ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΝΕΣΟΓΕΙΟ και τα ΥΔΡΕΥΤΙΚΑ ΕΡΓΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ.
Ειδικό Αφιέρωμα – Ερεύνα
www.Apodimos.com
Ενημερώνουμε όλους τους Έλληνες και τους Απόδημους αδελφού μας διότι πρέπει να γνωρίζουν ότι κι αν οι σημερινοί πόλεμοι γίνονται για το πετρέλαιο, οι αυριανοί θα γίνονται για το νερό... Το πετρέλαιο μέχρι σήμερα το χρησιμοποιούσαν οι ισχυροί για μέσο στήριξη των οικονομιών των και η στήριξη αυτή τους ενέπλεκε σε πολέμους. Στην αρχαιότητα το νερό ήταν αγαθό το οποίο το χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι για την ανάπτυξη της αγροτική οικονομίας τους και αντί να κάνουν πολέμους μεταξύ τους δημιουργούσαν ευρεσιτεχνίες για την σωστή χρήση του. Αυτά τα δυο θέματα θα αντιμετωπίσει το Ειδικό Αφιέρωμα – Ερεύνα μας διότι πολλά προβλήματα μπορούν να συμβούν στην Μεσόγειο ενώ σήμερα δεν υπάρχουν ευρεσιτεχνίες για την σωστή χρήση των υδάτων όπως στην αρχαιότητα. Και όλα αυτά το πρόβλημα της προστασίας των υδατίνων πόρων της υφηλίου και την διατήρησή τους καθαρών για την κατανάλωση για τους κατοίκους της υφηλίου. Ενώ παράλληλα το φαινόμενο του Θερμοκηπίου προκαλεί κάθετη αύξηση των θερμοκρασιών του πλανήτη και το νερό γίνεται όλο και πιό σπάνιο όσο και πολύτιμο αγαθό. Εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο θα μείνουν τα επόμενα χρόνια χωρίς άμεση πρόσβαση σε πόσιμο νερό, αλλά και νερό για την άρδευση και την παραγωγή ενέργειας. Στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ στις Η.Π.Α. όπου συντάχθηκε η σημαντική έκθεση της Διακυβερνητικής Επιτροπής για τις κλιματολογικές αλλαγές, για το μέλλον θεωρείται προδιαγεγραμμένο. Μεγάλες περιοχές της Νότιας Ευρώπης, της Μέσης Ανατολής, της Νότιας Αυστραλίας, της Παταγωνίας θα αποξηρανθούν και θα ερημοποιηθούν. Και τίθεται το ερώτημα ο πλανήτης μας κινδυνεύει ; Την απάντηση θα την αναπτύξουμε σε επόμενο άρθρο μας.
Τελικά οι Λαοί θα αρχίσουν σταδιακά να πανικοβάλλονται για το νερό και πρέπει να γνωρίζουν όλοι οι επισκέπτες – αναγνώστες μας ότι πολλές από τις πιθανές συγκρούσεις για το νερό είναι ήδη σε εξέλιξη. Η Τουρκία, η Συρία, και το Ιράκ ερίζουν για τα νερά του Τίγρη και του Ευφράτη, το Σουδάν, η Αιθιοπία και η Αίγυπτος ανταλλάσουν απειλές για τον Νείλο.
Όσον αφορά κλιματική αλλαγή με φαινόμενα που γίνονται αντιληπτά με τον πιο δραματικό τρόπο και στη χώρα μας -υψηλές θερμοκρασίες το καλοκαίρι, πυρκαγιές, ξηρασία, πλημμύρες, ανεπάρκεια νερού, ρύπανση ατμόσφαιρας κ.τ.λ.- απειλεί το μέλλον μας. Τους λέμε ότι στην Ελλάδα πάντα συζητούμε για το νερό αλλά κανείς δεν γνωρίζει τις όψεις του υδάτινου εφιάλτη. Για αυτό παρουσιάσαμε τον ΜΑΡΤΙΟΣ του 2009 το άρθρο μας και μπορείτε να το μελετήσετε κάνοντας ΚΛΙΚ στον τίτλο ΥΔΑΤΙΝΟΣ ΕΦΙΑΛΤΗΣ. Δοκίμιο.
Αυτά σαν πρόλογος στο Ειδικό Αφιέρωμα – Ερεύνα που αφορά το πρόβλημα των υδάτων στην Μεσόγειο και σαν συμπλήρωμα του θα είναι το πώς χρησιμοποιούσαν τα υδρευτικά έργα στην Αρχαιότητα για συνεχίσουμε την έρευνα μας, παρουσιάζοντας ότι την 6-10-2003 ο τότε Αντιπροέδρος του Ι.Δ.Κ.Κ. κ. Γιώργου Αναστασόπουλου στην παρουσίαση του βιβλίου του κ. Ιωάννη Μ. Βαρβιτσιώτη στην Κηφισιά, είχε πει «Λιγότερο πιεστική εμφανίζεται για την Ελλάδα η απειλή της λειψυδρίας, που έχει εν δυνάμει εκρηκτικές διαστάσεις σε παγκόσμιο πλαίσιο, με την πληθυσμιακή πλημμυρίδα, την καταστροφή των δασών, τη μέση αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη μας, λόγω του φαινομένου του θερμοκηπίου και την ρύπανση της υδρόσφαιρας, αλλά και της ατμόσφαιρας. Ο ΟΗΕ υπολόγισε ότι έως το 2025, 3,75 δισεκ. ανθρώπων θα αντιμετωπίζουν προβλήματα λειψυδρίας. Και δεν χρειάζονται ιδιαίτερες φιλοσοφικές γνώσεις για να συμφωνήσει κανένας με το ΝΑΤΟ ότι η έλλειψη νερού αποτελεί το οικολογικό πρόβλημα που είναι το πιθανότερο να οδηγήσεις σε βίαιες συγκρούσεις…
Δόξα τω Θεώ, πάντως, η Ελλάδα δεν βρίσκεται σε ζώνη υψηλού κινδύνου ως προς την επάρκεια των υδάτινων αποθεμάτων της. Βρίσκεται, εν τούτοις, σε ένα κρίσιμο γεωπολιτικό «σταυροδρόμι του νερού» και χρειάζεται να αντιμετωπίσει με σοβαρότητα και ευθύνη το πρόβλημα της διαχειρίσεως των υδάτινων πόρων της.
Δεν είναι ωστόσο το ίδιο καθησυχαστική η κατάσταση και στη γειτονική μας πυρίκαυστη περιοχή της Μέσης Ανατολής, όπου η Συρία, το Ιράκ και η Τουρκία ερίζουν για τα νερά του ιστορικού Ευφράτη και του Τίγρη, το Ισραήλ κινδυνεύει με λειψυδρία τα επόμενα 10-15 χρόνια και ο Ιορδάνης και τα υπόγεια νερά της δυτικής όχθης αποτελούν αντικείμενο αντιδικιών ανάμεσα στο Λίβανο, την Ιορδανία, το Ισραήλ και τους παλαιστινιακούς πληθυσμούς. Ο Αιγύπτιος πρώην γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Μπούτρος-Μπούτρος Γκάλι είχε άλλοτε επισημάνει ότι ο επόμενος πόλεμος στη Μέση Ανατολή θα έχει ως αντικείμενο το νερό και όχι πολιτικά αίτια. Δεν είμαστε ακόμη εκεί, αλλά κανένας δεν θα έπρεπε να υποτιμήσει την αξία αυτής της προβλέψεως».
Οι άξονες της παρουσίασης της ενημέρωσης για όλους τους πολυπληθείς επισκέπτες – αναγνώστες του ηλεκτρονικού περιοδικού του Apodimos.com για το Ειδικό Αφιέρωμα – Ερεύνα που αφορά το πρόβλημα των υδάτων στην Μεσόγειο, είναι η Μεσόγειος και τι επικρατεί στην Ελλάδα οι πιθανές Διεθνείς Συγκρούσεις για το νερό του Ευφράτη και η περίπτωση της Τουρκίας κλπ, για να κλείσουμε με την παρουσίαση για τα Υδρευτικά Έργα στην Αρχαιότητα (Το Ευπαλίνιο Όρυγμα, για τον Κυματοθραύστη της Σάμου, την υδροδότηση των Μεγάρων, για τα Κανάλια μεταφοράς νερού και η ύδρευση Κνωσού, πως ήταν το Τεχνητό λιμάνι, οι Εκτροπές των ποταμών και ο Σιφωνισμός για υδροδότηση στην Αρχαιότητα, για την Σήραγγα Σιλοάμ και του Megiddo, για το Υδραγωγείο της Νικόπολης, καθώς πως λειτουργούσαν οι Αντλίες του Αρχιμήδη και του Κτησίβιου και για Ρωμαϊκά Έργα όσον αφορά το νερό κλπ) , έτσι ώστε αυτό το αφιέρωμα μας για όλους τους Έλληνες και τους Απόδημους αδελφούς μας να είναι πλήρες.
Η Μεσόγειος και τι επικρατεί στην Ελλάδα
Οι περιοχές της Μεσογείου παρουσιάζουν κοινά περιβαλλοντικά και αναπτυξιακά προβλήματα, εκ των οποίων τα σοβαρότερα σχετίζονται με την ολοκληρωμένη διαχείριση και την ανάπτυξη των υδατικών πόρων και τον έλεγχο των πηγών ρύπανσης των υδρολογικών λεκανών. Ωστόσο υπάρχουν συγκεκριμένες και σημαντικές διαφορές ανάμεσα στις ακτές της Μεσογειακής λεκάνης οι οποίες και είναι καθοριστικές για τον τρόπο αντιμετώπισης των προβλημάτων αυτών.
Η διαχείριση υδατικών πόρων στην Μεσόγειο κρίνεται απαραίτητη για την μελλοντική επάρκεια νερού στην περιοχή.
Οι διαφορές αυτές αφορούν κυρίως τα φυσικά και ανθρωπογενή χαρακτηριστικά της κάθε περιοχής. Συγκεκριμένα το δημογραφικό πρόβλημα χαρακτηρίζεται από δύο διαφορετικές δυναμικές. Υπάρχει ένας νέος και γρήγορα αυξανόμενος πληθυσμός στις Νότιες και Ανατολικές χώρες της λεκάνης της Μεσογείου και ένας γηράσκων πληθυσμός με χαμηλούς ρυθμούς αύξησης στο Βορρά. Επίσης το επίπεδο οικονομικής ανάπτυξης διαφέρει και αυτό σημαντικά ανάμεσα στις διαφορετικές χώρες της Μεσογείου. Αξίζει να σημειωθεί ότι το 90% του συνολικού κατά κεφαλήν εισοδήματος των χωρών της Μεσογείου, παράγεται από τις 5 χώρες που είναι μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Πορτογαλία, Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία, Ελλάδα).
Τέλος όσον αφορά στο φυσικό τοπίο, αυτό μπορεί εκ πρώτης άποψης να επηρεάζεται από το κοινό «Μεσογειακό» κλίμα, δηλαδή συνθήκες γενικά ξηρές, με μάλλον μεγάλα σε διάρκεια καλοκαίρια που δημιουργούν αυξημένες αρδευτικές ανάγκες αλλά και εδώ υπάρχουν σημαντικές διαφορές που επηρεάζουν την διαχείριση των πόρων και των λεκανών: Υπάρχει αντίθεση ανάμεσα στις χώρες της Βόρειας ακτής (συμπεριλαμβανομένης και της Τουρκίας) με εύκρατο κλίμα που υποστηρίζεται από επαρκείς ποσότητες υδατικών πόρων και των Νότιων και Νότιο-Ανατολικών ακτών, προσκείμενων σε ξηρές περιοχές και έρημους με περιορισμένους υδατικούς πόρους (με εξαίρεση την Αίγυπτο και τον ποταμό Νείλο).
Ας ενημερώσουμε όλους Έλληνες και τους Απόδημους αδελφούς μας για το επικρατεί στην Ελλάδα και για το πρόγραμμα HydroCare.
v Η κατάσταση που επικρατεί στην Ελλάδα
Η Ελλάδα είναι μια χώρα με μικρή έκταση (132.000 km2), με έντονο ανάγλυφο, περιορισμένη ενδοχώρα και μεγάλο ανάπτυγμα ακτών. Αποτέλεσμα της ιδιόμορφης αυτής γεωμορφολογικής διάρθρωσης είναι η πολυδιάσπαση του χώρου σε πολλές αλλά μικρές λεκάνες απορροής, καθεμιά από τις οποίες έχει διαφορετικά προβλήματα και επομένως απαιτείται διαφοροποιημένη και εύκολα προσαρμόσιμη διαχειριστική πολιτική. Σύμφωνα με το Νόμο 1739/87, η Ελλάδα διαιρείτε σε 14 μονάδες, που ονομάζονται υδατικά διαμερίσματα και περιλαμβάνουν σύνολα λεκανών απορροής, με κατά το δυνατό όμοιες υδρολογικές συνθήκες.
Η διαμερισματοποίηση αυτή δεν έχει αποφέρει τα αναμενόμενα αποτελέσματα στον τομέα του νερού, ο οποίος εξακολουθεί να παρουσιάζει αρκετές αδυναμίες και προβλήματα που απορρέουν κυρίως από την πολυδιάσπαση των αρμοδιοτήτων των σχετικών φορέων, αλλά και την αδυναμία συντονισμού της δράσης τους που πολλές φορές παρουσιάζεται ανταγωνιστική στις διάφορες χρήσεις του νερού.
Ειδικότερα, τα σημαντικότερα προβλήματα που μπορεί κανείς να επισημάνει σχετικά με την κατάσταση στην Ελλάδα είναι τα παρακάτω:
ü Η έλλειψη συστηματικής και αξιόπιστης καταγραφής και αξιολόγησης των φυσικών και τεχνητών υδατικών συστημάτων από ποσοτική και ποιοτική άποψη, καθώς και η έλλειψη επαρκών μετρήσεων υδρολογικών, μετεωρολογικών, υδρογεωλογικών και ποιοτικών παραμέτρων.
ü Η έλλειψη ορθολογικά οργανωμένου Εθνικού Δικτύου συλλογής πληροφοριών των φυσικών δεδομένων και ενιαίας βάσης για την καταχώρηση τους, με αποτέλεσμα την ατελή γνώση των διαφόρων συνιστωσών του υδρολογικού κύκλου, παρά το μεγάλο αριθμό φορέων που ασχολούνται με τις μετρήσεις και τον σημαντικό αριθμό των σχετικών σταθμών.
ü Η δυσκολία πραγματοποίησης μακροχρόνιων προβλέψεων μεγεθών ή τάσεων υδρολογικών κλπ.
ü Η δυσκολία συντονισμού μεταξύ των αρμόδιων φορέων σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, όσον αφορά σε μελέτες και έρευνες υποδομής σχετικές με τους υδατικούς πόρους.
ü Η ευκαιριακή και ανεξέλεγκτη υπερ-εκμετάλλευση μεμονωμένων υδροφορέων, χωρίς εμπεριστατωμένη γνώση των δυνατοτήτων τους που οδηγεί στην βαθμιαία ποιοτική και ποσοτική υποβάθμιση του.
ü Η έλλειψη συστηματικής και αξιόπιστης καταγραφής και μέτρησης των ποσοτήτων νερού που χρησιμοποιούνται για κάθε χρήση (ιδιαίτερα στον αγροτικό τομέα).
ü Η μη ορθολογική διαχείριση των διασυνοριακών υδάτων.
v Το Πρόγραμμα HydroCare
Το πρόγραμμα HydroCare που υλοποιείται κατά την περίοδο 2006 – 2007 από το Εργαστήριο Υδρολογίας και Αξιοποίησης Υδατικών Πόρων του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, έχει ως αντικείμενο τη μελέτη του υδρολογικού κύκλου σε περιοχές της ΝΑ Μεσογείου. Το πρόγραμμα στοχεύει στην ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου συστήματος ικανού για την εκτίμηση της επίδρασης των υδρομετεωρολογικών γεγονότων στους υδατικούς πόρους της ΝΑ Μεσογείου. Έμφαση θα δοθεί στην ανάπτυξη εργαλείων για την ορθολογική εκμετάλλευση των υδατικών πόρων, με σκοπό τη διατήρηση και ενίσχυση της οικονομικής και περιβαλλοντικής ευημερίας.
Στη συνέχεια τα εργαλεία διαχείρισης θα εφαρμοστούν σε συγκεκριμένες περιοχές μελέτης. Άλλα κύρια σημεία του προγράμματος είναι: η αναδημιουργία του υδρολογικού κύκλου σε επίπεδο λεκάνης απορροής στην περιοχή της ΝΑ Μεσογείου, το οποίο είναι αποτέλεσμα του συνδυασμού παρατηρημένων στοιχείων (επίγειων και τηλεπισκοπικών) με μαθηματικά μοντέλα και η ανάπτυξη ενός δικτύου υψηλού επιπέδου εντός ενός διεθνούς πλαισίου για τη συλλογή και ανταλλαγή υδρομετεωρολογικών δεδομένων και την παροχή τους σε διάφορους χρήστες όπως ελεύθεροι επαγγελματίες, αγρότες, επιχειρηματίες και διάφοροι δημόσιοι φορείς. Οι εμπλεκόμενοι στο πρόγραμμα φορείς από την Ελλάδα είναι ο τομέας ΥΠΥΘΕ της Σχολής Πολιτικών Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου και ο Δήμος Αργοστολίου της Κεφαλονιάς, καθώς και άλλοι φορείς από την Ιταλία, τη Γερμανία την Πολωνία, τη Σλοβακία και τη Ρουμανία.
Η επιλεγμένη από το Εργαστήριο Υδρολογίας και Αξιοποίησης Υδατικών Πόρων του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου περιοχή μελέτης αφορά στο νησί της Κεφαλονιάς, το οποίο ανήκει στο νησιωτικό συγκρότημα των Ιονίων Νήσων της Δυτικής Ελλάδας και είναι το μεγαλύτερο από τα Επτάνησα. Μέχρι την ολοκλήρωση του προγράμματος, στόχοι είναι η αναδημιουργία του υδρολογικού κύκλου σε επίπεδο λεκάνης απορροής στην περιοχή της ΝΑ Μεσογείου, ο συνδυασμός παρατηρημένων στοιχείων επίγειων και τηλεπισκοπικών και η εφαρμογή τους σε υδρολογικά μοντέλα, καθώς και η ανάπτυξη ενός δικτύου υψηλού επιπέδου για τη συλλογή και ανταλλαγή υδρομετεωρολογικών δεδομένων και την παροχή τους σε διάφορους χρήστες.
Η περιοχή της λεκάνης της Μεσογείου παρουσιάζει κοινά προβλήματα που αφορούν την διαχείριση των υδατικών πόρων και σχετίζονται με πιέσεις περιβαλλοντικές και ανθρωπογενείς. Υπάρχουν όμως συγκεκριμένες και σημαντικές διαφοροποιήσεις όσον αφορά τις ακτές της Μεσογείου που σχετίζονται με παραμέτρους καθοριστικές για την βέλτιστη διαχείριση των υδατικών πόρων όπως κλιματολογικές συνθήκες, πληθυσμιακές διαφορές και οικονομικό επίπεδο ανάπτυξης.
Η βέλτιστη διαχείριση υδατικών πόρων στοχεύει στη διατήρηση των υπαρχόντων φυσικών υδατικών συστημάτων, στην προστασία και αναβάθμιση της ποιότητας των υδατικών πόρων και στη διαχείριση της ζήτησης του νερού, με σκοπό την επάρκεια και εξοικονόμηση, λαμβάνοντας υπόψη τις τεχνικές, οικονομικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικοπολιτικές ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής.
Την επιτακτική ανάγκη της διαχείρισης των υδατικών πόρων σε περιφερειακό επίπεδο, έρχεται να ενισχύσει η Ευρωπαϊκή Οδηγία Πλαίσιο για τα νερά με την ειδικότερη απαίτηση της διαχείρισης των υδατικών πόρων σε επίπεδο λεκάνης.
Υπόμνημα : Αυτές οι πληροφορίες προέρχονται από το ecotec.gr καιτις Μαρία Μιμίκου που είναι Καθηγήτρια Ε.Μ.Π., Διευθύντρια Εργαστηρίου Υδρολογίας και Αξιοποίησης Υδατικών Πόρων Ε.Μ.Π. και την Ευθυμία Γεωργίου που είναι Τοπογράφος Μηχανικός και Συνεργάτης Ερευνητής στο Εργαστήριο Υδρολογίας και Αξιοποίησης Υδατικών Πόρων Ε.Μ.Π.
Οι πιθανές Διεθνείς Συγκρούσεις για το νερό του Ευφράτη κλπ και η περίπτωση της Τουρκίας
Πρέπει να ενημερώσουμε όλους τους επισκέπτες – αναγνώστες του Apodimos.com ότι υπάρχει πλέον μια σύρραξη που είναι ήδη στην πόρτα μας. Θα είναι ο πόλεμος του 21ου αιώνα και θα ονομαστεί «πόλεμος των υδάτων», «…του νερού» ή κάπως έτσι. Πάντως αυτός ο πόλεμος δυστυχώς δεν πρόκειται για φανταστικό σενάριο.
Τον πόλεμο που έγινε πριν χρόνια όλοι τον ονομάσαμε «πόλεμο των πετρελαίων» ή κάπως έτσι, αφού η βασική και μόνη αιτία του ήταν ο έλεγχος των πετρελαίων. Όλα όμως δείχνουν ότι ένας νέος πόλεμος θα απασχολήσει και πάλι την ανθρωπότητα και αυτή τη φορά ίσως είναι μεγαλύτερος τόσο σε διάρκεια όσο και σε εμπλοκή χωρών.
Το 1997, ο ΟΗΕ αποφάσισε το νερό να μοιράζεται σύμφωνα με το παγκόσμιο δίκαιο. Ανάμεσα στις διατάξεις ήταν και εκείνη που ανέφερε ότι οι χώρες στις οποίες πηγάζουν ποτάμια ή εκείνες που συνορεύουν με ποτάμια οφείλουν να χρησιμοποιούν το νερό αυτό για την ανάπτυξη, για τη διαρκή ειρήνη., Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών υποστήριζε «Κοινά ύδατα, κοινό μέλλον».
Η Τουρκία, ως μέλος, αν και υπέγραψε, εντούτοις όχι μόνο με λόγια αλλά και με έργα αποδεικνύει ότι έχει άλλη, αντίθετη άποψη για τη χρήση των υδάτινων πόρων. Το μαρτυρούν τα μεγάλα έργα που γίνονται από τους Τούρκους μόνο για τους Τούρκους σε ποτάμια που αφορούν όλη τη Μέση Ανατολή. Οι Τούρκοι κατάρτισαν ένα πρόγραμμα με το όνομα GAP (Σχέδιο ΝΑ Τουρκίας). Αυτό το πρόγραμμα αφορά 73.863 τ.χλμ. και, εκτός των ποταμών Τίγρη και Ευφράτη, θα χρησιμοποιηθούν δεκάδες παραπόταμοι που τα νερά τους θα στηρίξουν αυτό το πρόγραμμα. Το 25% των υδάτινων πόρων της Τουρκίας βρίσκεται σ’ αυτή την περιοχή.
Ο Ευφράτης είναι ο μεγαλύτερος ποταμός της Μέσης Ανατολής. Πηγάζει στο Κουρδιστάν-Τουρκία και έχει μήκος 2.670 χλμ. Από αυτά, τα 420 χλμ. περνούν το νότιο Κουρδιστάν, τα 675 χλμ. είναι μέσα στη Συρία και τα 1.213 χλμ. μέσα από το Ιράκ. Και μέσα από την οροσειρά Ταύρος δεκάδες άλλοι παραπόταμοι χύνονται στον Ευφράτη και ακολουθούν την πορεία του. Το σύνολο αυτής της υδάτινης λεκάνης είναι 350.000 τ. χιλιόμετρα, από αυτά τα 120.876 τ.χλμ. είναι μέσα στην Τουρκία και τα 22.000 τ.χλμ. αφορούν το πρόγραμμα GAP.
Ο άλλος μεγάλος ποταμός, ο Τίγρης, έχει μήκος 1.718 τ.χλμ., πηγάζει νότια του Ντιγιαρμπακίρ, κάτω από το Κουρδικό Βουνό και κατεβαίνει προς τα σύνορα του Ιράκ. Τα 300 τ.χλμ. περνούν μέσα στα σύνορα Κουρδιστάν-Τουρκίας και ο συνολικός ετήσιος όγκος του νερού φτάνει τα 42 δισ. κυβικά το χρόνο. Τα 38.295 τ.χλμ. της λεκάνης είναι μέσα στα σύνορα της Τουρκίας και από αυτά τα 30.000 χλμ. αφορούν το πρόγραμμα GAP.
Με το πρόγραμμα GAP πρόκειται να ποτιστούν 1,8 εκατ. εκτάρια γης. Όταν ολοκληρωθεί το πρόγραμμα, θα παραχθούν 22.000 kwh υδροηλεκτρική ενέργεια ή 8.000 MW ηλεκτρική. Το Πρόγραμμα GAP προβλέπει τη δημιουργία πολλών φραγμάτων. Το 1974 ολοκληρώθηκε το φράγμα του Κεμπάν, το 1987 ολοκληρώθηκε το φράγμα του Καράκαγια και το 1992 το φράγμα του Ατατούρκ.
Η Τουρκία πάντα εκβίαζε τις γειτονικές χώρες στο θέμα του νερού και εξακολουθεί να πράττει το ίδιο. Η Συρία, που με τη βοήθεια της Σοβιετική Ένωσης κατασκεύασε το 1974 το φράγμα του Τάμπκα, στον Ευφράτη, εξασφαλίζει από τον ποταμό αυτό το 80% του γλυκού νερού που χρησιμοποιεί και το 60% για την παραγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας. Είναι φυσικό λοιπόν αυτή η χώρα να διαφωνεί με το τουρκικό πρόγραμμα GAP, διότι μ’ αυτό τα νερά του ποταμού γίνονται υφάλμυρα, μολύνονται και αλλοιώνεται η ποιότητά τους. Υπό κανονικές συνθήκες ο Ευφράτης μπορεί να δίνει ανά δευτερόλεπτο 1.000 κυβικά μέτρα. Η δυνατότητα αυτή ανάλογα με την εποχή μπορεί να αυξηθεί έως και 2.000 κυβ.μ. ή να μειωθεί έως και 300 κυβ.μ.
Όταν ήταν πρωθυπουργός της Τουρκίας ο Οζάλ συμφώνησε με τη Συρία –υπογράφτηκε μάλιστα και πρωτόκολλο- να αφήσει η Τουρκία 500 κυβ.μ./δευτερόλεπτο. Η Συρία ζητάει 700 κυβικά μέτρα. Ταυτόχρονα υποστηρίζει τη θέση του ΟΗΕ για την κατανομή των υδάτινων πόρων. Έτσι αφού ο Ευφράτης διαρρέει 3 χώρες, πρέπει η δυναμική του να μοιραστεί μεταξύ αυτών. Στην καθεμία, δηλαδή, το 1/3.
Η Τουρκία δεν θέλει ούτε να ακούσει αυτά τα επιχειρήματα και κατά καιρούς από τους Τούρκους πολιτικούς γίνονται πολύ σκληρές δηλώσεις. Το τουρκικό περιοδικό «Τέμπο», είχε μια συνέντευξη του πρώην προέδρου της Δημοκρατίας Ντεμιρέλ, ο οποίος ανέφερε ότι η χώρα του τα τελευταία πενήντα χρόνια έφτιαξε 206 φράγματα και άλλα 100 είναι υπό κατασκευήν. «Σήμερα πίσω από τα φράγματα αυτά υπάρχουν 200 εκατ. κυβ. μέτρα νερού και μπορεί έτσι να παραχθούν 125 εκατ. κιλοβάτ, εντούτοις εμείς παράγουμε μόνο 44 εκατ. κιλοβάτ. Έχουμε δηλαδή ακόμη 80 εκατ. που πρέπει να παραγάγουμε, οπότε χρειαζόμαστε ακόμη 389 φράγματα. Η Τουρκία σε παγκόσμιο επίπεδο είναι η χώρα με την καλύτερη εκμετάλλευση των υδάτινων πόρων. Όσο γι’ αυτό που λέγεται ότι στις γειτονικές χώρες έχουν ξεραθεί οι κήποι και τα χωράφια τους, είναι εντελώς ανυπόστατο. Τα νερά του Ευφράτη και του Τίγρη δεν τα εκμεταλλεύονται ούτε η Συρία ούτε το Ιράκ. Άλλωστε αυτά τα ποτάμια μπορούν 10 φορές να πλύνουν τη γη αυτών των χωρών. Πάνω από τον Ευφράτη, μέχρι τα σύνορα της Συρίας, δηλαδή μέχρι το Καρκαμούς, σ’ αυτά τα 600 χλμ. έχουμε φτιάξει 5 φράγματα. Εκατό εκατ. κυβικά νερού μαζεύονται εκεί. Μ’ αυτό τον τρόπο ανά δευτερόλεπτο εκεί που έδινε ο Ευφράτης 300 κυβ. μέτρα, τώρα ανέβηκε στα 1.000 κυβικά μέτρα, δηλαδή το καλοκαίρι παλιά περνούσαν στη Συρία 200 κυβικά μέτρα ανά δευτερόλεπτο ενώ τώρα περνούν 1.000. Τι άλλο χρειάζονται; Γιατί γκρινιάζουν; Δεν έχουν δικαίωμα να γκρινιάζουν».
Αυτό που παραθέσαμε είναι μία από τις ήπιες δηλώσεις των Τούρκων πολιτικών. Διότι υπάρχουν και πολλές οι οποίες όχι μόνο είναι σκληρές αλλά και με σαφείς απειλές ακόμη και για πόλεμο.
Στο Ιράκ, σ’ ότι αφορά το νερό η κατάσταση είναι χειρότερη. Όλες οι ενδείξεις συνηγορούν στο ότι μέσα σε 10-15 χρόνια όλα τα αποθέματα του νερού θα πέσουν κατά 50%. Όλα τα σχέδια που έχουν φτιάξει οι Ιρακινοί αφορούν το 43% των νερών του Τίγρη και του Ευφράτη. Προγραμματισμός που πρέπει να μπει αμέσως σε εφαρμογή διότι το πρόβλημα της ύδρευσης είναι σοβαρό σ’ αυτή τη χώρα. Οι καθυστερήσεις και τα εμπόδια από την Τουρκία θα είναι καθοριστικά στο θέμα των υδάτινων πόρων του Ιράκ.
Εξ όσων γνωρίζουμε το ίδιο νερό χρειάζονται το Ισραήλ, η Ιορδανία και βεβαίως το Ιράν.
Για να θεωρηθεί σε παγκόσμιο επίπεδο ότι μια χώρα έχει υδάτινο πλούτο πρέπει να αντιστοιχούν ανά άτομο 10.000 κυβικά νερού το χρόνο. Σήμερα παγκοσμίως ανά άτομο αντιστοιχούν 7.342 κυβικά το χρόνο. Και η Τουρκία στην παγκόσμια κατάταξη καταλαμβάνει τη 19η θέση, δηλαδή 3.600 κυβικά ανά άτομο το χρόνο. Όσον αφορά τα υδάτινα αποθέματά της, που είναι 110 δισ. κυβικά μέτρα, καταλαμβάνει τη 14η θέση
Η θέση του ΟΗΕ είναι ότι «μια χώρα η οποία πάνω σε ποταμό που διαρρέει κι άλλες γειτονικές χώρες κατασκευάζει έργα, είναι υποχρεωμένη να ζητάει γι’ αυτές της τις ενέργειες την έγκριση και των άλλων χωρών». Η Τουρκία όχι μόνο δεν δέχεται αυτή τη θέση αλλά και συνεχίζει να χρησιμοποιεί το νερό σαν εργαλείο εκβιασμού.
Υπό την αιγίδα του ΟΗΕ γίνονται δεκάδες διεθνείς διασκέψεις. Σε μία από αυτές, που είχε μάλιστα φιλοξενήσει η Ελλάδα στις 6-7 Μαΐου 2003 με την υποστήριξη του υπουργείου Εξωτερικών και την Παγκόσμια Τράπεζα, το θέμα ήταν η «Βιώσιμη Ανάπτυξη για μια Διαρκή Ειρήνη, Κοινά ύδατα, Κοινό Μέλλον, Κοινή Γνώση». Μία από τις επισημάνσεις της διάσκεψης, διά στόματος του τότε υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Παπανδρέου αλλά και άλλων ομιλητών, ήταν ότι στην περιοχή της ΝΑ Ευρώπης και στη Μεσόγειο οι επιφανειακοί πόροι και οι υπόγειοι υδατικοί πόροι είναι περιορισμένοι. Δεδομένου ότι τους πόρους αυτούς μοιράζονται συχνά πολλοί χρήστες, υπάρχει κίνδυνος κοινά ύδατα να αποτελέσουν είτε αφορμή προστριβών είτε ευκαιρία συνεργασίας μεταξύ τους.
Η πρόεδρος της Παγκόσμιας οργάνωσης Προστασίας των Υδάτων, Τζόις Σταρ, ανησυχούσε ιδιαίτερα για την «κρίση σχετικά με τη διαχείριση των υδάτων στη Μέση Ανατολή». Σε δηλώσεις της, που βασιζόντουσαν σε πληροφορίες από καλά ενημερωμένες αμερικανικές πηγές, ανάφερε ότι η έλλειψη νερού είναι πολύ πιθανό να οδηγήσει σε πόλεμο.
Η επέμβαση των Αμερικανών στο Ιράκ, χωρίς αμφιβολία, ήταν τα πετρέλαια και το φυσικό αέριο. Αλλά για να γίνουν πράξη τα μεγάλα σχέδια των Αμερικανών σε ό,τι αφορά τη Μέση Ανατολή πρέπει να ελεγχθεί και η φυσική ενέργεια από τη δύναμη του νερού, που σημαίνει ότι η Τουρκία από αυτήν την ενέργεια πρέπει να εκμεταλλεύεται ό,τι της αναλογεί, διότι αν δεν συμμορφωθεί με τις αποφάσεις του ΟΗΕ τότε, όπως εκτιμούσε η κ. Σταρ, θα έχουμε καινούργιες πολεμικές συρράξεις.
Όμως ο Γέροντας Παΐσιος ο οποίος έβλεπε πιο μακριά δηλαδή για την πιο πάνω περίπτωση αυτή των υδατίνων πόρων είχε πεί υπάρχουν συγκεκριμένα πράγματα που πρέπει να συμβούν μέχρι τότε και ότι:
I. Θά γίνουν όλα αυτά όταν θά πάψουν νά κυβερνάνε τήν Τουρκία οι πολιτικοί πού είναι σήμερα, καί όταν μιά νέα γενιά πολιτικών εμφανισθεί γιά νά κυβερνήσει.
II. Οταν ακούσετε ότι τά νερά τού Ευφράτη τά κόβουν από ψηλά οί Τούρκοι μέ φράγματα, καί τά χρησιμοποιούν γιά αρδευτικά έργα, τότε νά ξέρετε ότι ήδη έχουμε μπεί στήν ετοιμασία τού μεγάλου εκείνου πολέμου καί ότι προετοιμάζετε ό δρόμος γιά τίς “ μύριες μυριάδων στρατού τών από ανατολών ηλίου “ , πού αναφέρει ή Αποκάλυψη... (Σήμερα λειτουργεί ήδη κοντά στίς Τουρκικές πηγές τού Ευφράτη, τό μεγάλο φράγμα Κεμάλ Ατατούρκ πού μπορεί νά κόψει εντελώς τά νερά πρός τό Ιράκ καί τήν Συρία καί νά τά ρίξει στήν Μεσόγειο! δημιουργώντας έτσι γενική ανάφλεξη, τόν “πόλεμο τού νερού “ όπως η διεθνής διπλωματία έχει ήδη επισημάνει καί περιμένει...)
III. Είχε πεί επίσης ότι στην Ελλάδα θα πέσει πείνα πρίν τον πόλεμο και να έχουμε κανένα αλεύρι πρόχειρο!
******
Τα Υδρευτικά Έργα στην Αρχαιότητα
Από την αρχαιότητα ο άνθρωπος προσπαθούσε να δαμάσει τις δυνάμεις της φύσης και να τις χρησιμοποιήσει προς όφελός του. Πολλές απ' τις προσπάθειές του ήταν σχετικές με την χρήση του νερού. Και μέσα από προσπάθειες των αρχαίων θα πληροφορηθούμε για το Ευπαλίνιο όρυγμα, για την Σήραγγα Σιλοάμ, για την Σήραγγα Megiddo, για το τεχνητό λιμάνι, για τις εκτροπές ποταμών, για τα κανάλια μεταφοράς νερού. Θα μάθουμε για την ύδρευση της Κνωσού, για το κανάλι της Ασσυρίας, για το υδραγωγείο της Νικόπολης, για το πώς γινόταν ο σιφωνισμός για υδροδότηση. Θα ενημερώσουμε όλους για πως γινόντουσαν οι καλλιέργειες στο Περού, πως έγινε η αποξήρανση λίμνης Κοπαΐδας και η αποξήρανση λίμνης Φενεού καθώς για το συμβόλαιο αποξήρανσης Δύστου. Θα δούμε πως λειτουργούσε η αντλία του Αρχιμήδη και του η αντλία του Κτησίβιου. Και να κλείσουμε με την παρουσίαση για Ρωμαϊκά Έργα και για το κανάλι της Κίνας.
Ας ενημερώσουμε όλους τους επισκέπτες – αναγνώστες του Apodimos.com επιλεκτικά για ορισμένα έργα της Αρχαιότητας όπως
Το Ευπαλίνιο Όρυγμα
Η Σάμος, πατρίδα του Πυθαγόρα, γνώρισε στην αρχαιότητα μεγάλη ακμή. Σημαντικότατο τεχνολογικό επίτευγμα της περιόδου του 520 π.Χ. ήταν η σήραγγα που σκάφτηκε στην Σάμο με ταυτόχρονη διάνοιξη και από τα δύο άκρα, «αμφίστομη» όπως την αποκαλεί ο Ηρόδοτος . Έγινε με εντολή του τυράννου της Σάμου Πολυκράτη .
Μέσα στο Ευπαλίνιο όρυγμα, διακρίνεται στο πλάι το αυλάκι για το νερό
Η σήραγγα χρησιμοποιείται για την μεταφορά πόσιμου νερού από την πλούσια πηγή των Αγιάδων, μέσα από τα σπλάχνα του βουνού της Στυλιανής, στην πρωτεύουσα του νησιού. Το νερό περνούσε μέσα από πήλινες σωλήνες σχήματος «U» τοποθετημένες στο κάτω μέρος της σήραγγας μέσα σε ειδικά σκαμμένο όρυγμα . Το υλικό των σωλήνων λέγεται ότι είχε την ιδιότητα να κατακρατεί τα άλατα του νερού . Το όρυγμα βρίσκεται 55 μέτρα πάνω απ' το επίπεδο της θάλασσας και 180 μέτρα κάτω απ' την κορυφή του βουνού.
Σχεδιάστηκε από τον γιο του Ναυστρόφου Ευπαλίνο από τα Μέγαρα, κορυφαίο υδραυλικό μηχανικό της εποχής του. Το μήκος της σήραγγας είναι 1036 μέτρα και η μέση διάμετρός της 2.5 μέτρα. Η υψομετρική διαφορά της αρχής από το τέλος του ορύγματος είναι μόλις 4 εκατοστά. Το πιο εντυπωσιακό όμως είναι η ταυτόχρονη διάνοιξη και από τα δύο άκρα. Κάτι τέτοιο θεωρείται αρκετά δύσκολο να επιτευχθεί ακόμα και από τους σημερινούς τεχνικούς με τα τόσο εξελιγμένα τεχνικά μέσα . Για την ολοκλήρωση της διάνοιξης της σήραγγας χρειάστηκαν 8 χρόνια . Η απόκλιση στο σημείο που συναντήθηκαν οι δύο ομάδες εργασίας ήταν εντυπωσιακά μικρή (40 εκατοστά κατά ύψος και 70 κατά πλάτος) και μάλιστα με ευθύγραμμα τμήματα επί της αυτής ευθείας και όχι υπό γωνία που η συνάντηση θα ήταν εξασφαλισμένη εφ' όσον απλά θα διατηρούσε το οριζόντιο επίπεδο!
Στο σημείο ένωσης στην μέση του τούνελ υπάρχει σιφόνι 30 εκατ. διαμέτρου εντελώς λείο, η μέθοδος λείανσης παραμένει ανεξακρίβωτη. Η κλίση σε όλη την διαδρομή της σωλήνωσης παραμένει σταθερή σχεδόν 0.5% , ενώ η βατή από ανθρώπους (για καθαρισμό και συντήρηση) σήραγγα παραμένει εντελώς οριζόντια. Υπήρχαν και αρκετά πηγάδια περίπου 30 από τα οποία ήταν δυνατή η πρόσβαση στο όρυγμα .
Ιδιαίτερο εντυπωσιακό παραμένει το γεγονός ότι κατά την διάνοιξη ένας σεισμός μετέβαλε την στάθμη της πηγής τροφοδοσίας με νερό αλλά παρ' όλα αυτά επέλεξαν την εκβάθυνση του ορύγματος σχεδόν 4 μέτρα για να εξασφαλίσουν την ροή του νερού.
Κατατοπιστικό σχέδιο του Hermann Kienast για την θέση του Ευπαλινίου ορύγματος στην Σάμο
Το Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο με καθηγητή τον Hermann Kienast μελέτησε το Ευπαλίνιο όρυγμα και βρήκε αρκετά εντυπωσιακά στοιχεία άγνωστα μέχρι σήμερα. Οι εργάτες έσκαβαν εκατέρωθεν του βουνού αλλά όχι σε ευθεία γραμμή! Η σήραγγα ακολουθεί τεθλασμένη πορεία και για να αποφύγει εύθραυστο πέτρωμα αποκλίνει 200 μέτρα απ' την ευθεία! Παρ' όλα αυτά ξαναβρίσκει την πορεία της και ενώνεται με το υπόλοιπο τμήμα. Πόσοι δούλευαν στην σήραγγα; Μόνο από 4 μέχρι 15 εργάτες! Μάλιστα λέγεται ότι χρησιμοποιήθηκαν κυρίως αιχμάλωτοι απ' την Λέσβο. Συνολικό μήκος αγωγού 2.436 μέτρα, μήκος σήραγγας 1.036 μέτρα.
Όταν αργότερα η Σάμος συγκρούσθηκε πολεμικά με την αρκετά ισχυρότερη Αθήνα, ηγέτιδα τότε της Αθηναϊκής ηγεμονίας (439 π.Χ.), πέρασε τελικά σε παρακμή. Η πολιορκία κράτησε 9 μήνες και οι Αθηναίοι δεν μπόρεσαν να βρουν το Ευπαλίνιο όρυγμα και να αποκόψουν την τροφοδοσία της πόλης με νερό .
Η πηγή τροφοδοτούσε με νερό για 1000 χρόνια την πόλη της Σάμου παρέχοντας μέχρι 400 κυβικά μέτρα το 24ωρο. Το ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι ότι αν και το νερό μπορούσε να μεταφερθεί περιφερειακά του βουνού, προτιμήθηκε η λύση του ορύγματος ίσως για λόγους ασφάλειας σε περίπτωση πολιορκίας . Λειτούργησε μέχρι τον 5ο μ.Χ. αιώνα και από τον 5ον μέχρι τον 7ον αιώνα λειτούργησε σαν χριστιανικό νεκροταφείο. Αργότερα καταστράφηκαν οι είσοδοι από επιχωματώσεις .
Αρκετοί σύγχρονοι ερευνητές ασχολήθηκαν με το Ευπαλίνιο όρυγμα. Το 1841 ο Ρος προσπάθησε μάταια να το ανακαλύψει, το 1856 ο Γκερέν βρήκε την μισή υπόγεια διαδρομή της πηγής . Το 1882 δύο μοναχοί ο Κύριλλος και ο Θεοφάνης βρίσκουν το βόρειο και νότιο άνοιγμα αντίστοιχα . Το 1884 ο Γερμανός Fabricius διαπίστωσε πρώτος το ευθύγραμμο της κατασκευής . Το 1971 ξεκινάει από τον H.Kienast (του γερμανικού αρχαιολογικού ινστιτούτου) εικοσαετής διαδικασία αναδιάνοιξης, καθαρισμού και μελέτης-ανάλυσης του έργου . Ο νομπελίστας Αρθουρ Κέστλερ έγραψε σχετικό βιβλίο 1000 σελίδων .
v Ο Κυματοθραύστης της Σάμου
Αλλά μιας και αναφερθήκαμε στην Σάμο ας θυμηθούμε και την προβλήτα και κυματοθραύστη της! Είχε βάθος 35 μέτρα και μήκος 335 μέτρα και θεωρείται απ' τα σημαντικότερα αρχαία λιμενικά έργα. Από 66.000 τ.μ. που ήταν αρχικά, σήμερα έχει περιοριστεί μόνο σε 33.000 τ.μ. μιας και το μεγαλύτερο τμήμα του έχει πια βυθιστεί. Το κομμάτι όμως που σώζεται χρησιμοποιείται μέχρι και σήμερα .
Όμως η χρήση κυματοθραύστη υποδηλώνει λιμάνι με έντονη ναυτική δραστηριότητα και επιτακτικής ανάγκης επέκτασης της ικανότητας λιμενισμού σκαφών. Ας δούμε πώς την ανέπτυξε η Σάμος .
Στην Σάμο εντοπίστηκαν ίχνη ανθρώπινης δραστηριότητας από την 4η χιλιετηρίδα π.Χ. Βρέθηκαν επίσης οικισμοί της εποχής του χαλκού (2800-1900 π.Χ.). Η ακμή της Σάμου αρχίζει γύρω στο 1000 π.Χ. με την άφιξη των Ιώνων και κορυφώνεται στον 6ο π.Χ. αιώνα με τον Πολυκράτη. Την εποχή εκείνη η Σάμος ήταν ιδιαίτερα ισχυρή ναυτική δύναμη στην Μεσόγειο με 100 τριήρεις (κάποιοι αναφέρουν και επίσημη πειρατεία) αλλά είχε και έντονο εμπόριο με την Ασία μιας και απέχει απ' αυτή μόλις 1500 μέτρα! Τα κρασιά της ήταν (αλλά και εξακολουθούν να είναι) παντού περιζήτητα. Αυτό της έδωσε την οικονομική ισχύ να αναπτύξει τον πολιτισμό της αλλά και να πλουτίσει το νησί με έργα όπως και το περιβόητο Ηραίο (ναός λατρείας της Θεάς Ήρας) που για αρκετό καιρό ήταν ο μεγαλύτερος ναός στην Ελλάδα. Είχε 109 μέτρα μήκος 55 μέτρα πλάτος με ύψος πάνω από 20 μέτρα και 155 συνολικά κολώνες σε διπλές κιονοστοιχίες αλλά δεν κατάφερε να ολοκληρωθεί. Επίσης για την προστασία της πόλης, προφανώς απ' τα αντίποινα της πειρατείας, κατασκεύασε τείχος μήκους 6.200 μέτρων και 2.5μ πλάτος και μάλιστα με ισόδομη δόμηση. Αργότερα ο ανταγωνισμός των εμπορικών πλοίων στην Μεσόγειο αυξήθηκε δυσκολεύοντας την Σάμο να διατηρήσει περισσότερο την ηγετική της θέση.
v Η υδροδότηση των Μεγάρων
Επειδή αναφερθήκαμε για το Ευπαλίνιο Όρυγμα που σχεδιάστηκε από τον γιο του Ναυστρόφου Ευπαλίνο από τα Μέγαρα, κορυφαίο υδραυλικό μηχανικό της εποχής του. Πρέπει να αναφερθούμε και για την υδροδότηση των Μεγάρων μια και ο τύραννος των Μεγάρων Θεαγένης είχε φτιάξει κι αυτός υπόγειο σύστημα τροφοδοσίας του διάσημου υδραγωγείου της πόλης των Μεγάρων από δύο κοντινές πηγές. Επίσης αντίστοιχο σύστημα λέγεται ότι υπήρχε κοντά στην Ακρόπολη της Αθήνας αλλά ακόμα δεν βρέθηκε .
v Τα Κανάλια μεταφοράς νερού και η ύδρευση Κνωσού
Το νερό ήταν πάντα απαραίτητη πηγή ζωής για ανθρώπους, ζώα και φυτά. Οι πόλεις χτιζόταν σε σημεία επιλεγμένα με τρόπο που να παρέχεται μεταξύ των άλλων προϋποθέσεων και εύκολη υδροδότηση των κατοίκων. Η συνήθως απρόβλεπτη ανάπτυξη των πόλεων όμως, συχνά αύξησε υπερβολικά τις ανάγκες για νερό και έτσι χρειάστηκε να βρεθούν διάφορες λύσεις μεταφοράς του . Για αυτό σαν παράδειγμα σας παρουσιάζουμε την ύδρευση της Κνωσού που είναι το πρώτο γνωστό δίκτυο ύδρευσης και αποχέτευσης για ολόκληρη πόλη το οποίο συναντάμε στην Κνωσό. Οι ανασκαφές του 'Αρθουρ Έβανς στις αρχές του αιώνα έφεραν στο φως ένα εντυπωσιακό σύστημα ύδρευσης και αποχέτευσης . Το νερό μεταφερόταν μέσα σε πήλινες σωλήνες από αρκετά μακριά απ' τις περιοχές Κουνάβων και Αρχανών στο υδραγωγείο της πόλης και από εκεί διανεμόταν στα σπίτια. Ακόμα και σήμερα το αρχαίο αποχετευτικό δίκτυο στην Κνωσό είναι σε θέση να απομακρύνει ταχύτατα τα νερά της βροχής! Παρόμοιο σύστημα ύδρευσης και αποχέτευσης με αυτό της Κνωσού, αποκαλύφθηκε και από τις ανασκαφές στην Θήρα.
Το Τεχνητό λιμάνι, οι Εκτροπές των ποταμών και ο Σιφωνισμός για υδροδότηση στην Αρχαιότητα
Στην αρχαιότητα τα λιμάνια ήταν φυσικά σε κάποιον καλά προστατευμένο κόλπο και συνήθως εκεί δημιουργούταν και πόλη. Το μόνο τεχνητό λιμάνι που αναφέρεται ήταν της Κορίνθου με όνομα Λεχαίον. Συνδεόταν μάλιστα με την Κόρινθο με δύο μακρά τείχη μήκους 12 σταδίων . Αυτό ας μην προκαλεί εντύπωση γιατί η αρχαία Κόρινθος που καταστράφηκε από σεισμό ήταν μακριά από την θάλασσα σε σχέση με την σημερινή παραθαλάσσια πόλη της Κορίνθου.
Όμως για την αξιοποίηση των υδάτων ήταν και οι εκτροπές των ποταμών. Η πρώτη Εκτροπή ποταμού αναφέρεται στην μυθολογία όταν ο Ηρακλής άλλαξε την ροή του ποταμού Αλφειού για να καθαρίσει την κόπρο του Αυγεία στην Ήλιδα. Αυτός ήταν και ο έκτος άθλος του Ηρακλή. Αρκετά αργότερα ο Ηρόδοτος αναφέρει την εκτροπή του Αλιός ποταμού απ' τον Θαλή τον Μιλήσιο. Στο συγκεκριμένο μεγάλης κλίμακας χωματουργικό έργο ο Θαλής χρησιμοποίησε τα μαθηματικά για τον υπολογισμό της βελτιστοποίησής του. Έτσι περνάμε απ' τους εμπειροτεχνίτες στους επιστήμονες μηχανικούς. Μία άλλη πολύ πιο επώδυνη εκτροπή ποταμού γνώρισε η Βαβυλώνα κατά τον 8ο αιώνα π.Χ. όταν οι Ασσύριοι εκτρέπουν γειτονικό ποταμό πνίγοντας και την Βαβυλώνα και την επανάσταση των κατακτημένων Σουμερίων που απειλούσε την εξουσία τους στον χώρο .
Υπήρχαν και άλλες τεχνικές που χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι όπως ο Σιφωνισμός για υδροδότηση . Οι Έλληνες αρχικά για την μεταφορά του νερού βασιζόταν στην βαρύτητα και φτιάχνανε τα υδραγωγεία τους και τα κανάλια μεταφοράς νερού με κλίση σταθερά καθοδική. Φυσικά αυτό ήταν αρκετά δύσκολο μιας και απαιτούσε κατασκευή πολλών έργων για γέφυρες αλλά και διατρήσεις βράχων κλπ. Αργότερα ο Ήρωνας κατάφερε να μεταφέρει νερό μέσα σε σωλήνες και με την πίεσή του να το κάνει να κινείται τμηματικά και αντίθετα στην βαρύτητα. Για να το πετύχει αυτό βασίστηκε μάλιστα και στο φαινόμενο του σιφωνισμού. Τέτοια κατασκευή του τροφοδοτούσε με νερό το φρούριο της Περγάμου. Υπολογίζεται ότι η πίεση που ασκούταν στις σωλήνες μεταφοράς ήταν 21 κιλά ανά τετραγωνικό εκατοστό σε μεταλλικές σωλήνες. Οι ιδιαίτερα ανεπτυγμένες ικανότητες στεγανοποίησης των ενώσεων των σωλήνων θεωρούνται φυσικά δεδομένες για τέτοιας κλίμακας έργο .
Η Σήραγγα Σιλοάμ και του Megiddo
Η Εβραϊκή ιστορία αναφέρει ότι ο βασιλιάς Εζεκίας γύρω στο 700 π.Χ. κατασκεύασε υπόγειο κανάλι για να φέρει νερό στην Ιερουσαλήμ με τρόπο που τα αποθέματά του σε νερό να παραμένουν μυστικά για τους Ασύριους με τους οποίους είχε φορολογικές διαφορές. Έτσι έφερε νερό από την πηγή Γκιχόν έξω από την πόλη στην δεξαμενή Σιλοάμ μέσα στην πόλη .
Σήραγγα Γκιχόν - Σιλοάμ, στο Ισραήλ
Το μήκος του τούνελ για την σήραγγα Γκιχόν - Σιλοάμ είναι 533 μέτρα και έγινε με ταυτόχρονη διάνοιξη και από τα δύο άκρα. Οι αρχαιολόγοι Henry Sulley και Dan Gill που μελέτησαν την σήραγγα συμφωνούν ότι οι εργάτες ακολούθησαν μια φυσική ρωγμή στον βράχο γι αυτό κι έκαναν 40% μεγαλύτερη διαδρομή απ' ότι αν έσκαβαν σε ευθεία. Η σήραγγα ανακαλύφθηκε τυχαία το 1880 και αργότερα καθαρίστηκε κι έγινε προσβάσιμη στο κοινό .
Ας αναφερθούμε και για την σήραγγα Megiddo παρέχοντας τις πιο κάτω πληροφορίες . Στην κοιλάδα Megiddo του Ισραήλ υπήρχε πανάρχαια πόλη από την εποχή του βασιλιά Σολωμόντα. Σε αυτή την πόλη τα αποθέματα νερού βρισκόταν εκτός των τειχών της οπότε και πάλι σκάφτηκε ένα τούνελ (με ταυτόχρονη διάνοιξη και από τα δύο άκρα) ώστε να υπάρξει ασφαλής πρόσβαση σε νερό σε περίπτωση πολιορκίας. Το τούνελ αποτελείται από ένα κατηφορικό τμήμα 34 μέτρων και από ένα οριζόντιο 60 μέτρων που οδηγεί τελικά σε πηγάδι βάθους 29 μέτρων. Το σημείο ένωσης των δύο ομάδων που σκάβανε από αντίθετες κατευθύνσεις έχει απόκλιση μόλις 30 εκατοστών. Η πρώτη ιστορική αναφορά στην πόλη Megiddo είναι από το 1479 π.Χ. στον πόλεμο του Αιγύπτιου φαραώ Τούθμωση του 3ου. Το τούνελ υδρεύσεώς της υπολογίζεται να κατασκευάστηκε τον 9ο αιώνα π.Χ.. Αν αναρωτιέστε τι σας θυμίζει το όνομα Megiddo, πρόκειται για την κοιλάδα του Αρμαγεδδώνα που αναφέρει η Αποκάλυψη του ευαγγελιστή Ιωάννη όπου θα γίνει η τελική μάχη Χριστού και Αντίχριστου.
v Η υποβρύχια σήραγγα στην Βαβυλώνα
Στην Βαβυλώνα εκτός από τους περιβόητους κρεμαστούς κήπους πού ήταν τεχνητά αρδευόμενοι με σύστημα αντλιών, υπήρχε και μια τεχνητή σήραγγα κατασκευασμένη κάτω από το ποτάμι που χρησίμευε για το πέρασμα από το ένα άκρο του ποταμού Ευφράτη στο άλλο. Κατασκευάστηκε το 2180 π.Χ. για να ενώσει το βασιλικό παλάτι με τον απέναντι ναό. Είχε 900 μέτρα μήκος και ήταν χτισμένη με τούβλα. Κατασκευάστηκε με μερική εκτροπή της κοίτης του ποταμού κατά τους καλοκαιρινούς μήνες που το νερό ήταν πολύ λιγότερο. Οι μηχανικοί της εποχής προφανώς δεν φοβήθηκαν ούτε το βάρος του νερού και των επιχωματώσεων πάνω από την σήραγγα ούτε τα όποια προβλήματα στεγανοποίησης.
v Η διώρυγα Νείλου - Ερυθράς Θάλασσας
Ο Πτολεμαίος Β' ο Φιλάδελφος μεταξύ πολλών άλλων έργων, άνοιξε την διώρυγα μεταξύ Νείλου και Ερυθράς Θάλασσας. Πανίσχυρος και πάμπλουτος ηγεμόνας είχε επεκτείνει τις εμπορικές του σχέσεις μέχρι και με τον Ινδό βασιλιά Ασόκα.
Το Υδραγωγείο της Νικόπολης
Στην νότια Ήπειρο, κοντά στην σημερινή Πρέβεζα, ήταν την Ρωμαϊκή εποχή η Νικόπολη. Ιδρύθηκε το 30 π.Χ. απ' τον Οκτάβιο Αύγουστο σε ανάμνηση της νικηφόρας ναυμαχίας του Ακτίου και σχετικά σύντομα ο πληθυσμός της έφτασε τις 300.000 κατοίκους!
Διέθετε τρία λιμάνια, ένα στον Αμβρακικό κόλπο, ένα στο Ιόνιο και ένα στην Θέση Μάργωνα. Ένα τεράστιο υδραγωγείο είχε κατασκευαστεί για τις ανάγκες της, μόνο που το υδραγωγείο ήταν 70 χιλιόμετρα μακριά (στην Φιλιππιάδα) κοντά στις πηγές του Λούρου και το νερό μεταφερόταν από εκεί .
Οι Ρωμαίοι στα περισσότερα υδραγωγεία τους συνήθιζαν να κατασκευάζουν δεξαμενή κοντά στις πηγές πριν αρχίσουν την μεταφορά του νερού ώστε να διατηρούν σταθερή ροή και πίεση. Η μεταφορά του νερού γινόταν από τα γνωστά αψιδωτά τμήματα που με κλίση 1:1000 εξασφάλιζαν σταθερή ροή .
Τμήμα του καναλιού μεταφοράς νερού από το υδραγωγείο της Νικόπολης
Η μεταφορά δεν ήταν ιδιαίτερα εύκολη μιας και χρησιμοποιήθηκαν τρεις διαφορετικοί τύποι αγωγών. Το μεγαλύτερο μήκος ήταν με κάποιο αυλάκι σκαμμένο ή σκαλισμένο (όπου ήταν ανάγκη) που σκεπαζόταν με τοξωτό στεγανοποιημένο χτιστό κάλυμμα και ανοίγματα εξαερισμού και καθαρισμού ανά διαστήματα. Στην περιοχή του Κοκκινόπυλου χρειάστηκε να διανοιχτεί σήραγγα και σε πολλά σημεία γεφυρώματα (όπως στην φωτογραφία) επέτρεπαν στο μεταφερόμενο νερό να περάσει πάνω από φυσικά εμπόδια .
Το υδραγωγείο της Νικοπόλεως ήταν αρκετά μεγάλο για να καλύπτει επί μήνες τις ανάγκες της πόλης. Από τον ίδιο αγωγό τροφοδοτούταν και το υδραγωγείο του Νυμφαίου . Δυστυχώς η οχύρωση και η άμυνα της Νικόπολης δεν ήταν σε αντίστοιχα ψηλό επίπεδο και έγινε εύκολος στόχος λεηλασιών από Γότθους, Σαρακηνούς και Βουλγάρους μέχρι που καταστράφηκε ολοσχερώς και εγκαταλείφθηκε .
Η αποξήρανση λίμνης Κοπαΐδας, η αποξήρανση της λίμνης Φενεού και το συμβόλαιο αποξήρανσης Δύστου
Η μεταφορά του νερό στις πόλεις των αρχαίων Ελλήνων ήταν ένα σοβαρό πρόβλημα και οι πρόγονοι αρχαίοι μας με τον ένα ή τον άλλο τρόπο το έλυναν, υπήρχε και το πρόβλημα με πιο τρόπο θα τον δαμάσουν. Έτσι για αυτό τον λόγο έκαναν κατασκευαστικά έργα να προασπισθούν από τις ποσότητες των υδάτων. Έτσι για να παρουσιάσουμε στους επισκέπτες – αναγνώστες μας, τους αναφέρουμε τις αποξηράνσεις της λίμνης Κοπαΐδας, της λίμνης του Φενεού και την αποξήρανση του Δυστού.
Το παλιότερο και μεγαλύτερο κατασκευαστικά έργο που προσπαθούσε να δαμάσει το νερό φτιάχτηκε πριν από 3.500 χρόνια στην πεδιάδα της Κοπαΐδας κοντά στην πόλη του Ορχομενού. Εκεί υπήρχε μία λίμνη που οι συχνές πλημμύρες της προκαλούσαν πολλά προβλήματα στους κατοίκους των γύρω περιοχών. Έτσι άνοιξαν ένα βασικό κανάλι και πολλά περιφερειακά μικρότερα ώστε να διοχετεύσουν τα νερά της λίμνης στην θάλασσα. Μ' αυτόν τον τρόπο οι Μινύες που κατασκεύασαν το δίκτυο αγωγών, και τις πλημμύρες απέφυγαν και νέες καλλιεργήσιμες εκτάσεις απέκτησαν! Το βασικό κανάλι ήταν 43 χιλιόμετρα μακρύ, με 40 μέτρα πλάτος και 5 μέτρα βάθος! Ένα δίκτυο από αρκετά μικρότερα κανάλια αποστράγγιζαν όλη την περιοχή οδηγώντας τα νερά στο κεντρικό κανάλι. Αυτό το κανάλι παρέμεινε σε λειτουργία σχεδόν μέχρι το 1100 π.Χ. που κάποιοι ισχυροί σεισμοί σχεδόν το κατέστρεψαν. Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί ότι μεγάλο τμήμα του μεγάλου καναλιού προς την θάλασσα ήταν υπόγειο! Για την κατασκευή του είχαν ανοιχθεί αρκετά τετράγωνα πηγάδια σε σταθερές αποστάσεις μεταξύ τους, τα οποία ενώθηκαν με σήραγγα όλα στο ίδιο βάθος. Μερικά κανάλια παρέμειναν σε λειτουργία μέχρι αρκετά αργότερα αλλά η έλλειψη συντήρησης τα έκανε σιγά σιγά άχρηστα. Η προοδευτική καταστροφή τους σύντομα οδήγησε σε επανασχηματισμό της λίμνης που αποξηράνθηκε ξανά τον 20ό πια αιώνα!
Ο Φενεός είναι πανάρχαιη Αρκαδική πόλη και ο Όμηρος την αναφέρει στον πόλεμο της Τροίας. Σύμφωνα με τον Παυσανία, στην κοιλάδα του Φενεού υπήρχε μια λίμνη με έκταση περίπου 32 χλμ2. και βάθος 40 - 50 μ. Ο Ηρακλής έσκαψε ένα βάραθρο και άλλαξε την κοίτη του Όλβιου ποταμού (Αροάνιος), καταφέρνοντας με τον τρόπο αυτό να αποστραγγίζει την κοιλάδα και τα νερά να καταλήγουν στα ποταμό Λάδωνα.
Αρκετά αργότερα απ' την αποξήρανση της λίμνης Κοπαΐδας έγινε αντίστοιχη αποξήρανση και στην Νότια Εύβοια στην λίμνη των Πτυχών (Δύστου), έξω απ' την Ερέτρια. Εδώ δεν είναι τόσο εντυπωσιακό το μέγεθος όσο η τεχνική σύμβαση ανάληψης του έργου που διασώθηκε! Το έργο ανατέθηκε από τον δήμο Ερετριαίων στον μηχανικό Χαιρεφάνη. Αρχικά περιγράφεται λεπτομερώς το έργο με τις προσεκτικά διατυπωμένες τεχνικές του ιδιαιτερότητες, (κατασκευή αποχετευτικών αγωγών, υδροφρακτών, δεξαμενής κλπ.) δίνεται ο χρόνος παράδοσης μετά από τετραετία, κανονίζεται φορολογική ατέλεια στην εισαγωγή υλικών για το έργο, και προβλέπονται και σαφέστατες ποινικές ρήτρες τόσο υλικής όσο και ηθικής φύσεως! Αυτά γύρω στο 330 π.Χ. .
v Η Υδρομάστευση μέσω αγωγών στην αρχαιότητα
Όμως υπήρχαν και η υδρομάστευση μέσω αγωγών. Παρόμοια δίκτυα αγωγών με αυτά των αποστραγγιστικών έργων, έχουν χρησιμοποιηθεί και σε αρκετές άλλες περιοχές αλλά κυρίως για συγκέντρωση πόσιμου νερού, με υδρομάστευση. Σε αρκετές περιπτώσεις το δίκτυο παρέμενε υπόγειο σε μεγάλο τμήμα του διαθέτοντας και αρκετά πηγάδια. Η μέθοδος λέγεται ότι συναντήθηκε και στους Πέρσες τον 7ο αιώνα π.Χ. Στις πόλεις Στρύμη της Θράκης, Όλυνθο, Περαχώρα Κορίνθου, Αίγινα, Σκύρο, 'Αβδηρα Θράκης κ.α. συναντάμε παρόμοια συστήματα υδροδότησης. Το μεγαλύτερο σωζόμενο δίκτυο αγωγών για υδροδότηση πόλης είναι αυτό του Χορτιάτη Θεσσαλονίκης κατασκευασμένο επί τουρκοκρατίας με συνολικό μήκος σχεδόν 20 χιλιομέτρων. Στην Αθήνα πάνω από το μοναστήρι της Καισαριανής σώζεται παρόμοιο σύστημα μικρού μεγέθους που λειτουργεί μέχρι σήμερα .
Οι Αντλίες του Αρχιμήδη και του Κτησίβιου
Όπως αναφερθήκαμε και πιο πάνω τα ύδατα των ποταμών και των λιμνών σήμερα μπορούν να είναι αιτία πολέμου διεθνώς όμως στην αρχαιότητα ήταν αιτία επινόησης ειδικών κατασκευών για την αξιοποίηση τους. Έτσι για την ενημέρωσης θα αναφερθούμε για την επινόηση δυο κατασκευών , που είναι η αντλία του Αρχιμήδη και η αντλία του Κτησίβιου για επειδή έχουν μεγάλο ενδιαφέρον για την εξέλιξη της τεχνολογίας από την αρχαιότητα έως σήμερα. θα τις παρουσιάσουμε ξεχωριστά .
v Η Αντλία του Αρχιμήδη
Αρκετά γνωστές στο πέρασμα των αιώνων παρέμειναν οι αντλίες νερού του Αρχιμήδη που δουλεύουν με ένα περιστρεφόμενο κοχλία σε ένα σωλήνα ώστε να αντλούν νερό σε αρκετά υψηλότερο επίπεδο. Η ίδια μέθοδος χρησιμοποιείται μέχρι και σήμερα σε αρκετές εφαρμογές από άντληση νερού σε αιγυπτιακά χωράφια μέχρι αντλίες αίματος σε ιατρικά μηχανήματα. Οι αντλίες αυτού του τύπου έχουν το σοβαρό πλεονέκτημα ότι δεν ανεβάζουν την πίεση του αντλούμενου υγρού σε όποιο ύψος και αν το αντλήσουν συνδυασμένο μάλιστα με τέτοια σχεδιαστική απλότητα που μεγιστοποιεί την αξιοπιστία .
Ο κοχλίας του Αρχιμήδη
Ιδιαίτερα γνωστό παραμένει το «Εύρηκα» του Αρχιμήδη. Παίρνοντας το μπάνιο του συνειδητοποίησε ότι κάθε σώμα λόγω διαφορετικού ειδικού βάρους έχει και διαφορετικό όγκο, κατά συνέπεια και διαφορετικό εκτόπισμα βυθιζόμενο στο νερό, και ενθουσιασμένος βγήκε γυμνός στους δρόμους φωνάζοντας «εύρηκα» για την λύση που έψαχνε .
Αντλία νερού που λειτουργεί με την βοήθεια ζώου
Ενδεικτικό της πρωτοπορίας της αντλίας του Αρχιμήδη παραμένει ότι ακόμα δεν έχει διαδοθεί η χρήση της όσο θα έπρεπε. Στην διπλανή φωτογραφία βλέπουμε μια τυπική αντλία που χρησιμοποιείται μέχρι και σήμερα για άρδευση αγροτικών εκτάσεων στην βόρεια κυρίως Αφρική αλλά και σε Ασιατικές περιοχές .
v Η Αντλία του Κτησίβιου
Οι αντλίες αυτές σχεδιασμένες και πρωτοκατασκευασμένες απ' τον Κτησίβιο χρησιμοποιήθηκαν τόσο στην ύδραλιν όσο και σε άλλες του κατασκευές. Φυσικά μεταγενέστερους κατασκευαστές τις χρησιμοποίησαν σαν πολύτιμο εργαλείο. Μπορούν να αντλήσουν τόσο νερό όσο και αέρα ανάλογα με τον βαθμό στεγανότητας που επιτεύχθηκε στην κατασκευή. Σε πολλές εφαρμογές χρησιμοποιούνται μέχρι σήμερα λόγω απλότητας της κατασκευής αλλά και αξιοπιστίας .
Αντλία νερού ή αέρα
Η σημαντική εφεύρεση του Κτησίβιου είναι πυροσβεστικό μηχάνημα με διπλή αντλία. Πράγμα ιδιαίτερα χρήσιμο για τις πολυκατοικίες της εποχής στις πυκνοκατοικημένες συνοικίες της Αλεξάνδρειας .
Παρόμοιες πυροσβεστικές αντλίες βρισκόταν σε χρήση στην αρχή του 20ου αιώνα σε αρκετές μεγάλες πόλεις του Δυτικού κόσμου από τις τοπικές πυροσβεστικές υπηρεσίες.
Σχεδόν όμοια διπλή αντλία με του Κτησίβιου αλλά που αντλούσε εύφλεκτο υγρό αποτέλεσε τμήμα μεγάλου πολεμικού φλογοβόλου της αρχαίας εποχής.
Αιγυπτιακός τύπος αντλία νερού που χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα
Για να δούμε πόσο μπροστά βρέθηκε και πάλι ο Κτησίβιος απ' την εποχή του παραθέτουμε δίπλα την δημοφιλέστερη μηχανή άντλησης νερού παγκοσμίως. Ένας μοχλός με ένα αντίβαρο σαν γερανός και με την ανθρώπινη παρέμβαση βοηθάει στο πότισμα με πολύ κόπο .
Δυστυχώς πολλοί άνθρωποι δεν έχουν καν άλλη επιλογή και είναι ευχαριστημένοι με την ύπαρξη του νερού που εμείς θεωρούμε τόσο δεδομένη...
Οι εμβολοφόροι κινητήρες εσωτερικής καύσης που έχουμε και στα αυτόκίνητά μας βασίζονται στο ίδιο βασικό σχέδιο της αντλίας του Κτησίβιου, το οποίο βέβαια έχει μετεξελιχθεί κατάλληλα.
Στο σημείο της έρευνας – αφιερώματος μας για όλους τους Έλληνες και τους Απόδημους αδελφούς μας θα τους ενημερώσουμε για το πώς στην αρχαιότητα πως χρησιμοποιήσανε τα Οικιακά υδραυλικά και πως είχαν Ψύκτη νερού με σκοπό να έχουν την ζωή τους πιο απλή.
v Τα οικιακά Υδραυλικά
Πολλά σπίτια στην Κνωσό είχαν ενταχθεί σε ενιαίο σύστημα ύδρευσης και αποχέτευσης που υποστήριζε σχεδόν όλη την πόλη. Αυτό βασιζόταν σε κάποιες δεξαμενές στις οποίες αποθηκευόταν το νερό που μεταφερόταν από αρκετά μακριά .
Στα παλάτια της Κνωσού στην Κρήτη συναντάμε για πρώτη φορά την χρήση σιφονιού στις αποχετεύσεις. Έτσι κατάφερναν ταυτόχρονα την αποτελεσματικότερη απομάκρυνση των λυμάτων όσο και την αποφυγή δυσάρεστων αναθυμιάσεων και οσμών . Σχεδόν το ίδιο συναντάμε και στους οικισμούς της Θήρας .
Πρωτοποριακή υδραυλική εφαρμογή που συναντάμε στην Κνωσό είναι και η ενδοδαπέδια θέρμανση. Κάτω από το δάπεδο ορισμένων δωματίων του παλατιού υπήρχαν σωληνώσεις που μετέφεραν ζεστό νερό θερμαίνοντας έτσι τον χώρο .
v Ο Ψύκτης νερού
Οι αρχαίοι, όπως και εμείς, εκτιμούσαν ιδιαίτερα ένα δροσερό ποτήρι νερό στην ζέστη του καλοκαιριού. Για την ψύξη του χρησιμοποιούσαν κανάτια που τοποθετούσαν σε σημείο με ρεύμα αέρα . Το λίγο νερό που πέρναγε τον πηλό του κανατιού και έβρεχε την εξωτερική του επιφάνεια ήταν αρκετό ώστε η εξάτμιση του νερού στην επιφάνεια του κανατιού να ρίχνει την θερμοκρασία του κι έτσι το νερό στο εσωτερικό του γινόταν αρκετά πιο δροσερό.
Άλλη μέθοδος ακόμα αποτελεσματικότερη χρησιμοποιούσε μεταλλικό δοχείο νερού και κάποιο ύφασμα που έντυνε εφαρμοστά το δοχείο. Όταν το ύφασμα βρεχόταν και το δοχείο τοποθετούταν σε ρεύμα αέρα, το νερό στο εσωτερικό του κρύωνε ακόμη πιο γρήγορα !
Φυσικά η μέθοδος χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα από όσους δεν έχουν πρόχειρο ψυγείο αλλά ξέρουν τις εναλλακτικές λύσεις... Ένα μεταλλικό δοχείο με νερό ντυμένο με βρεγμένο ύφασμα και τοποθετημένο σε ρεύμα αέρα είναι ικανό να σας πείσει! Τα παλιότερα στρατιωτικά αλουμινένια παγούρια, που ίσως μπορείτε να βρείτε ακόμα σε είδη κατασκήνωσης, ήταν ντυμένα με μάλλινο ύφασμα και είναι σχεδιασμένα με αυτή την αρχή λειτουργίας.
Ρωμαϊκά Έργα όσον αφορά το νερό
Μιας και αναφερόμαστε σε χρήσεις του νερού θα ήταν παράλειψη αν δεν αναφέραμε τα επιτεύγματα των Ρωμαίων. Στις μεγάλες πόλεις τους εκτός απ' το ότι είχαν πολύ καλό δίκτυο ύδρευσης και αποχέτευσης, είχαν επίσης δίκτυο ζεστού νερού!
Τα υδραγωγεία των Ρωμαίων που μετέφεραν νερό στις πόλεις τους έμειναν διάσημα μέχρι σήμερα. Ενδιαφέρουσα είναι η τεχνική που χρησιμοποιούσαν όπου χρειαζόταν να τρυπήσουν κάποιο βράχο για να περάσει το νερό. Θέρμαιναν τον βράχο με φωτιά και στην συνέχεια τον κρύωναν απότομα με νερό. Η απότομη συστολή του βράχου λόγω του νερού μετά την διαστολή του απ' την φωτιά, προκαλούσε συνήθως ράγισμα και αποκόλληση ενός τμήματός του. Μετά συνέχιζαν το ίδιο πιο μέσα μέχρι να πετύχουν πλήρη διάτρηση !
Η Πλωτή αρένα
Οι ικανότητες τους στην άντληση ήταν εντυπωσιακές μιας και λέγεται ότι η αρένα του Κολοσσαίου μπορούσε πολύ γρήγορα να γίνει πλωτή σε πλοιάρια για εικονικές ναυμαχίες και αυτό στα διαλείμματα ανάμεσα στις άλλες διασκεδάσεις. Βλέποντας όμως σήμερα ότι οι ανασκαφές έδειξαν κάτω απ' την αρένα του Κολοσσαίου ολόκληρο δίκτυο διαμερισμάτων και αποθηκών αυτό θα ήταν μάλλον απίθανο. Ο Ρωμαίος ιστορικός Δίων Κάσσιος αναφέρεται ότι αυτό συνέβαινε τον 2ο αιώνα μ.Χ. αλλά η πιθανότερη αρένα που φιλοξένησε τις ναυμαχίες θεωρείται η αυτή του Τραστέβερε απέναντι από τον ποταμό Τίβερη.
Κάποιες πληροφορίες αναφέρουν ότι με τον ίδιο τρόπο γινόταν εικονικές ναυμαχίες και στο Θέατρο του Διονύσου κάτω απ' την Ακρόπολη της Αθήνας, αν και όπως το είδα μου φάνηκε μάλλον μικρό για κάτι τέτοιο. Το πιθανότερο είναι να είχανε παρωδίες ναυμαχίας με πολύ μικρές βάρκες!
Μεγαλόπνοο έργο των Ρωμαίων που παρέμεινε στα σχέδια ήταν και ζεύξη με γέφυρα της Ιταλίας με την Σικελία. Σας ενημερώνουμε ότι τον Απρίλιο του 2001 ξανάρχισε η υλοποίηση της ιδέας.
Θα ήταν παράληψη μας να παραλείψουμε την Κίνα όσον αφορά την αξιοποίηση των υδάτων της , στην αρχαιότητα. Στην Κίνα έκτος απ' το διάσημο τεράστιο Σινικό τείχος υπάρχει κι ένα λιγότερο γνωστό τεράστιο κανάλι! Η κατασκευή του ξεκίνησε τον 6ο αιώνα π.Χ. και ολοκληρώθηκε το 1327 . Αυτό το κανάλι συνδέει τις πόλεις Tianjin και Hang-Chou (πρωτεύουσα της Κίνας τον 12ο - 13ο αιώνα) έχοντας μήκος 1782 χιλιόμετρα. Είναι πλωτό σε όλο του το μήκος και χρησιμοποιείται μέχρι και σήμερα.
Όμως στην Ελλάδα τα πράγματα είναι διαφορετικά διότι υπάρχει λαθεμένος ο σχεδιασμός των αρδευτικών έργων της και είναι αυτό για τον οποίο αναφερθήκαμε στο προηγούμενο δοκίμιο μας . Εμείς σαν Apodimos.com δεν ήμαστε υπέρμαχοι για δημιουργία εμπόλεμων συρράξεων όπως αφορά τα ύδατα της περιοχής μας , όμως θα ενημερώσουμε όλους τους επισκέπτες – αναγνώστες μας ότι υπάρχει ανεπαρκής η διασυνοριακή συνεργασία για τα ύδατα, μεταξύ των γειτονικών μας κρατών. Και τους ενημερώνουμε ότι πολλοί υδάτινοι πόροι μας, ζωτικής σημασίας για την οικονομία και το φυσικό περιβάλλον της χώρας, όπως οι ποταμοί Eβρος, Νέστος, Στρυμόνας, Αξιός, οι λίμνες Δοϊράνη και Πρέσπες ανήκουν στην κατηγορία των διασυνοριακών. Δεδομένου ότι η κατάστασή τους εξαρτάται εν πολλοίς από γειτονικές χώρες, και νομίζουμε ότι η Ελλάδα διασφαλίζει σήμερα την ποσότητα και την ποιότητα των νερών που περνούν τα σύνορά της. Και συνεχίζουμε την ενημέρωση μας με ότι εκτός από τη συμφωνία του 1964 για τον Aρδα που η Βουλγαρία ανέλαβε την υποχρέωση να παρέχει νερό για άρδευση για 60 χρόνια και τη συμφωνία του 1995 βάσει της οποίας η Σόφια δεσμεύτηκε να παρέχει για 35 χρόνια στην Ελλάδα δικαίωμα χρήσης του 29% της σχηματιζόμενης φυσικής αντιρροής στο βουλγαρικό έδαφος, δεν υπάρχει καμία άλλη συμφωνία υποχρεωτικού χαρακτήρα μεταξύ των δύο χωρών. Ενώ έχουν υπάρξει πρωτόκολλα συνεργασίας για διάφορα ποιοτικά προβλήματα έχουν υπάρξει αρκετά (ρύπανση, πλημμύρες) κατά καιρούς.
Για τον Αξιό υπήρχε η συμφωνία του 1971, η οποία δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί ως επιτυχής. Με τη FYROM, νομίζουμε ότι γίνονται συναντήσεις όπως και με την Αλβανία, αλλά χωρίς ουσιαστικά αποτελέσματα (Δοϊράνη, Πρέσπες, Αώος).
Το μόνο κείμενο που δεσμεύει και τις τρεις ανωτέρω γειτονικές χώρες είναι η Διεθνής Σύμβαση της Οικονομικής Επιτροπής για την Ευρώπη του ΟΗΕ που αφορά τη χρήση και προστασία των υδάτων των διασυνοριακών ποταμών και των διεθνών λιμνών (Ελσίνκι, 1992), η οποία και είναι αποκλειστική επιτυχία του υπουργείου Εξωτερικών, δεδομένου ότι καθ’ όλη την τριετή διάρκεια των διαπραγματεύσεων την τεχνική στήριξη είχε αναλάβει ο υποφαινόμενος και τη νομική η ειδική νομική υπηρεσία του ΥΠΕΞ. Κανένα άλλο υπουργείο, παρά τις οχλήσεις από το ΥΠΕΞ, δεν έλαβε μέρος. Δυστυχώς, αυτή η Διεθνής Σύμβαση που δεσμεύει τις γειτονικές μας χώρες που την κύρωσαν με νόμο, πλην της Τουρκίας, η οποία ούτε καν την υπέγραψε, τα αρμόδια εκτελεστικά υπουργεία αφήνουν ανεκμετάλλευτη αν και οι περισσότεροι την αγνοούν(!), καίτοι πέρασε από το ελληνικό Κοινοβούλιο. Οι προσπάθειες της χώρας μας εξαντλούνται στη συνεργασία που προβλέπει η οδηγία 60/2000 της Ε.Ε., εν όψει της ένταξης (πότε όμως;) αυτών των χωρών στην Ε.Ε.
Τελικά σαν Apodimos.com συμπεραίνουμε ότι πρέπει να φοβόμαστε και δημιουργία εμπόλεμων συρράξεων στην Μεσόγειο και στην Βαλκανική, λόγω των υδάτινων πόρων ;
Πηγές: Apodimos.com με βασικές πληροφορίες από τα ecogreens.gr – ecotec.gr – mjourney.gr – esoterica.gr – geocities.com – kathimerini.gr
