O ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗΣ ΤΩΝ ΑΝΤΙΚΥΘΗΡΩΝ σαν ΑΠΟΡΡΟΙΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ.

www.Apodimos.com

Ο  Ελληνικός Πολιτισμός και όπως συνεχώς παρουσιάζεται και η Αρχαία Ελληνική Τεχνολογία γίνεται γεγονός ότι είναι οι άξονες που έδωσαν την δυνατότητα στους ανθρώπους να γνωρίσουν και να γευθούν τα αποτελέσματα της αξιοποίησης, ώστε η ζωή τους να γίνει πιο παραγωγική στην παραγωγή και κατανάλωση τροφής, στην ένδυση και τις συνθήκες διαβίωσης, και να μπορέσουν να αφήσουν τα κατάλοιπα της επιστήμης και του πολιτισμού παγκοσμίως. Ο Υπολογιστής των Αντικυθήρων είναι μία από τις πιο σημαντικές μηχανικές εφευρέσεις στην ιστορία. Πρόκειται για ένα αστρονομικό μηχάνημα ακριβείας, με εκπληκτική μηχανική τελειότητα, τοποθετημένο σε ένα ξύλινο κιβώτιο με διαβαθμισμένες πλάκες στο εξωτερικό του. Εσωτερικά αποτελείτο από 30 αλληλοεμπλεκόμενους οδοντωτούς τροχούς, έκκεντρα τοποθετημένους.

Τους τροχούς , που ήταν οργανωμένοι επικυκλοειδώς , έθετε σε κίνηση , με διαφορετική ταχύτητα τον καθένα , ένας περιστρεφόμενος χειροκίνητος άξονας . Δείκτες σύμφωνα με τις επιγραφές έδειχναν την πορεία του Ήλιου, την πορεία και τις φάσεις της Σελήνης και των πλανητών στον ζωδιακό κύκλο. Ο Άγγλος επιστήμονας Ντέρεκ ντε Σόλα Πράις (DEREK DE SOLLA PRICE) που μελέτησε επί 25 χρόνια τον υπολογιστή διαπιστώνει την ύπαρξη ενός πολύπλοκου συστήματος διαφορικού οδοντωτού τροχού , ο οποίος δεχόταν δύο διαφορετικές περιστροφές , και αναλόγως «έβγαζε» αποτέλεσμα .Δηλαδή εκτελούσε μαθηματικές πράξεις με μηχανικό τρόπο..... (Derek de Solla Price «GEARS FROM THE GREEKS : The Antikythera mechanism - A Calendar Computer from ca. 80 BC» εκδόσεις Science History Publications 1975).

Αυτά σαν εισαγωγή στην ενημέρωση αυτή για όλους τους Έλληνες και Απόδημους αδελφούς για να επανέλθουμε στο τεχνολογικό δημιούργημα της Αρχαίας Ελλάδος που είναι ο «Υπολογιστής των Αντικυθήρων» την οποίον είχαμε αναφερθεί στην παρουσίαση των άρθρων μας τα οποία μπορείτε να μελετήσετε κάνοντας ΚΛΙΚ σε καθένα άρθρο

§          Τον Σεπτέμβριο του 2003 με τίτλο Η ΕΛΛΗΝΚΗ ΑΡΧΑΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. ΚΛΙΚ

§          Τον Αύγουστο του 2006 με τίτλο GREEK TEXT FOUND on «OLDEST ASTRONOMY COMPUTER» by GREEK and BRITISH SCIENTISTS. ΚΛΙΚ

Και όλα αυτά εκτός των άλλων ο «Υπολογιστής των Αντικυθήρων» διότι έκανε υπολογισμούς ή «Μηχανισμός των Αντικυθήρων» επειδή ήταν κατασκευασμένος από τροχούς , που ήταν οργανωμένοι επικυκλοειδώς και έθετε σε κίνηση , με διαφορετική ταχύτητα τον καθένα και ένας περιστρεφόμενος χειροκίνητος άξονας, αυτός ο υπολογιστής  ήταν και το Ημερολόγιο των Ολυμπιακών Αγώνων μια και βρισκόμαστε στην ημέρα έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων του 2008 στην Κίνα .

Ας γνωρίσουμε τους άξονες ενημέρωσης  για τους οποίους θα παρουσιάσουμε σε όλους επισκέπτες – αναγνώστες του Apodimos.com και είναι Ορισμένα ενημερωτικά στοιχεία για τους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές όπου εκτός των άλλων παρέχονται ιστορικά στοιχεία, χωρίς να αμφισβητούμε ότι οι περισσότεροι από τους επισκέπτες τα γνωρίζουν, είναι όμως και αυτοί που ξέρουν να χρησιμοποιούν το Ιντερνετ   Το ιστορικό εύρεσης του Μηχανισμού των Αντικυθήρων και η αξία του  και μια πληθώρα πληροφοριών στο Ο Υπολογιστής των Αντικυθήρων σαν ένα αστρονομικό όργανο και υπολογιστής μέσα από το οποίο θα δούμε πως μετρούσε τις εκλείψεις του Ηλίου και της Σελήνης και κατά πάσα πιθανότητα τις τροχιές των πλανητών και των Ολυμπιακών Αγώνων .

      Ορισμένα ενημερωτικά στοιχεία για τους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές

Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής είναι μια μηχανή κατασκευασμένη περισσότερο από ηλεκτρονικά, ηλεκτρικά αλλά και μερικά μηχανικά συστήματα με σκοπό να υπολογίζει. Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής είναι ένα αυτοματοποιημένο ηλεκτρονικό ψηφιακό επαναπρογραμματιζόμενο σύστημα γενικής χρήσης το οποίο μπορεί να επεξεργάζεται δεδομένα βάσει ενός συνόλου προκαθορισμένων οδηγιών – εντολών που ονομάζονται πρόγραμμα.

Κάθε υπολογιστικό σύστημα, όσο μεγάλο ή μικρό κι αν είναι, αποτελείται από το ή υλικό μέρος (hardware) και το λογισμικό μέρος (software). Τα βασικά στοιχεία του υλικού μέρους του υπολογιστή είναι η κεντρική μονάδα επεξεργασίας (ΚΜΕ, αγγλ. CPU, Central Prossesing Unit), η κεντρική μνήμη (RAM & ROM-BIOS), οι μονάδες εισόδου - εξόδου (πληκτρολόγιο, ποντίκι, οθόνη κ.α.), οι περιφερειακές συσκευές (σκληρός δίσκος, δισκέτα, CD-ROM, εκτυπωτής, σαρωτής, μόντεμ κ.α.).

Υπάρχουν διάφοροι τύποι υπολογιστών οι οποίοι διαφέρουν κατά το μέγεθος, τις δυνατότητες (επεξεργαστική ισχύς), αλλά και τον τρόπο που τα βασικά τους μέρη συνδέονται και συνεργάζονται μεταξύ τους, έχουν δηλαδή διαφορετική αρχιτεκτονική. Στην πιο διαδεδομένη κατηγορία υπολογιστών ανήκουν οι μικροϋπολογιστές. Στους μικροϋπολογιστές τα βασικά εξαρτήματα όπως, ο επεξεργαστής, η μνήμη κ.ά. βρίσκονται τοποθετημένα σ' ένα τυπωμένο κύκλωμα που ονομάζεται μητρική πλακέτα (αγγλ. Motherboard ή MoBo). Εκτός από τον επεξεργαστή και τη μνήμη, πάνω στη μητρική βρίσκονται οι θέσεις επέκτασης στις οποίες τοποθετούνται οι διάφορες κάρτες γραφικών, ήχου κλπ.  Στη μητρική επίσης βρίσκονται υποδοχές για τη σύνδεση διαφόρων άλλων συσκευών.

Το λογισμικό του υπολογιστή αποτελείται από τα απαραίτητα προγράμματα που δίνουν τις κατάλληλες εντολές, για να εργάζεται το υλικό μέρος. Συνίσταται δε από το Λειτουργικό Σύστημα (βασικές οδηγίες για τη λειτουργία του Η/Υ καθώς και για την επικοινωνία του με τον άνθρωπο) και το Λογισμικό Εφαρμογών (Πακέτα εφαρμογών, Γλώσσες Προγραμματισμού, Εκπαιδευτικό Λογισμικό, προγράμματα – εργαλεία κ.α.).

v       Μερικά ιστορικά στοιχεία

Τί είναι όμως στη πραγματικότητα ο Η/Υ; Οι άνθρωποι επινόησαν διάφορες συσκευές για να μετρούν τον χρόνο (όπως ήταν οι κλεψύδρες) ή για να μετρούν τις φαινόμενες μετακινήσεις των αστεριών ως βοήθημα στα θαλάσσια ταξίδια τους (όπως ήταν ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων) ή για άλλες χρήσεις. Πολλές από τις εφευρέσεις χάθηκαν, (π.χ. οι πολεμικές μηχανές του [[Αρχιμήδης]).

Με την πρόοδο των μαθηματικών έγινε προσπάθεια από κάποιους ανθρώπους να κατασκευάσουν μηχανές υπολογισμών.

Ο Τζον Ναπίρ (John Napier) το [1614] επινόησε μηχανή για υπολογισμό λογαρίθμων.

Ο Γουίλλιαμ Ότρεντ (William Oughtred) το 1625 επινόησε τον λογαριθμικό κανόνα.

Ο Μπλεζ Πασκάλ (Blaise Pascal) το 1642 κατασκεύασε μηχανή για προσθαφαιρέσεις.

Ο Ζοζέφ Μαρί Ζακάρ (Josheph Marie Jackard), Γάλλος μηχανικός, επινόησε το 1801 μια υφαντική μηχανή με διάτρητες μεταλλικές κάρτες, που καθοδηγούσαν την μηχανή να πλέκει διάφορα σχέδια, και τα ρούχα που γίνονται με αυτό τον τρόπο ύφανσης φέρουν μέχρι σήμερα το όνομά του. Με αλλαγή των μεταλλικών καρτών άλλαζε το σχέδιο της πλέξης.

Το 1848 ο Τζορτζ Μπουλ (George Boole) επινόησε την άλγεβρα που φέρει το όνομά του: Άλγεβρα Μπουλ. Εφαρμογές της βρίσκουμε στα ψηφιακά κυκλώματα, στους λογικούς συλλογισμούς και πρακτικά σε κάθε πρόγραμμα Η/Υ.

Ο Βρετανός μαθηματικός Τσαρλς Μπάμπατζ (Charles Babbage) το 1871 σχεδίασε την Αναλυτική μηχανή του. Η μηχανή δεν μπορούσε να κατασκευαστεί με τα εργαλεία εκείνης της εποχής επειδή απαιτούσε πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια αλλά, όπως εξήγησε η κόρη του Λόρδου Βύρωνα, η προικισμένη μαθηματικός και πρώτη προγραμματίστρια υπολογιστών Άντα Λάβλεϊς (Ada Lovelace), ήταν τόσο πολυδύναμη μηχανή που θα είχε ανυπολόγιστη αξία αργότερα.

Το 1890 ο Αμερικανός μηχανικός Χέρμαν Χόλεριθ (Herman Hollerith) σκέφθηκε να χρησιμοποιήσει χάρτινες διάτρητες κάρτες, χρησιμοποιώντας την ιδέα του Ζακάρ, με διατρήσεις που να συμβολίζουν γράμματα και αριθμούς, για να επιτύχει μικρότερους χρόνους επεξεργασίας της κρατικής απογραφής των Η.Π.Α., με μεγάλη επιτυχία.

Ο Βάνεβαρ Μπους (Vannevar Bush) το 1930 έφτιαξε τον διαφορικό αναλυτή που χρησιμοποιήθηκε κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η μηχανή Ζ3, που έφτιαξε ο Γερμανός μηχανικός Κόνραντ Τσούζε (Konrad Zuse) το 1941, ήταν η πρώτη που χρησιμοποιούσε το δυαδικό σύστημα αρίθμησης.

Οι διάφορες ηλεκτρομηχανικές κατασκευές έλυναν αποτελεσματικά κάποια συγκεκριμένα προβλήματα. Υπήρχαν βέβαια τα προβλήματα του όγκου και του κόστους. Αυτά μάλλον ώθησαν το 1943 τον Τόμας Ουότσον (Thomas Watson), διευθυντή της εταιρείας I.B.M., να δηλώσει «Νομίζω ότι στην παγκόσμια αγορά χρειάζονται το πολύ πέντε υπολογιστές».

o         Το επόμενο βήμα ήταν η επινόηση μιας μηχανής γενικού σκοπού που θα μπορούσε να λύνει προβλήματα διαφόρων ειδών. Εδώ εμφανίστηκε ο Ούγγρος μαθηματικός Τζον φον Νόιμαν, μια εργασία του οποίου δημοσιεύτηκε τον Ιούνιο του 1945 με τίτλο Προσχέδιο έκθεσης για τον EDVAC, όπου περιέγραφε την λογική λειτουργία μιας υπολογιστικής μηχανής που χρησιμοποιούσε το δυαδικό σύστημα και αποθήκευε στην μνήμη της το πρόγραμμά της. Μετά από αυτή την εργασία οι σημερινοί υπολογιστές λέγονται και μηχανές αρχιτεκτονικής φον Νόιμαν. Περιγράφοντας με αδρές γραμμές μια μηχανή φον Νόιμαν, λέμε ότι έχει

§          μια (τουλάχιστον) Μονάδα Εισόδου, από την οποία πληροφορείται η ΚΜΕ (CPU) ποιο είναι το πρόγραμμα και τα δεδομένα του,

§          μια Κεντρική Μονάδα Επεξεργασίας (ΚΜΕ) του προγράμματος και των δεδομένων, η οποία ρυθμίζει και την γενικότερη λειτουργία του Η/Υ,

§          μια Κεντρική Μνήμη, όπου αποθηκεύει η ΚΜΕ τα εισαγόμενα, τα ενδιάμεσα στοιχεία και τα δημιουργούμενα αποτελέσματα

§          μια (τουλάχιστον) Μονάδα Εξόδου στην οποία εξάγονται τα αποτελέσματα που η ΚΜΕ σχημάτισε στην Κεντρική Μνήμη.

Αναφερόμαστε και με συλλογικό όνομα στις Μονάδες Εισόδου / Εξόδου και λέμε ότι είναι τα περιφερειακά μηχανήματα του Η/Υ. Πολύ σημαντική ιστορική στιγμή ήταν η ανακάλυψη του τρανζίστορ το 1947. Παρόμοια στιγμή ήταν η παρουσίαση, στις 12 Σεπτεμβρίου 1958, του πρώτου ολοκληρωμένου κυκλώματος σε μορφή μικροτσίπ (microchip) από τους Ρόμπερτ Νόις (Robert Noyce) και Τζακ Κίλμπι (Jack Kilby). Με τα νέα υλικά οι Η/Υ άρχισαν να κατασκευάζονται μικρότεροι, οικονομικότεροι, ταχύτεροι. Χρησιμοποιήθηκαν για μετεωρολογικές μελέτες και πρόβλεψη καιρού, για επιχειρησιακές εργασίες, για έρευνα φυσικής υψηλών ενεργειών, για αναζήτηση κοιτασμάτων πετρελαίου, για ιατρικές εφαρμογές και για πάμπολλες άλλες χρήσεις.

Από το 1946 που κατασκευάστηκε σε ένα πανεπιστήμιο της Πενσιλβανίας ο πρώτος Αριθμητικός Ηλεκτρονικός Υπολογιστής (Η/Υ) με το όνομα ENIAC που είχε μεγάλο όγκο, είχε περίπου 18000 λυχνίες που καίγονταν πολύ συχνά, δούλευε με ρελέδες κάνοντας τρομακτικό θόρυβο, και κατανάλωνε πολλή ενέργεια μέχρι την εποχή μας όπου (οι υπολογιστές είναι μικροσκοπικοί, πολύ ισχυροί, δεν καταναλώνουν πολλή ενέργεια και βρίσκονται στα κινητά μας τηλέφωνα, στα ψηφιακά ρολόγια μας, στα αυτοκίνητά μας, στις τηλεοράσεις και σε άλλες οικιακές συσκευές, και σε πολλά άλλα σημεία σπιτιών και επιχειρήσεων) έχουν περάσει ουσιαστικά ελάχιστα χρόνια! Ενώ η εξέλιξη στον τομέα της πληροφορικής είναι ραγδαία!

      Το Ιστορικό εύρεσης του Μηχανισμού των Αντικυθήρων και η αξία του.

Οι εφημερίδες εκείνον το Νοέμβρη του 1900 δεν μπορούσαν να κρύψουν τον ενθουσιασμό τους για τη μεγαλειώδη ανακάλυψη. Οι καιροί δύσκολοι για την Ελλάδα, που δεν είχε το μέγεθος που γνωρίζουμε σήμερα και οι αμφισβητίες και εχθροί αυτής της ίδιας της ύπαρξής της πολλοί. Έτσι ο αρχαιολογικός θησαυρός που ήρθε στο φως, μετά από 2.000 χρόνια σιωπής μέσα στο σκοτεινό θαλάσσιο θησαυροφυλάκιό του, σίγουρα δημιούργησε ενθουσιασμό.

Λίγο καιρό πριν στα Αντικύθηρα, στη θέση Ποταμάκια, κοντά στο ακρωτήριο Γλυφάδα, σφουγγαράδες από τη Σύμη, προσορμισμένοι στο σημείο αυτό μετά από σφοδρή θαλασσοταραχή, αποφασίζουν να βουτήξουν για σφουγγάρια όταν πια η θάλασσα ηρέμησε. Έκπληκτοι αντικρίζουν ένα ναυάγιο να κείται στο βυθό σιωπηλό και γεμάτο μυστήριο. Λίγο αργότερα ειδοποιούν την αρμόδια εφορία αρχαιοτήτων η οποία και φροντίζει να οργανώσει, με τα πενιχρά μέσα της εποχής, ας μην ξεχνάμε ότι βρισκόμαστε στο 1901, την περισυλλογή των ευρημάτων.

Το γεγονός της εύρεσης εξελίχθηκε ως εξής. Ένα καΐκι με Συμιακούς σφουγγαράδες επέστρεφε στα Δωδεκάνησα από τα νερά της Λιβύης (ή μήπως Τύνιδας;) όπου είχαν πάει να βουτήξουν. Στο ταξίδι του γυρισμού έπεσαν σε μια φοβερή φουρτούνα, που τους ανάγκασε να παρακάμψουν και να δέσουν σε υπήνεμο όρμο των Αντικυθήρων μέχρι να περάσει η αντάρα. Τις ημέρες που παρέμειναν εκεί, κάποιοι από τους σφουγγαράδες αποφάσισαν να εξερευνήσουν τον βυθό της περιοχής. Ένας από αυτούς ανέβηκε τρομοκρατημένος στο καΐκι για να αναφέρει στον καπετάνιο πως είδε το πόδι μιας νεκρής γυναίκας. Βεβαίως, δεν επρόκειτο για μακάβριο εύρημα αλλά για τμήμα ενός αγάλματος. Οι δύτες είχαν βρει κατά σύμπτωση ένα ρωμαϊκό ναυάγιο σε βάθος 60 μέτρων με πλουσιότατο φορτίο: κοσμήματα, αγάλματα μαρμάρινα και μπρούτζινα ήταν διάσπαρτα στον πυθμένα. Ανάμεσά τους ήταν τα γνωστά σήμερα γλυπτά ο «Εφηβος των Αντικυθήρων» και ο «Φιλόσοφος των Αντικυθήρων».

Οι αρχαιολογικές έρευνες που ακολούθησαν ήταν ιδιαίτερα κοπιαστικές και επικίνδυνες. Ένας δύτης σκοτώθηκε και άλλοι δύο τραυματίσθηκαν σοβαρά. Έφεραν όμως στο φως ευρήματα μοναδικής ομορφιάς και σπουδαίας επιστημονικής σημασίας.

    

Ο Έφηβος των Αντικυθήρων και η κεφαλή του φιλοσόφου (και τα δυο βρίσκονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών) είναι μόνο δύο, ίσως τα πιο γνωστά, έργα τέχνης που η ενάλια αρχαιολογία έβγαλε από τη μακραίωνη λήθη τους. Μέσα στο σάλο της ανακάλυψης, ουδείς ασχολήθηκε με κάποια άλλα ευρήματα, που απλώς αποθηκεύθηκαν στην αποθήκη του Αρχαιολογικού Μουσείου.

Ανάμεσα σ' αυτά κι ένα έντονα διαβρωμένο κουτί που περιείχε μια σειρά από επίσης διαβρωμένα μεταλλικά μέρη από μπρούτζο, που στις 17 Μαϊου 1902,

ο κορυφαίος Κυθήριος αρχαιολόγος Σπυρίδων Στάης πρόσεξε σ' αυτά τα μεταλλικά μέρη το περίγραμμα οδοντωτών τροχών. Κάπως έτσι ξεκινάει η ιστορία του μηχανισμού των Αντικυθήρων, όπως επικράτησε να λέγεται, ο οποίος από την πρώτη κιόλας στιγμή της ανάδυσής του από την αφάνεια, προκάλεσε έντονες επιστημονικές έριδες.

«Ιδού ένα περίεργο εύρημα!». Αυτό ήταν το σχόλιο του αρχαιολόγου Ιωάννη Σβορώνου, από τους πρώτους ειδικούς που εξέτασαν τον μηχανισμό των Αντικυθήρων το 1903. Το αινιγματικό αντικείμενο είχε ανασυρθεί από αρχαίο ναυάγιο τρία χρόνια νωρίτερα.

Κάτι παρόμοιο δεν είχε ξαναβρεθεί. Η έκπληξη ήταν γενική και η αμηχανία της επιστημονικής κοινότητας ευδιάκριτη. Δεν υπήρχε αναφορά ούτε καν υπαινιγμός για την ύπαρξη κάποιου τέτοιου μηχανισμού σε κανένα αρχαίο λογοτεχνικό ή επιστημονικό κείμενο. Ήταν μοναδικό στο είδος του αρχαιολογικό εύρημα, που πραγματικά δημιούργησε σοβαρά προβλήματα ερμηνείας στους αρχικούς μελετητές του. Κάποιοι μίλησαν για αστρολάβο, αρνούμενοι να παραδεχτούν ότι το αρχαίο αυτό αντικείμενο μπορεί να είναι κάτι τόσο πολύπλοκο όσο φαινόταν. Εξάλλου το ναυάγιο είχε χρονολογηθεί περί το 80-50 π.Χ. και τόσο περίπλοκα όργανα όσο αυτό δεν είχαν καταγραφεί παρά μόνο μετά από μια χιλιετία.

Το ερώτημα ανέλαβε να απαντήσει ο Ντέρεκ ντε Σόλα Πράις, καθηγητής της Ιστορίας της Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Γιέηλ της Αμερικής το 1958. Η δημοσίευση των πρώτων συμπερασμάτων στο περιοδικό Σαϊεντίφικ Αμέρικαν, αν και γενικής μορφής, προκάλεσαν θύελλα αντιδράσεων και αμφισβητήσεων.

Χρειάστηκε να περάσουν 13 χρόνια μέχρι ο Πράις να κατορθώσει, με τη βοήθεια του Πυρηνικού Κέντρου «Δημόκριτος» και του διακεκριμένου καθηγητή του Χ. Καρακάλου, ώστε να μπορέσει να ακτινοσκοπήσει, κυριολεκτικά, το εύρημα αυτό και να μπορέσει να αποκτήσει ένα πιο ολοκληρωμένο αποδεικτικό έρεισμα των απόψεών του, καθώς τώρα πια μπορούσε, ως κάποιο βαθμό, να ανασυστήσει τη μορφή του και να υποθέσει με μεγαλύτερη ακρίβεια τη λειτουργία του.

Το πλήρες σύστημα του μηχανισμού περιελάμβανε ένα εκτεταμένο σύστημα διαφορικών τροχών σε συνδυασμό με μια σειρά ενδεικτικών πλακών στερεωμένων σ' ένα ξύλινο κουτί το οποίο καλυπτόταν με επιγραφές στις οποίες περιλαμβανόταν ένα αστρονομικό ημερολόγιο. Τόσο περίπλοκα συστήματα οδοντωτών τροχών ξανακάνουν την εμφάνισή τους σε ρολόι φτιαγμένο το 1575.

Η χρησιμότητα του μηχανισμού παραμένει ένα μυστήριο. Ο ίδιος ο Πράις, παρασυρμένος προφανώς από τις ιστορικές συνθήκες του 1ου π.Χ. αι. μιλάει για διακοσμητικούς λόγους, για μια τεχνική - θεωρητική άσκηση, θα λέγαμε, περισσότερο από μια λειτουργική οντότητα. Κάτι τέτοιο τεκμαίρεται από τη μεγάλη απέχθεια - όπως τουλάχιστον η παραδοσιακή θεώρηση του αρχαίου κόσμου αποδέχεται - προς οτιδήποτε το χειρωνακτικό, τεχνολογικό μη πνευματικό - ξεκινώντας από τον Πλάτωνα, περνώντας στον Αριστοτέλη (η θεωρία του για τη χρησιμότητα του δούλου ως «έμψυχου οργάνου» - έμψυχης μηχανής θα παραφράζαμε - αποτελεί την πιο ουσιώδη απόδειξη της νοοτροπίας αυτής), μέχρι τους Αλεξανδρινούς Στωικούς που θεωρούσαν ύβρη κάθε προσπάθεια τεχνολογική. Επίσης δεν είναι και λίγα τα παραδείγματα που έχουμε για τη χρήση της τεχνολογίας στις Ελληνιστικές, αλλά και Ρωμαϊκές, αυλές των ηγεμόνων για λόγους καθαρά επίδειξης και εντυπωσιασμού. Η επιθυμητή ανάπτυξη της τεχνικής - τουλάχιστον στους Ελληνιστικούς χρόνους - αφορούσε περισσότερο την πολεμική τέχνη με την ανάπτυξη μηχανισμών ικανών να δώσουν συγκριτικό πλεονέκτημα στον ηγεμόνα εκείνο που τις κατείχε. Πρέπει εδώ να τονισθεί ότι οι ηγεμόνες του Ελληνιστικού κόσμου δε δίσταζαν να ενθαρρύνουν προσπάθειες ανάπτυξης των τεχνικών γνώσεων που αφορούσαν στην πολεμική τεχνολογία μια και ήταν η εποχή τους ταραγμένη και πολεμική και κάθε πρόοδος ήταν εξαιρετικά σημαντική, μια και ήταν σημαντική για την αλλαγή των στρατιωτικών ισορροπιών στις αιματηρές έριδες του Ελληνιστικού κόσμου, αλλά και στην αντιπαράθεση του κόσμου αυτού με την ανερχόμενη και επεκτεινόμενη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.

Γενικά έχει προταθεί η χρήση του μηχανισμού αυτού ως αστρονομικού οργάνου, αποτελουμένου από 30 γρανάζια. Ένα είδος Η/Υ της εποχής που έδινε πληροφορίες για τις κινήσεις του Ήλιου, της Σελήνης και των πλανητών στο ζωδιακό.

Η τύχη το θέλησε να ανασυρθεί από τον βυθό της θάλασσας, να γλιτώσει με άλλα εκθέματα του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου από τους Γερμανούς στην Κατοχή για να μπει στα τέλη του 2005 σε ειδικό ψηφιακό τομογράφο ώστε να αποκαλυφθεί το εσωτερικό του. Έτσι το 2005, με την στήριξη του τότε υφυπουργού Πολιτισμού Πέτρου Τατούλη, συγκροτήθηκε μια διεπιστημονική ομάδα έρευνας η οποία χρηματοδοτήθηκε αρχικά από το Ιδρυμα Leverhulme της Αγγλίας. Αποτελείται από τον αστρονόμο Mike Edmunds και τον μαθηματικό Tony Freeth (Πανεπιστήμιο του Κάρντιφ), τον αστρονόμο Ιωάννη Σειραδάκη (Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης), τον αστρονόμο Ξενοφώντα Μουσά, τον φυσικό, ειδικευμένο στην ανάλυση ιστορικών αντικειμένων, Ιωάννη Μπιτσάκη (Πανεπιστήμιο Αθηνών), τη δρα χημικό Ελένη Μάγκου και την αρχαιολόγο-μουσειολόγο Μαίρη Ζαφειροπούλου (Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο). Καθοριστικό ρόλο στην ανάγνωση των επιγραφών έχει ο φιλόλογος και παλαιογράφος Αγαμέμνων Τσελίκας, από το Μορφωτικό Ιδρυμα Εθνικής Τραπέζης. Τα μέλη της ομάδας συνεργάζονται πολύ στενά με καθημερινή τηλεφωνική επαφή όπου ανταλλάσσονται απόψεις και εκτιμήσεις. Στόχος είναι στο τέλος να προκύψει η σωστή σύνθεση των αποτελεσμάτων σε κάθε τομέα έτσι ώστε να παρουσιαστεί η συνολική εικόνα των ερευνών.

Η περιπλοκότητα του μηχανισμού και η σπαραγματική μορφή με την οποία μας τον διέσωσε το αφιλόξενο θαλάσσιο περιβάλλον δε μας αφήνουν να βγάλουμε οριστικά συμπεράσματα. Το σίγουρο είναι ότι δεν πρόκειται για κάτι το μεμονωμένο ή κάτι το μεταγενέστερο που συμπτωματικά βρέθηκε στο σημείο αυτό. Εντάσσεται στο γενικότερο πλαίσιο της εξαιρετικής ανάπτυξης της τεχνολογίας σε αυλές των επιγόνων του Αλεξάνδρου, όπως αυτή του Πτολεμαίου, από την οποία παρέλασαν εξαίρετοι διανοητές που σηματοδότησαν όσο ελάχιστοι το σύγχρονο πολιτισμό, όπως οι: Ερατοσθένης, Ευκλείδης, Βυζάντιος Φίλων, Κτησίβιος Φίλων, Αρίσταρχος, Ιέρων Β' και φυσικά ο Αρχιμήδης (280-212 π.Χ.) που μια παράδοση που διέσωσε ο Κικέρων ίσως τον συνδέει με το παραπάνω εύρημα. Όλοι αυτοί, έχοντας πρόσβαση σε μια από τις μεγαλύτερες βιβλιοθήκες της Ιστορίας, αυτήν της Αλεξανδρείας, που συγκέντρωνε πανάρχαιες γνώσεις, ανάπτυξαν μια βαθύτερη κατανόηση για τη φύση που τους περιέβαλλε και ανέπτυξαν ικανές τεχνικές για τη μέτρηση και την ερμηνεία του.

Ο ίδιος ο Πράις πιστεύει ότι «ο μηχανισμός των Αντικυθήρων πρέπει να συγκαταλέγεται στις μέγιστες βασικές μηχανικές εφευρέσεις όλων των εποχών», ενώ ο γνωστός συγγραφέας, ερευνητής και πατέρας του δορυφόρου Άρθουρ Κλάρκ αναφέρει σχετικά: «Αν και είναι πάνω από 2.000 χρόνια παλιός, αντιπροσωπεύει ένα επίπεδο το οποίο η τεχνολογία μας δεν κατάφερε να φτάσει παρά το 18ο αι. Δυστυχώς αυτή η πολύπλοκη συσκευή απλά περιέγραφε τις φαινομενικές κινήσεις των πλανητών. Δε βοηθούσε στην ερμηνεία τους. Με τα πολύ απλούστερα μέσα των κεκλιμένων επιπέδων, των εκκρεμών και των βαρών σε ελεύθερη πτώση ο Γαλιλαίος έδειξε το δρόμο προς αυτή την κατανόηση, και προς το σύγχρονο κόσμο. Αν η διαίσθηση των Ελλήνων είχε προλάβει την εφευρετικότητά τους, η βιομηχανική επανάσταση ίσως να είχε αρχίσει 1.000 χρόνια πριν τον Κολόμβο. Τώρα δε θα τριγυρνούσαμε απλά στο φεγγάρι. Θα είχαμε φτάσει στα κοντινότερα άστρα»."Για το παραπάνω κείμενο πολύτιμη βοήθεια υπήρξε το βιβλίο του Χ.Δ. Λάζου, "Ο Υπολογιστής των Αντικυθήρων", Εκδόσεις Αίολος, 1994, στο οποίο και κάποιος μπορεί να ανατρέξει για περισσότερες πληροφορίες και πιο εκτεταμένη βιβλιογραφία επί του θέματος. Επιπλέον πληροφορίες στα αγγλικά βρίσκονται στο Διαδίκτυο, στη διεύθυνση: http://www.giant.net.au/users/rupert/kythera/kythera.htm ΚΛΙΚ

      Ο Υπολογιστής των Αντικυθήρων σαν ένα αστρονομικό όργανο και υπολογιστής

Ο Υπολογιστής των Αντικυθήρων σαν ένα αστρονομικό όργανο – υπολογιστής είναι μια διάταξη που είναι από τις πιο σημαντικές μηχανικές εφευρέσεις στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Μέχρι τώρα πιστεύαμε ότι είχε κατασκευαστεί γύρω στο 90 π.Χ. αλλά μετά την λεπτομερή ανάλυση του, με ένα αξονικό τομογράφο βάρους 8 τόνων από την Αγγλία, βρήκαμε ότι φτιάχτηκε μερικές δεκαετίες νωρίτερα, δηλαδή κοντά στο 125 π.Χ. Εκείνη την εποχή μάλιστα δεν ζούσε άλλος μεγάλος αστρονόμος στον ελλαδικό χώρο εκτός από τον Ίππαρχο, ο οποίος εκτός από αστρονόμος ήταν και μαθηματικός, γεωγράφος και μετεωρολόγος. Έζησε δε μετά τον Αρχιμήδη, τον Αρίσταρχο, τον Απολλώνιο και τον Ερατοσθένη.

Ήταν η ίδια εποχή, από το 161 π.Χ. μέχρι και το 126 π.Χ., που ο Ίππαρχος έκανε πολλές παρατηρήσεις στη Βιθυνία, τη Ρόδο και την Αλεξάνδρεια. Στο έργο του αυτό βοηθήθηκε από μια σειρά οργάνων που φαίνεται ότι ο ίδιος είχε επιμεληθεί την κατασκευή τους και ήταν μεταξύ άλλων ο γνώμων, το ηλιωρολόγιον, το υδρολόγιον, η στερεά σφαίρα, η διόπτρα και ο αστρολάβος. Έτσι, ο Ίππαρχος παρουσιάζεται εξαιτίας της σπουδαιότητας του πλήθους των ανακαλύψεών του ως ο κατεξοχήν δημιουργός της επιστήμης της Αστρονομίας και ως ο μεγαλύτερος αστρονόμος παρατηρητής όλων των εποχών. Ίσως λοιπόν και ο περίφημος Μηχανισμός των Αντικυθήρων φτιάχτηκε από τον Ίππαρχο.

Ο Ίππαρχος ειδικότερα ασχολήθηκε με τον προσδιορισμό της διάρκειας του τροπικού έτους και με τη μέτρηση των εκλειπτικών συντεταγμένων των απλανών αστέρων. Έτσι, οδηγήθηκε στη θεμελιώδους σημασίας ανακάλυψη του φαινομένου της μεταπτώσεως των ισημεριών, πάνω στο οποίο στηρίζεται ολόκληρο το σημερινό οικοδόμημα της αστρονομίας θέσεως.

Ο Κικέρων (106-43 π.Χ.). πολιτικός και φιλόσοφος, είχε επισκεφτεί τη Ρόδο στα έτη 79-78 π.Χ. και έχει αναφερθεί σε ένα μηχανισμό όμοιο με αυτόν των Αντικυθήρων του Ποσειδώνειου Απαμέα (135-50 π.Χ.), ενός αστρονόμου, γεωγράφου και γεωλόγου που ζούσε στη Ρόδο. Γράφει ο Κικέρων: «Πρόσφατα κατασκεύασε ο φίλος μας Ποσειδώνιος μια συσκευή, η οποία σε κάθε περιστροφή αναπαράγει τις ίδιες κινήσεις του Ήλιου, της Σελήνας και των πέντε πλανητών.» Ο στρατηγός Μάρκελλος, ο κατακτητής των Συρακουσών, είχε μεταφέρει τους μηχανισμούς του Αρχιμήδη, μετά τη δολοφονία του τελευταίου, και τους τοποθέτησε στον ναό της Αρετής στη Ρώμη, όπου παρέμειναν για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ο Ποσειδώνιος, στον οποίο γίνεται αναφορά από τον Κικέρωνα, είχε ζήσει για ένα διάστημα στη Ρώμη ως πρέσβης της Ρόδου, και φαίνεται ότι είχε μελετήσει τους μηχανισμούς του Αρχιμήδη, οπότε κατασκεύασε κάτι παρόμοιο.

Οι νέες έρευνες για την εξέταση του Υπολογιστή των Αντικυθήρων έγινε στην οδό Τοσίτσα, δίπλα από το Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών, όπου και φυλάσσεται. Εκεί εγκαταστάθηκε τον Μάιο του 2006 ένας αξονικός τομογράφος της βρετανικής εταιρείας Χ-ΤΕΚ Systems και ο αμερικανικός μηχανισμός ψηφιακής απεικόνισης ΡΤΜ Dome Hewlett-Packard.

Οι Έλληνες και ξένοι ειδικοί κατάφεραν να διακρίνουν τα γράμματα και τα στοιχεία του Μηχανισμού, που βρίσκονταν σχεδόν σβησμένα και κρυμμένα στη σκουριά εδώ και 2.000 χρόνια. Τα γράμματα είναι τόσο μικρά που δεν ξεπερνούν σε μέγεθος τα 2-3 χιλιοστά. Ήταν χαραγμένα σε φύλλα μπρούντζου τα οποία βρίσκονταν τοποθετημένα στο εσωτερικό του Μηχανισμού χωρίς ποτέ κανείς να καταφέρει να τα διακρίνει.

 

Μερικές από τις αρχικές εικόνες από το BladeRunner © Antikythera Mechanism Research Project

Η ακτινογραφία λήφθηκε στο Χ-Tek  BladeRunner στο σύστημα του CT χρησιμοποιούν μια πηγή ακτίνας X microfocus Χ-Tek 225kV και ένα Kodak ACR2000i υπολόγισαν το σύστημα ακτινογραφιών (χρώμιο). Και χρησιμοποιήθηκε ένα τυποποιημένο «14πιάτο φωσφόρων αποθήκευσης» Χ 17» (35cm X 43cm), και ανιχνεύθηκε κατά 0.069mm ανά εικονοκύτταρο. Αυτή η ιδιαίτερη ακτινογραφία λήφθηκε στην απόσταση πιάτων από την πηγή 975mm, σε 200kV, 100uA, με μια έκθεση 15sec.

Οι αρχικές ψηφιακές ακτινογραφίες είναι 12-bit (4096 grey levels), με ένα μέγεθος 5120 X 6233 εικονοκυττάρων (32 Megapixels). Τα (χωρίς απώλειες) συμπιεσμένα μεγέθη αρχείων είναι της τάξεως 30 60MB. Οι ψηφιακές ακτινογραφίες διαθέσιμες εδώ έχουν μειωθεί στο μέγεθος με τη μείωση του βάθους κομματιών σε 8 -bit, (grey levels 256) και έπειτα την εκτέλεση της με απώλειες συμπίεσης JPEG. Η ψηφιακή ακτινογραφία είναι διαθέσιμη σε διάφορα μεγέθη στο facillitate κάνει download.

Και συνεχίζουμε ενημερώντας τους επισκέπτες – αναγνώστες μας ότι ο Υπολογιστής των Αντικυθήρων είναι ένα αστρονομικό μηχάνημα ακριβείας, με εκπληκτική μηχανική τελειότητα, μέσα σε ένα ξύλινο κιβώτιο με διαβαθμισμένες πλάκες στο εξωτερικό του. Όπως αναφέρθηκε και πιο πάνω στο κείμενο μας εσωτερικά αποτελείτο από 30 αλληλοεμπλεκόμενους οδοντωτούς τροχούς, έκκεντρα τοποθετημένους. Τους τροχούς, που ήταν οργανωμένοι επικυκλοειδώς, έθετε σε κίνηση, με διαφορετική ταχύτητα τον καθένα, ένας περιστρεφόμενος χειροκίνητος άξονας.

Οι Δείκτες σύμφωνα με τις επιγραφές έδειχναν την πορεία του Ήλιου, την πορεία και τις φάσεις της Σελήνης και των πλανητών στον ζωδιακό κύκλο. Ο Άγγλος φυσικός και ιστορικός της επιστήμης Derek De Solla Price που μελέτησε επί 25 χρόνια τον υπολογιστή διαπιστώνει την ύπαρξη ενός πολύπλοκου συστήματος διαφορικού οδοντωτού τροχού, ο οποίος δεχόταν δύο διαφορετικές περιστροφές, και αναλόγως «έβγαζε» αποτέλεσμα. Δηλαδή εκτελούσε μαθηματικές πράξεις με μηχανικό τρόπο.

Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων συνοδευόταν και από μπρούντζινα φύλλα στα οποία οι ειδικοί διέκριναν τη λέξη «Ισπανία» και τη φράση «Φάρος της Αλεξάνδρειας». Ήταν λοιπόν σαν ένα εγχειρίδιο χρήσης στον οποίο αποκαλύφθηκαν περίπου 2.000 χαρακτήρες που σχημάτιζαν φράσεις, πολλές από τις οποίες είναι κομμένες. Ανάμεσα στους χαρακτήρες αποκωδικοποιήθηκε η λέξη «στηριγμός», η οποία αποτελεί έναν αστρονομικό όρο που σημαίνει την αλλαγή της κατεύθυνσης του πλανήτη στον ουρανό.

Όλες πάντως οι ενδείξεις που έχουν συγκεντρωθεί μέχρι σήμερα, κάνουν τους ειδικούς να πιστεύουν ότι το εγχειρίδιο λειτουργίας του Μηχανισμού είναι το πρώτο γνωστό κείμενο της αρχαιότητας όπου αποδίδεται η Ισπανία με τη σημερινή της ονομασία. Οι επιστήμονες θεωρούν ότι ο Μηχανισμός έκρυβε και πληροφορίες για τη ναυσιπλοΐα τόσο προς τον Φάρο της Αλεξάνδρειας όσο και προς την Ισπανία.

Το Μηχανισμό μπορούμε να το φανταστούμε σαν ένα ξύλινο κουτί με τρία καντράν, σαν ρολόγια, το ένα στην πρόσθια όψη και τα δύο στην πίσω πλευρά. Ο οδοντωτός μηχανισμός (που μοιάζει με ένα καντράν ρολογιού) της πρόσθιας πλευράς, που δείχνει τις θέσεις του Ήλιου και της Σελήνης, είναι ένα ημερολόγιο 365 ημερών το οποίο έχει τη δυνατότητα να ρυθμιστεί για τα δίσεκτα έτη. Ο μηχανισμός στο πάνω μέρος της πίσω πλευράς αποτελείται από μια σπείρα 235 υποδιαιρέσεων και δείχνει τους 235 μήνες του Μετωνικού κύκλου (βαβυλωνιακής έμπνευσης).

Ένας άλλος αρχαίος αστρονομικός κύκλος είναι ο Καλλιπικός κύκλος, που αντιπροσωπεύεται από ένα μικρότερο καντράν στο εσωτερικό του προηγουμένου. Οι υποδιαιρέσει στο κάτω καντράν της πίσω πλευράς (223 σε μια σπείρα τεσσάρων στροφών) αποδεικνύουν ότι πρόκειται για την αναπαράσταση του κύκλου του Σάρου, ενώ το μικρό καντράν στο εσωτερικό του προηγουμένου αντιπροσωπεύει τον κύκλο του Εξελιγμού. Όσο για τους δείκτες των καντράν, μπορεί κανείς να τους φανταστεί σαν τις βελόνες των πικάπ. Τέλος, οι επιγραφές και τα σύμβολα που έχουν διαβαστεί επιβεβαιώνουν τα συμπεράσματα των επιστημόνων για τις λειτουργίες των μηχανισμών.

Διαβάστηκαν για πρώτη φορά έπειτα από δύο χιλιάδες χρόνια επιγραφές το πάχος των οποίων δεν ξεπερνά το ένα δέκατο του χιλιοστού.

Η επιγραφή στο μεγάλο κομμάτι αναγράφει τα εξής : (με κόκκινο τα αποκαταστημένα τμήματα της επιγραφής)

και η επιγραφή στο πίσω θυρόφυλλο αναγράφει:

Αργότερα πάνω σε αυτό το Μηχανισμό φτιάχτηκαν τα ηλιακά ρολόγια, αρχικά στατικά και αργότερα μεταφερόμενα. Στο Βυζάντιο βρέθηκε παρόμοιος μηχανισμός κατασκευασμένος τον 7ο αιώνα. Αντίστοιχος μηχανισμός περιγράφεται και από τον μεταγενέστερο Άραβα Αλ Μπιρουνί. Ένα μεγάλο ποσοστό των τεχνολογικών κατακτήσεων στον τομέα αυτό αφομοιώθηκε από τους Άραβες. Η τεχνολογία των οδοντωτών τροχών εξελίχθηκε στην ωρολογοποιεία που εμφανίστηκε και άνθησε τον 13ο και 14ο αιώνα. Ιδιαίτερα για το διαφορικό γρανάζι που αποτελεί και το πιο εντυπωσιακό εύρημα στο μηχανισμό, πρέπει να αναφερθεί ότι επανεμφανίστηκε δεκάδες αιώνες αργότερα.

Υπάρχει και μια νεότερα θεώρηση ότι ήταν και το Ημερολόγιο των Ολυμπιακών Αγώνων έτσι ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων, που θεωρείται από πολλούς ως ο ηλεκτρονικός υπολογιστής της αρχαιότητας, ήταν στην πραγματικότητα ένα περίπλοκο μηχανικό ημερολόγιο για τον προσδιορισμό της ημερομηνίας διεξαγωγής των Ολυμπιακών Αγώνων, ενώ οι δημιουργοί του φαίνεται πως είχαν σχέση με τον Μαθηματικό Αρχιμήδη, σύμφωνα με πρόσφατη επιστημονική μελέτη.

Σε νέα επιστημονική μελέτη, που δημοσιεύεται στο τεύχος της επιστημονικής επιθεώρησης «Nature», οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι ανακάλυψαν τη λειτουργία συγκεκριμένου τροχού, που κατέγραφε τις ημερομηνίες διεξαγωγής των Ολυμπιακών Αγώνων της αρχαιότητας.

Ο επικεφαλής της έρευνας, Τόνι Φριθ λέει «Νιώσαμε πραγματική έκπληξη. Ο εντοπισμός των Ολυμπιακών είναι εύκολη υπόθεση, που δεν μπορεί να απαιτεί περίπλοκη συσκευή. Η ανακάλυψη μας προκάλεσε μεγάλη έκπληξη. Οι Αγώνες είχαν, όμως, τόσο μεγάλη πολιτιστική και κοινωνική σημασία, που δεν θα ήταν αδιανόητο να περιέχονται στις λειτουργίες του Μηχανισμού». Η συσκευή ήταν τόσο συμπαγής, που θα μπορούσε να χωρέσει σε μικρό κουτί, σε μέγεθος τόμου εγκυκλοπαίδειας.

Πηγές : Apodimos.com και πληροφορίες από τα ert.news.gr – ΑΠΕ-ΜΠΕ – kathimerini.gr με στοιχεία από AFP – users.forthnet.gr – physics4u.gr και οι ιστοσελίδες

ü        Επίσημη Ιστοσελίδα για το Μηχανισμό των Αντικυθήρων ΚΛΙΚ

ü        Ελληνική ιστοσελίδα για το Μηχανισμό των Αντικηθύρων ΚΛΙΚ

ü        The Antikythera Mechanism - 1 ΚΛΙΚ

ü        The Antikythera Mechanism - 2 ΚΛΙΚ

ü        The Antikythera Mechanism - 3 ΚΛΙΚ

ü        Simulation of the Antikythera Mechanism ΚΛΙΚ

ü        Das Raederwerk von Antikythera ΚΛΙΚ