους ως επί το πλείστον. Οι βροχές είναι άφθονες όλο τον χρόνο, ενώ οι θερμοκρασίες είναι ήπιες τον χειμώνα και δροσερές το καλοκαίρι.

ü      Η Εκπαίδευση της Ολλανδίας

Η Ολλανδία είναι μία χώρα της ΕΕ με παγκοσμίως αναγνωρισμένη φήμη όσον αφορά την Ανώτατη Εκπαίδευση. Τα εκπαιδευτικά ιδρύματα της Ολλανδίας χρηματοδοτούνται από το κράτος, ενώ το Υπουργείο Παιδείας, Πολιτισμού και Επιστημών της χώρας είναι υπεύθυνο για την νομοθεσία που αφορά το εκπαιδευτικό σύστημα. Εξαιρώντας της Αγγλόφωνες χώρες, η Ολλανδία είναι η χώρα που χρησιμοποιεί περισσότερο την αγγλική γλώσσα στην Ευρώπη, καθώς περίπου το 95% των Ολλανδών την μιλούν. Η Ολλανδία είναι η πρώτη μη Αγγλόφωνη χώρα που προσέφερε προγράμματα σπουδών στην Αγγλική γλώσσα. Σήμερα, για αυτά τα προγράμματα, τα δίδακτρα είναι κατά κύριο λόγο χαμηλότερα από αυτά των Αγγλόφωνων χωρών. Μπορούμε για την ενημέρωση όλων των Ελλήνων, Κυπρίων και Αποδήμων αδελφών μας αναφερόμαστε ότι

o         Τα Πανεπιστήμια (Universiteiten/Universities): υπάρχουν 14 Πανεπιστήμια (συμπεριλαμβανομένου και του Open University) που προσφέρουν προγράμματα σπουδών έρευνας και απονέμουν τίτλους «master» και «doctoraat» (ο υψηλότερος ακαδημαϊκός τίτλος που απονέμεται και είναι αντίστοιχος του Ph.D).

o         Τα Ιδρύματα επαγγελματικής εκπαίδευσης (hogescholen): πάνω από 50 ιδρύματα προσφέρουν προγράμματα επαγγελματικής κατεύθυνσης (career-oriented) και απονέμουν τίτλους «bachelor» και «master» (σε συνεργασία με ξένα πανεπιστήμια).

o         Τα Ινστιτούτα Διεθνούς Εκπαίδευσης (Institutes of International Education): 15 ειδικευμένα ιδρύματα προσφέρουν προγράμματα σπουδών αποκλειστικά στην Αγγλική γλώσσα, κυρίως σε επίπεδο master και σπανιότερα σε επίπεδο σπουδών που οδηγεί σε απονομή «doctoraat» ή PhD.

Υπάρχουν άλλα 25 ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης που είναι επίσημα αναγνωρισμένα από το Υπουργείο Παιδείας της Ολλανδίας, τα οποία λειτουργούν αυτόνομα χωρίς τη βασική κρατική επιχορήγηση. Προσφέρουν full-time προγράμματα σπουδών.

ü      Οικονομία και Φυσικές πηγές της Ολλανδίας .

Η Ολλανδία διαθέτει ένα καλά οργανωμένο οικονομικό σύστημα. Κυρίαρχη είναι η βιομηχανία τροφίμων, η χημική βιομηχανία και η κατασκευή ηλεκτρικών ειδών. Η σύγχρονη γεωργία είναι επίσης πολύ παραγωγική. Εκτός από δημητριακά, λαχανικά και φρούτα, η ανθοκομία παίζει μεγάλο ρόλο στην οικονομία. Ιδιαίτερα η καλλιέργεια τουλιπών είναι ευρέως διαδεδομένη. Η κτηνοτροφία και κυρίως η γαλακτοκομία χαρίζουν στην χώρα το καλό όνομα για τα περίφημα ολλανδικά τυριά και κασέρια. Παρόλο που η ολλανδική γεωργία απασχολεί μόνο το 4% του συνολικού πληθυσμού, παίζει μεγάλο ρόλο στις εξαγωγές. Η Ολλανδία είναι μετά τις ΗΠΑ και τη Γαλλία ο τρίτος μεγαλύτερος παγκοσμίως εξαγωγέας γεωργικών προϊόντων.

Η Ολλανδία διαθέτει πηγές με φυσικό αέριο, ιδιαίτερα στην Βόρεια Θάλασσα, οι οποίες φτάνουν να καλύψουν ένα μέρος από τις ενεργειακές ανάγκες της χώρας. Στην παγκόσμια κλίμακα, η Ολλανδία βρίσκεται 5η στην παραγωγή φυσικού αερίου. Επιπλέον στα σύνορα με τη Γερμανία βρίσκονται μικρές πετρελαιοπηγές. Εκτός από την κοπριά, η Ολλανδία δε διαθέτει άλλες φυσικές πηγές ή ορυκτά.

Ενώ μπορεί κάποιος να ανακαλύψει την καταπληκτική αγορά τυριών του Αλκμάαρ, το εργοστάσιο πορσελάνης του Ντελφτ, ένα οίκο κοπής διαμαντιών στο Άμστερνταμ. 

ü      Οι Γλώσσες και οι Θρησκείες της Ολλανδίας

Η επίσημη γλώσσα είναι τα Ολλανδικά. Στην επαρχία Φρίσλαντ (Ολλανδικά: Friesland), ως επίσημη γλώσσα αναγνωρίζεται και η Φριζική, μία γλώσσα που συνδέεται έντονα με τα Αγγλικά αλλά και τα Ολλανδικά.

Η Ολλανδία, από παλιά χριστιανική χώρα, είναι σήμερα μία από τις πλέον αγνωστικιστικές χώρες. Περίπου το 40% των κατοίκων της δεν αυτοπροσδιορίζεται ως ακόλουθος καμίας θρησκείας. Είναι έτσι συχνό το φαινόμενο του αθεϊσμού. Το υπόλοιπο 60% του πληθυσμού χωρίζεται περίπου ως εξής:

o         στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία (5 εκατομμύρια μέλη, 31%)

o         στην Προτεσταντική Εκκλησία της Ολλανδίας (2,5 εκατομμύρια μέλη, 21%)

o         στις διάφορες μικρές αναμορφωμένες Εκκλησίες (συνολικά περίπου 700.000 μέλη)

o         στο Ισλάμ (εκτιμ. 900.000 μέλη, 6,1%)

o         στον Ινδουισμό (εκτιμ. 100.000 μέλη, 1,5%)

o         στο Βουδισμό (εκτιμ. 80.000 μέλη)

o         στον Ιουδαϊσμό (εκτιμ. 40.000 μέλη).

Οι καθολικοί βρίσκονται κυρίως στο νότιο τμήμα της χώρας, ενώ οι προτεστάντες στο βόρειο.

ü      Η Κοινωνική πολιτική

Τις τελευταίες δεκαετίες η Ολλανδία επικρίθηκε αρκετά για την πολύ ελεύθερη κοινωνική πολιτική που διατηρεί. Υπάρχει πολύ χαλαρή νομική ρύθμιση για τα ναρκωτικά, την πορνεία (όπου θεωρείται ένα είδος επαγγέλματος και οι ιερόδουλες είναι ασφαλισμένες κοινωνικά) και τον γάμο ομοφυλοφίλων, όπου η Ολλανδία ήταν η πρώτη χώρα στον κόσμο όπου έγινε νόμιμος ο γάμος ομοφυλοφίλων. Επίσης είναι δύσκολη η συμβίωση των μουσουλμάνων με τον υπόλοιπο ολλανδικό πληθυσμό ειδικά μετά τη δολοφονία, το 2004, του σκηνοθέτη Τέο Βαν Γκογκ, που ασκούσε κριτική στο Ισλάμ, από έναν νεαρό Μουσουλμάνο.

      Οι σχέσεις Ελλάδος Ολλανδίας.

Οι διμερείς σχέσεις καλές διότι και οι δυο είναι κράτη μέλη των κρατών της Ε. Ε. κάτι που μπορεί κάποιος να παρατηρήσει από τις πιο κάτω πληροφορίες :

ü       Διπλωματικές σχέσεις

Λειτουργεί Ελληνική Πρεσβεία στην Χάγη. Στο Ρόττερνταμ υπάρχει Γενικό Προξενείο.

ü       Συμβατικό πλαίσιο

Από τις συναφθείσες συμφωνίες, επισημαίνονται οι ακόλουθες:

a.       Συμφωνία Αεροπορικών Μεταφορών (1947)

b.      Συμφωνία Απαλλαγής Διπλής Φορολογίας Αεροπορικών Επιχειρήσεων (1951)

c.       Συμφωνία Οδικών Μεταφορών (1973)

d.      Συμφωνία για την ενεργοποίηση της Επιστημονικής και Τεχνολογικής Συνεργασίας των δύο χωρών (1984)

ü       Πολιτικές σχέσεις

Οι σχέσεις της Ελλάδος με την Ολλανδία καθορίζονται από την συμμετοχή των δύο χωρών στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ.  Από τον Ιανουάριο του 2003 έχει συσταθεί στη Βουλή των Ελλήνων κοινοβουλευτική ομάδα φιλίας Ελλάδος-Ολλανδίας. Ως προς τις επισκέψεις που έχουν λάβει προσφάτως χώρα,  σημειώνεται η επίσκεψη, που πραγματοποίησε ο τότε Υπ. Εξωτερικών της Ολλανδίας κ. Bot στην Ελλάδα (Αθήνα 7.9.06), καθώς και η επίσκεψη του Ολλανδού Πρωθυπουργού Dr. Jan Pieter Balkenende (Αθήνα, 7.7.2007), ο οποίος παρακάθισε σε γεύμα εργασίας με τον Πρωθυπουργό κ. Κ. Καραμανλή. Στις συζητήσεις που είχαν οι δύο Πρωθυπουργοί, εξετάστηκαν ζητήματα ευρωπαϊκού και διμερούς ενδιαφέροντος.

ü       Πολιτιστικές σχέσεις

Οι μορφωτικές σχέσεις Ελλάδας – Ολλανδίας ρυθμίζονται από τη Μορφωτική Συμφωνία της 21.04.1953, η οποία υλοποιείται με Εκτελεστικά Προγράμματα. Στην Ελλάδα λειτουργεί το Ολλανδικό Επιστημονικό Ινστιτούτο Αθηνών με αρχαιολογικές, εκδοτικές και πολιτιστικές δραστηριότητες. Σημειώνεται, επίσης, ότι στο πανεπιστήμιο του Groningen λειτουργεί έδρα Νέων Ελληνικών και βυζαντινολογίας και στο πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ έδρα Νέων Ελληνικών, ενταγμένη στην έδρα ευρωπαϊκών γλωσσών. H Πρεσβείας μας στην Χάγη, αναλαμβάνει πολιτιστικές δραστηριότητες προς σύσφιγξη των πολιτιστικών μας σχέσεων.

ü       Ομογένεια

Η Ελληνική ομογένεια αριθμεί παρουσία 12.500 Ελλήνων, κατά την Ολλανδική Στατιστική Υπηρεσία. Διανεμημένοι σε κοινότητες και συλλόγους. Σημαντικότερη και παλαιότερη ομογενειακή οργάνωση είναι η «Ένωσις Ελλήνων Ολλανδίας» στην οποία ανήκει ο Ι. Ναός του Αγίου Νικολάου στο Ρότερνταμ.

      Η Ελληνική παροικία της Ολλανδίας.

Πληροφορίες για τους πρώτους Έλληνες εμπόρους που εγκαταστάθηκαν στην Ολλανδία συναντούμε στα αρχεία της Αμβέρσας για τη μικρή περίοδο του 16ου αιώνα που η πόλη ήταν ενωμένη με τη χώρα αυτή. Στη συνέχεια, κατά το 17ο αιώνα γνωρίζουμε για κάποιον Νικ. Λύσιο από την Κύπρο, ο οποίος μετέφερε υπόμνημα στην κυβέρνηση του 'Αμστερνταμ σχετικό με τη διοργάνωση μονοπωλιακού εμπορίου μεταξύ της Κύπρου και της Ολλανδίας, μια απόπειρα που δεν είχε συνέχεια. Η συστηματικότερη εγκατάσταση όμως Ελλήνων ορθόδοξων πραματευτάδων άρχισε μέσα στο 18ο αιώνα και η ελληνική εμπορική παροικία μπορούμε να πούμε ότι μορφοποιήθηκε στην έκτη δεκαετία του αιώνα, ανάμεσα στα 1750 και 1760.

Από τα πρώτα μελήματα των Ελλήνων παροίκων υπήρξε η απόκτηση ορθόδοξου ναού, απαραίτητου πυρήνα κοινωνικής συσπείρωσης και επικοινωνίας στο ξένο περιβάλλον. Για την επιτυχία αυτού του στόχου στράφηκαν εξ αρχής προς τη Ρωσία ελπίζοντας στη βοήθεια της ομόδοξης δύναμης, η οποία διατηρούσε σημαντικές εμπορικές σχέσεις με την Ολλανδία. Έκαναν αλλεπάλληλα διαβήματα για οικονομική ενίσχυση προκειμένου να χτιστεί ο ναός και να μισθοδοτηθεί ένας ιερέας. Η προσπάθειά τους έπεσε στο κενό. Χάρη στο χρονικό της ελληνικής παροικίας που κατάφερε να συναρμολογήσει ένας όχι ιδιαιτέρως μορφωμένος έμπορος του 'Αμστερνταμ, ο Ιωάννης Πρίγκος, γνωρίζουμε όλη την περιπέτεια των Ελλήνων παροίκων μέχρι να φτάσουν στην πραγματοποίηση της επιθυμίας τους. Μετά την απόρριψη των δύο επιστολών τους, του 1752 και του 1755, από τη Ρωσική Σύνοδο απογοητευμένοι στράφηκαν προς Ρώσους ευγενείς ελπίζοντας να βρουν καλύτερη ανταπόκριση. Αρχικά προς τον πρίγκιπα Galitzin, το στρατηγό Betzkof και το βαρόνο Stroganof, τους οποίους είχαν φιλοξενήσει για ένα διάστημα στο 'Αμστερνταμ, κατά τη διάρκεια του οποίου αποκόμισαν υποσχέσεις για άμεση και σημαντική βοήθεια εκ μέρους τους. Αποδέκτες παρακλητικών επιστολών έγιναν επίσης παλατιανές κυρίες, η Estrana Collegia δηλαδή η υπηρεσία αλλοδαπών, ο βαρόνος Hlebof, ο Ρώσος ευγενής K. Sepinin και πολλοί άλλοι ιδιώτες ή παλατιανοί ή μέλη των ρωσικών αρχών. Οι προσπάθειές τους όμως δεν ευοδώθηκαν. Η λύση στο πρόβλημα της οικονομικής ενίσχυσης για την ανέγερση ναού ήρθε αναπάντεχα. Όταν πέθανε ένας φιλιππουπολίτης έμπορος, ο Δ. Παπαθανάσης, στην Παταβία, νησί των ολλανδικών Ινδιών, εμπιστεύτηκε την περιουσία του στον Ολλανδό κυβερνήτη του νησιού να τη μεταφέρει στο Άμστερνταμ. Οι επίτροποι της οικογένειας που ήρθαν να την παραλάβουν άφησαν στους Έλληνες παροίκους, σαν αντάλλαγμα για τις πολύτιμες υπηρεσίες που τους προσέφεραν στα γραφειοκρατικά προβλήματα που συνάντησαν, το ποσό των 5000 φιορινιών. Εκείνοι, ύστερα από έρευνα λίγων μηνών, αγόρασαν το Νοέμβριο του 1763 ένα μικρό σπίτι σε μια ήσυχη συνοικία, το οποίο μετά τις απαραίτητες εργασίες και τον εφοδιασμό του με βιβλία, εικονίσματα και ιερά σκεύη άρχισε να λειτουργεί ως ορθόδοξη εκκλησία από τις 22 Ιουλίου 1764.

Μέχρι τότε οι Έλληνες πάροικοι του Άμστερνταμ, που δεν αντιμετώπισαν ποτέ ιδιαίτερο πρόβλημα από τις ολλανδικές αρχές στην ελεύθερη άσκηση των καθηκόντων τους, εκκλησιάζονταν σε ιδιωτικούς χώρους ή σε μικρές κάμαρες διάφορων δημόσιων κτηρίων τις οποίες νοίκιαζαν (π.χ. στην Όουκερκ Στρατ, στην Κόνες Στρατ κλπ.). Τα ιερά σκεύη που χρησιμοποιούσαν είτε τα είχαν αγοράσει μετά από έρανο είτε τα είχαν δεχτεί σα δωρεά από Ρώσους ευγενείς. Είχαν συστήσει μάλιστα και μια μικρή εκκλησιαστική επιτροπή για την αντιμετώπιση ζητημάτων που τυχόν θα προέκυπταν. Μόνιμη αγωνία αυτής της επιτροπής υπήρξε η μισθοδοσία του ιερέα η οποία φαίνεται ότι ήταν πενιχρότατη μιας και προκαλούσε συχνά την παραίτηση διάφορων εφημέριων που διορίστηκαν στο 'Αμστερνταμ (π.χ. του Αμβρόσιου Παρτζικάλα το 1761 ή του Νεκτάριου το 1763). Το πρόβλημα της συντήρησης ενός ιερέα υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα και πολλών άλλων ελληνικών παροικίων του εξωτερικού όπως θα δούμε.

Αναλυτικά δημογραφικά στοιχεία δε διαθέτουμε για την ελληνική παροικία του Άμστερνταμ. Γνωρίζουμε όμως ότι τα μέλη της ήταν αριθμητικά λίγα, δεν είχαν κατά κανόνα μαζί τους τις οικογένειές τους και γι' αυτό άλλωστε δεν παρέστη ανάγκη της ίδρυσης ενός σχολείου ή της συντήρησης ενός δασκάλου. Εκτός από τους εμπόρους που αποτελούσαν το βασικό κορμό της παροικίας, στην ολλανδική πρωτεύουσα διέμεναν επίσης κάποιοι Έλληνες μικρομαγαζάτορες, ένα άγνωστου αριθμού βοηθητικό προσωπικό που έφερναν μαζί τους οι έμποροι και δίπλα τους ένας κινητός πληθυσμός (ναυτικοί που έκαναν το ταξίδι τους στο 'Αμστερνταμ, κληρικοί περαστικοί για ζητείες, Έλληνες φοιτητές των ολλανδικών πανεπιστημίων καθώς και λόγιοι που έρχονται στη χώρα της ελευθερίας του τύπου για να τυπώσουν τα βιβλία τους).

Η βασική λειτουργία της ελληνικής παροικίας του Άμστερνταμ ήταν αυτή της μεταπρατικής μονάδας στο πλαίσιο ενός οικονομικού συστήματος που είχε επιβληθεί από τις εξελιγμένες χώρες της βορειοδυτικής Ευρώπης στο βαλκανικό και στο μεσογειακό χώρο. Ήδη από το 17ο αλλά κυρίως το 18ο αιώνα Άγγλοι, Γάλλοι και Ολλανδοί έμποροι είχαν σχεδόν μονοπωλήσει τη διεξαγωγή του εμπορίου στην περιοχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Σταδιακά όμως οι Έλληνες έμποροι που είτε μαθήτευσαν κοντά τους είτε μιμήθηκαν το πρότυπό τους και, κυρίως, εκμεταλλεύτηκαν επιτυχώς τους ανταγωνισμούς τους, βρέθηκαν σε ανταγωνιστική θέση και συχνά τους υποκατέστησαν. Η παροικία του Άμστερνταμ, όπως και οι περισσότερες ελληνικές παροικίες που συγκροτήθηκαν το 18ο αιώνα, εξέφραζε μια πιο προηγμένη φάση αυτού του ανταγωνισμού. Στο μέτρο που εκτόπιζαν από τις αγορές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας τους δυτικούς εμπόρους, οι Έλληνες έμποροι ένιωθαν αρκετά ισχυροί για να προωθήσουν τις θέσεις τους μέσα στις ίδιες τις χώρες των ανταγωνιστών τους. Η Ολλανδία άλλωστε, «το μαγαζί του κόσμου», ήταν μια χώρα ελεύθερης διεξαγωγής του εμπορίου, δεν επέβαλε περιορισμούς στους ξένους πραματευτές, επέτρεπε εύκολα την εγκατάσταση μεταναστών στο έδαφός της και τη γρήγορη απόκτηση ολλανδικής υπηκοότητας.

Οι τόποι καταγωγής των Ελλήνων εμπόρων ήταν ενδεικτικοί των περιοχών απ' όπου είχαν αρχίσει να εκτοπίζουν τους Ολλανδούς ανταγωνιστές τους. Η συντριπτική πλειοψηφία προέρχονταν από τη Σμύρνη και τη Χίο ενώ κάποιοι από τη Θεσσαλονίκη και τη Ζαγορά. Μερικά από τα πιο γνωστά ονόματα είναι του Α. Τζιγκριλάρου, του Μ. Αυγερινού, του Α. Ζαφείρη, του Δ. Κουρμούλη, του Ι. Πρίγκου, του Α. Κοραή κ.α. Ο δρόμος που προτιμούσαν τις περισσότερες φορές οι Έλληνες έμποροι ήταν ο θαλάσσιος μιας και ήταν λιγότερο δαπανηρός, ενώ δια ξηράς μεταφέρονταν σπάνια μόνο μικρά και ελαφρά ή πολύτιμα είδη.

Το σημαντικότερο μέσο μεταφοράς ήταν τα ολλανδικά καράβια που ένωναν το λιμάνι της Σμύρνης με αυτό του Άμστερνταμ με συνηθέστερο σταθμό τις πιο πολλές φορές το λιμάνι του Λιβόρνου. Τα εμπορεύματα που μεταφέρονταν ήταν τα τυπικά του εξαρτημένου δικτύου εμπορικών ανταλλαγών που κυριαρχούσε στην τουρκοκρατούμενη Ανατολή: πρώτες ύλες από την Οθωμανική Αυτοκρατορία προς την ολλανδική πρωτεύουσα (βαμβάκι, νήματα, μαλλί), μεταποιημένα και αποικιακά προϊόντα προς την αντίθετη κατεύθυνση (τσόχες, υφάσματα, βελούδο, φάρμακα, μπαχαρικά και πανικά Ινδίας).

Ο συνηθέστερος τρόπος οργάνωσης των επιχειρήσεων των Eλλήνων ήταν σε «συντροφίες». Πρόκειται για εμπορικές εταιρείες που επιδίδονταν σε εμπόριο μεγάλων αποστάσεων. Είχαν την έδρα τους σ' ένα μεγάλο κέντρο της τουρκοκρατούμενης Ανατολής και οι συνέταιροι διασκορπίζονταν στα εμπορικά κέντρα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και της Ευρώπης για να διευθύνουν επί τόπου την πορεία των επιχειρήσεων. Γνωστό είναι το παράδειγμα της εταιρείας του Ι. Αυγερινού που είχε συγκροτηθεί από επτά συνεταίρους, όλους Χιώτες, εγκατεστημένους στη Σμύρνη, στην Κωνσταντινούπολη, στη Βενετία, στο 'Αμστερνταμ (ο Δ. Κουρμούλης) και αλλού.

Η μέθοδος του «τρόκου» που χρησιμοποιούνταν παλιότερα, δηλαδή η προσφορά των ευρωπαϊκών προϊόντων στους οθωμανούς ντόπιους εμπόρους με πίστωση ή με ανταλλαγή με ανατολικά προϊόντα, αποδείχτηκε πολλές φορές ολέθρια. Σταδιακά εγκαταλείφτηκε από το 1770 και μετά μιας και συχνά δεν απέφερε καθόλου κέρδη στο μεταπράτη έμπορο που δεν εύρισκε πάντα πρόθυμους ευρωπαίους αγοραστές. Όλες οι πληρωμές γίνονταν στο εξής με συναλλαγματικές.

Γνωρίζουμε επίσης ότι οι Έλληνες έμποροι του Άμστερνταμ επιδόθηκαν και σε ασφαλιστικές δραστηριότητες (οι πρώτες επίσημες ελληνικές ασφαλιστικές εταιρείες συγκροτήθηκαν προς το τέλος του 18ου αιώνα), ενώ τους συναντούμε και στο χρηματιστήριο να κερδοσκοπούν στη διεθνή αγορά αξιών και ήδη από τη δεκαετία του 1760 να είναι πολύ καλά εξοικειωμένοι με τα «μυστικά του παιχνιδιού». Απανωτές πτωχεύσεις αντιμετώπισαν τα μέλη της ελληνικής παροικίας από το 1774 και μετά όταν σημειώθηκε στο Αμστερνταμ σοβαρή τραπεζική κρίση. Οι Έλληνες έμποροι δέχτηκαν επίσης τις συνέπειες της στενότητας χρημάτων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία την ίδια εποχή η οποία επέφερε τεράστια άνοδο των επιτοκίων στα δάνεια που αναγκάζονταν να ζητήσουν, λόγω έλλειψης αρχικού κεφαλαίου, από πλούσιους Τούρκους και Έλληνες ντόπιους έμπορους ή πολύ συχνά από μέλη της συντεχνίας των σαράφηδων.

Πέρα όμως από τις οικονομικές δραστηριότητες των Ελλήνων πραγματευτάδων θα ήταν εξαιρετικά ενδιαφέρον να μελετήσει κανείς και τις νοοτροπιακές μεταβολές που αυτοί υφίστανται ή όχι ζώντας στο περιβάλλον της ολλανδικής πρωτεύουσας. Είναι γεγονός ότι αρκετά μέλη των ελληνικών εμπορικών παροικιών του εξωτερικού απέφευγαν, τουλάχιστον αρχικά, να αναμιχθούν με τον ντόπιο πληθυσμό. Μετέφεραν και αναπαρήγαν τις δομές της κοινωνικής οργάνωσης που γνώρισαν και στον τόπο τους. Ο αλλόθρησκος και αλλόγλωσσος τόπος τους φόβιζε, η φορεσιά τους τους διαφοροποιούσε ενώ οι επιβιώσεις του συντεχνιακού πνεύματος ήταν ισχυρές ώστε να φοβούνται τα ανοίγματα προς το καπιταλιστικό περιβάλλον.

Τυπικός εκπρόσωπος μιας τέτοιας πατροπαράδοτης και συντηρητικής νοοτροπίας ήταν ο Σταμάτης Πέτρου, παραγιός του Α. Κοραή, ο οποίος σε μια σειρά επιστολών προς το αφεντικό του στη Σμύρνη περιέγραφε έντρομος τις συγκλονιστικές μεταβολές που παρατηρούσε στη συμπεριφορά του «σιορ Διαμαντή». Δύσπιστος απέναντι σε ότι ξέφευγε από τις κανονικότητες και τους επαναλαμβανόμενους ρυθμούς μιας παραδοσιακής κοινωνίας, καταδίκαζε απερίφραστα τη σταδιακή αποδέσμευση του Κοραή από τη ζωή που επέβαλε η εκκλησία, τη συμμετοχή του στην κοσμική ζωή του Άμστερνταμ, τα γλέντια, τα ξενύχτια, τις ερωμένες και φυσικά την ενασχόλησή του με τα «διαβολεμένα τα βιβλία τα φραντζέζικα» που διαβάζοντάς τα «έγινε ωσάν άσωτος υιός». Και πράγματι ο κατοπινός ηγέτης του κινήματος του νεοελληνικού διαφωτισμού γνώρισε στο Αμστερνταμ τη μεταμόρφωση του. Η φωτισμένη Ευρώπη μάγεψε και κέρδισε τον αρχικά βαθύτατα συντηρητικό Σμυρνιό πραγματευτή. Ο δάσκαλός του, A.Buurt, τον δίδαξε Γεωμετρία και Λογική ενώ τον έφερε σε επαφή και με τους επιστημονικούς κύκλους του Αμστερνταμ (τον B.Keun, τον P.Burmennus, την Caroline von Leyden κ.λ.π.) μιας πόλης όπου επικρατούσε ελευθερία λόγου, τύπου και ανεξίθρησκο πνεύμα. Η φιλομάθεια και η περιέργεια του, η διευρυμένη αντίληψη και η δημιουργική επαφή του με το νέο κόσμο που ανοίχτηκε μπροστά του, διαμόρφωσαν ένα νέο ανθρώπινο τύπο τον οποίο ο Α.Κοραής ενσάρκωνε μέχρι τα βαθειά του γηρατειά. Πρόκειται για το φιλελεύθερο αστό επαναστάτη του τέλους του 18ου αιώνα και των αρχών του 19ου γεμάτο αυτοπεποίθηση, έπαρση και επιθετικότητα. Αυτός και οι όμοιοί του συγκρότησαν μια κοινωνική ομάδα που ήρθε σε σύγκρουση με τις δομές της παραδοσιακής ελληνικής κοινωνίας και αναζήτησε νέες μορφές κοινωνικού βίου.

Δυο λόγια θα άξιζε να πει κανείς και για έναν άλλο Έλληνα έμπορο του Άμστερνταμ, τον Ι. Πρίγκο, έναν ολιγιγράμματο έμπορο που όμως συνειδητοποίησε τη σημασία της παιδείας για το μέλλον των συμπατριωτών του και γι'αυτό δεν παρέλειπε, όποτε μπορούσε, να συλλέγει βιβλία και να τα στέλνει στην πατρίδα του τη Ζαγορά με την προτροπή να μελετηθούν προσεκτικά, κυρίως από τα παιδιά.

Σε σχέση τώρα με τη στάση των Ελλήνων εμπόρων του Άμστερνταμ απέναντι στην Ελληνική Επανάσταση του 1821 δε γνωρίζουμε πολλά πράγματα. Εκείνα τα χρόνια πάντως είναι σίγουρο ότι η ελληνική παροικία είχε χαλαρώσει τη θωράκισή της απέναντι στο ξένο περιβάλλον, πολλά μέλη της είχαν παντρευτεί Ολλανδέζες, είχαν αποκτήσει ολλανδική υπηκοότητα και γενικώς προσαρμόζονταν πιο εύκολα με τις νόρμες της ολλανδικής κοινωνίας. Έχουμε πληροφορίες μόνο για δύο ονόματα Ελλήνων εμπόρων, του χίου Ταμασάκη και του πάτμιου Σ. Παλαιολόγου, οι οποίοι έγιναν μέλη του φιλελληνικού Κομιτάτου του Άμστερνταμ και χρηματοδότησαν αποστολή όπλων στην Ελλάδα το 1822.

      Τα Ομογενειακά ΜΜΕ της Ολλανδίας.

·          Το περιοδικό «ΛΥΧΝΑΡΙ», το οποίο εκδίδεται στα ολλανδικά τα τελευταία 18 χρόνια, από το πανεπιστημιακό Ίδρυμα Αδαμάντιος Κοραής, με ουσιαστικό ιδιοκτήτη την Ένωση Ελλήνων Επιστημόνων σε συνεργασία με την έδρα Βυζαντινών Σπουδών του Άμστερνταμ. Κυκλοφορεί πέντε φορές το χρόνο. Το λυχνάρι στοχεύει στην ενημέρωση των Ολλανδών και Ολλανδόφωνων Ελλήνων, με πολιτιστικά, οικονομικά, τουριστικά, κ.α θέματα που έχουν σχέση με τη σύγχρονη Ελλάδα.

·          To τριμηνιαίο περιοδικό GRIEKENLAND MAGAZINE, που εκδίδεται από τον ολλανδικό εκδοτικό οίκο Maasland uitgeveij B.V. με θέματα από την Ελλάδα και την Κύπρο. Σκοπός της έκδοσης είναι να προβάλει ευρύτερα τις φυσικές ομορφιές, τα ελληνικά ήθη και έθιμα καθώς και την πλούσια πολιτιστική παράδοση της Ελλάδας στην ολλανδική κοινή γνώμη. Ταυτόχρονα προβάλλει Έλληνες καλλιτέχνες και ελληνικά προϊόντα, φαγητά, τουριστικά αξιοθέατα και ταξιδιωτικούς προορισμούς.

·          To περιοδικό ΜΕΤΑΝΑΣΤΗΣ εκδίδεται από την Ελληνική Κοινότητα της Ουτρέχτης «Αναγέννηση» τέσσερις φορές το χρόνο και ενημερώνει τους Έλληνες της Ολλανδίας για θέματα που τους αφορούν.

·          Tο δισέλιδο «Εφημεριδάκι της Ελληνικής Κοινότητας της Χάγης» εκδίδεται από την Ελληνική κοινότητα της Χάγης και συντάκτης του είναι ο Μάριος Σιδέρης. 

      Μια περιήγηση στην Ολλανδία χωρίς λόγια .

Βασιζόμενοι στην φιλοσοφία ότι μια Φωτογραφία αξίζει για 1000 λέξεις σας παρουσιάζουμε τις πιο κάτω φωτογραφίες προς τιμή όλων των Ελλήνων, Κυπρίων και Απόδημων αδελφών μας, που ζουν εκεί.

     

    

    

    

   

     

      

Foto Iconotec RF Royalty Free

Νομίζουμε ότι αυτό το 3^ον Αφιέρωμα που αφορά τα κράτη της ΕΕ και αφορά τα 27 Αρχειακά Αφιερώματα το οποίο δημιουργήσαμε για την ενημέρωση όλων των Ελλήνων, Κυπρίων και Απόδημων αδελφών μας κάλυψε της πληροφορίες για την Ολλανδία και νομίζουμε ότι είναι ικανοποιημένοι.

Πηγές : Apodimos.com και πληροφορίες από τα europa.eu – mfa.gr – omospondia.nl – fhw.gr – minpress.gr