Ο ΛΟΦΟΣ ΤΟΥ ΦΙΛΟΠΑΠΠΟΥ και οι ΓΥΡΩ ΛΟΦΟΙ.
Ιστορικό Αφιέρωμα
Της Δημοσιογράφου του www.Apodimos.com Κικής Μπένου
Στην συνέχεια των Αφιερωμάτων που παρουσιάζουμε, λόγω των Εγκαινίων του νέου Μουσείου της Ακρόπολης , θα πληροφορήσουμε όλους τους Έλληνες και τους Απόδημους αδελφούς μας και τους Φιλέλληνες , για τον λόφο του Φιλοπάππου ή λόφο των Μουσών, όπως ήταν γνωστός κατά την αρχαιότητα και βρίσκεται απέναντι από την Ακρόπολη. Όλοι βλέπουν τον λόφο του Φιλοπάππου από την Αθήνα ή τις γύρω περιοχές και πολλοί είναι εκείνοι που τον έχουν περπατήσει για να θαυμάσουν την θεα της Ακροπόλεως που είναι απέναντι της ή κάθισαν να ανάψουν ένα κερί στην εκκλησία του Αγίου Δημητρίου του Λουμπαδιάρη που βρίσκεται σε ένα καταπράσινο περιβάλλον ή παρακολούθησαν στην νότια πλευρά του εκεί όπου βρίσκεται το Θέατρο Δώρα Στράτου, στο οποίο πραγματοποιούνται πολιτιστικές εκδηλώσεις αφιερωμένες στη παραδοσιακή μουσική. Στη σημερινή εποχή, στο λόφο του Φιλοπάππου γιορτάζονται με παραδοσιακό τρόπο τα Κούλουμα. Καταρχάς σας ενημερώνουμε για το ότι η περιοχή πήρε το όνομά της, από το μνημείο του Φιλοπάππου που κτίστηκε από τους Αθηναίους τον 2ο αιώνα προς τιμήν του ευεργέτη ηγεμόνα της Συρίας Γάιου Ιούλιου Αντιόχου Φιλόπαππο, ο οποίος μεταξύ των ετών 75 – 88 ήταν εξόριστος στην Αθήνα. Οι Αθηναίοι έκτισαν στην κορυφή του λόφου ένα μεγαλοπρεπές μνημείο για να τιμήσουν τον φιλέλληνα ηγεμόνα.
Η Ακρόπολη από τον λόφο του Φιλοπάππου
Ας γνωρίσουμε όλες τις ιστορικές πληροφορίες που αφορούν το μνημείο και την γύρω περιοχή.
Με το όνομα Μνημείο Φιλοπάππου φέρεται το έναντι και ΝΔ. της Ακρόπολης της Αθήνας, επί του ομώνυμου σήμερα, λόφου Μουσών, (στην αρχαιότητα), μνημείο του Φιλοπάππου, εγγονού του Αντίοχου Δ΄ του Επιφανή, τελευταίου Βασιλέως της Κομμαγηνής στη Συρία, που είχε ανακηρυχθεί Ύπατος της Αθήνας (90 - 100 μ.Χ.), καθώς επίσης και «Αθηναίος πολίτης».
Το μνημείο Φιλοπάππου, επί του ομώνυμου λόφου, Δ. της Ακρόπολης
Το μνημείο, στην πραγματικότητα ένα μαυσωλείο ύψους 12 μ. και πλάτους 10 μ., ήταν κτισμένο από πεντελικό μάρμαρο και βρίσκεται πάνω σε βάθρο από πωρόλιθο. Καταστράφηκε τον 17ο αι. και μόνο τα 2/3 της ημικυκλικής βορειοανατολικής πρόσοψης σώζονται σήμερα. Η πρόσοψη αυτή είναι διακοσμημένη με μια ανάγλυφη ζωφόρο
Το 1957 σε αρχαιολογική έρευνα του μνημείου με παράλληλη ανασκαφή του χώρου από τον αρχιτέκτονα αρχαιολόγο Ιωάννη Τραυλό διαπιστώθηκε πως το μνημείο αυτό έφερε νεκρικό θάλαμο ύψους 9 μέτρων και εμβαδού 7Χ5 μέτρων. Η είσοδος στο θάλαμο αυτόν γινόταν από κλίμακα (σκάλα) της νοτιοδυτικής πλευράς του μνημείου, και απέναντι από την είσοδό του υπήρχε η σαρκοφάγος του Φιλοππάπου. Συνεπώς το μνημείο αυτό είχε τον χαρακτήρα Μαυσωλείου και όχι απλού μνημείου όπως καθιερώθηκε να λέγεται.
Από τις τέσσερις πλευρές του Μαυσωλείου αυτού σώζεται σήμερα μόνο η βορειοανατολική, στην εξωτερική πλευρά της οποίας φέρεται φιλοτεχνημένη ανάγλυφα μια από τις σημαντικότερες στιγμές της ζωής του Φιλοπάππου, που ενταφιάσθηκε σ΄ αυτό, και που ήταν η ανακήρυξή του ως Ρωμαίος Ύπατος στις αρχές του 2ου αιώνα μ.Χ. . Στο σημείο αυτό σημειώνεται πως στην εποχή των Ρωμαίων Αυτικρατόρων που ζούσε και ο Φιλόπαππος, ο τίτλος του Ύπατου ήταν τελείως τυπικός (δεν ασκούνταν «Υπατείας εξουσία»), ήταν απλός τιμητικός τίτλος που τον αποκτούσε κανείς από εξαιρετική εύνοια του Αυτοκράτορα.
Το μνημείο του Φιλοπάππου, όπως απεικονίζεται σε γκραβούρα του 1800
Πάνω δε από την ανάγλυφη αυτή παράσταση που παρουσιάζει τον Φιλόπαππο σε τέθριππο άρμα με ακολουθία ραβδούχων κατά την τελετή της αναγόρευσής του ως προξένου της Ρώμης, το 100 μ.Χ. Πάνω από τη ζωφόρο υπάρχουν κόγχες που χωρίζονται από τετράγωνους πεσσούς, τους οποίους επιστέφουν κορινθιακά κιονόκρανα είχαν τοποθετηθεί σε ισάριθμες κόγχες τρεις ανδριάντες. Ο κεντρικός ανδριάντας παρουσιάζει τον Φιλόπαππο καθήμενο να θαυμάζει την έναντι Ακρόπολη, που ακριβώς πίσω του ήταν ο νεκρικός θάλαμος με την σαρκοφάγο.
Δεξιά του κενρώου ανδριάντα ήταν ο ανδριάντας του παππού του Φιλόπαππου, του Αντίοχου Δ΄ του τελευταίου Βασιλέως της Κομμαγηνής, στη Β. Συρία
και αριστερά υπήρχε το άγαλμα του Μακεδόνα ιδρυτή της Βασιλικής δυναστείας των Σελευκιδών, στη Συρία, δηλαδή του Σέλευκου Α' του Νικάτωρα από τον οποίο και καταγόταν η βασιλική δυναστεία της Κομμαγηνής.
Η αλληλεπίδραση των δυο πολιτισμών, ελληνικού και ρωμαϊκού, συμβολίζεται από επιγραφές στους εξωτερικούς τετράγωνους πεσσούς. Η αριστερή επιγραφή, που συνόψιζε την δημόσια σταδιοδρομία του Φιλοπάππου, ήταν γραμμένη στα λατινικά, ενώ η δεξιά, που απαριθμούσε τους ηγεμονικούς του τίτλους, στα ελληνικά. Η επιγραφή του κεντρικού ανδριάντα αναφέρει: «Φιλόπαππος Επιφάνους Βησαιευς» (δηλαδή Φιλόπαππος γιος του Επιφάνους, εγεγραμμένος πολίτης στο δήμο της Βήσης των Αθηναίων). Και ενώ αυτή φέρει το πιθανό όνομα που έφερε ο Φιλόπαππος στην αρχαία Αθήνα, μια άλλη επιγραφή, που υπήρχε στη πρόσοψη του ίδιου μνημείου αναφερόταν στο όνομα που είχε ο Φιλόπαππος ως ελληνικής καταγωγής πρίγκιπας με τίτλο Βασιλέως: «Βασιλεύς Αντίοχος Φιλόπαππος Βασιλέως Επιφανούς Αντιόχου». Σε άλλη τρίτη επιγραφή σε λατινική γραφή αναφέρεται και το όνομα που διατηρούσε ο Φιλόπαππος ως «Ρωμαίος πολίτης»: «C. Julius f(ilius) Antiochus Philopappus». Η ίδια η τρίτη αυτή επιγραφή αναφέρει στα λατινικά πως ο Φιλόπαππος ήταν Ύπατος, μέλος του ιερατικού σωματείου των Αρουραίων αδελφών και πως είχε εκλεγεί από τον Αυτοκράτορα Τραϊανό πραιτωριανός.
Γενικά το Μνημείο του Φιλοπάππου φέρεται αρκετά «βεβαρυμένο» από πλήθος παραστάσεων και διακοσμητικών στοιχείων και ως πρωτότυπα περίπλοκο με κύρια όμως απλή μορφή που χαρακτηρίζεται από αρχιτεκτονική ευφυΐα στον επιδεικτικό σκοπό της ανέγερσης. Ο Περιηγητής Παυσανίας περιγράφει το μνημείο χωρίς καμία ιδιαίτερη ένδειξη εκτίμησής του: «και μνήμα αυτόθι ανδρί ωκοδομήθη Σύρω».
Παραμένει όμως ακόμη άγνωστο, πότε ο Φιλόπαππος εγκαταστάθηκε στην αρχαία Αθήνα και πότε ανακηρύχθηκε επίσημα δημότης Βήσης. Πάντως πρό του 88 μ.Χ. διετέλεσε Άρχων της Αθήνας και έγινε αγωνοθέτης στα Διονύσια.
Η ανέγερση του Μαυσωλείου αυτού προσδιορίζεται στην εποχή που η Αθήνα ήταν Ρωμαιοκρατούμενη, δηλαδή μεταξύ 114 και 116 μ.Χ. που πιθανώς να έγινε κατά παράβαση των ιερών παραδόσεων της αρχαίας Αθήνας που δεν επέτρεπαν να γίνουν ταφές εντός του περιβόλου των τειχών και στα ιερά υψώματα - άλση όπως ήταν ο λόφος των Μουσών που λεγόταν και «Μουσείο» επειδή κατά την παράδοση, ο μυθικός εποποιός της εποχής του Ορφέα, ο Μουσαίος εκεί έψαλλε τους ύμνους του και εκεί ενταφιάστηκε.
Παρ΄ όλα αυτά το Μνημείο, ή Μαυσωλείο, όπως αποδείχθηκε, του Φιλοπάππου δεν θα πάψει ν΄ αποτελεί δείγμα παρακμάζουσας αρχαίας τέχνης, έναντι των αριστουργημάτων της Ακρόπολης, αλλά και το αργό λυκαυγές του αρχιτεκτονικού μεσαιωνικού διακόσμου που ακολούθησε λίγους αιώνες μετά.
Ο Λόφος των Μουσών, ονομάστηκε έτσι από τον ιερέα, μάντη και ραψωδό, ΜΟΥΣΑΙΟ, σύγχρονο του Ορφέα και του Ευμόλπου, του οποίου ο τάφος, κατά τον Παυσανία, βρισκόταν εδώ κοντά. Ο Παυσανίας μας λέει επίσης πως «ο Μουσαίος είχε μάθει - ως δώρο - από τον Βορέα, την τέχνη να πετάει». Τον 2ο αι. μ.Χ. ανεγέρθηκε στο υψηλότερο σημείο του λόφου το μνημείο του Γάιου Ιούλιου Αντίοχου Φιλοπάππου, ενός φιλέλληνα ηγεμόνα από την Συρία, πολίτη των Αθηνών, προξένου της Ρώμης και πατρικίου. Έτσι ο λόφος ονομάστηκε και Λόφος του Φιλοπάππου. Ας ενημερώσουμε όλους τους επισκέπτες – αναγνώστες του Apodimos.com με το να περπατήσουμε μια φωτογραφική διαδρομή μας προς τον Λόφο του Φιλοπάππου.
Βρισκόμασταν πάνω στον Παρθενώνα και θαυμάζαμε την γύρω περιοχή και βλέπουμε απέναντι μας τον Λόφο του Φιλοπάππου
Κατεβήκαμε από το Παρθενώνα, περάσαμε από το Ωδείο Ηρώδου του Αττικού, και απέναντι του είναι η είσοδος προς τον λόφο του Φιλοπάππου. Αρχίσαμε την διαδρομή μας μέσα από δένδρα και ακολουθήσαμε τον δρόμο που οδηγεί στο μνημείο του Φιλοπάππου.
Όπως περπατούσαμε περάσαμε δίπλα από εκκλησία του Αγίου Δημητρίου του Λουμπαδιάρη που βρίσκεται σε ένα καταπράσινο περιβάλλον
.
.
και ανάψαμε ένα κερί ενώ δίπλα μας βλέπαμε κατάλοιπα του αρχαίου Ελληνικού Πολιτισμού
Κοιτάμε απέναντι στον δρόμο και βλέπουμε να είναι η Φυλακή του Σωκράτη
Περπατάμε προς την Φυλακή του Σωκράτη και βλέπουμε να γίνονται εργασίες στο βάθος της Φυλακής
Μετά βγαίνουμε πάλι στον κύριο δρόμο, που οδηγεί προς το μνημείο του Φιλοπάππου. Συνεχίζουμε την φωτογραφική πορεία μας προς τον λόφο των Μουσών ή το μνημείο του Φιλοπάππου και στα αριστερά μας βρίσκουμε τα Κιμώνεια Μνήματα
Πολλά τέτοια λαξεμένα και τετραγωνισμένα βράχια βλέπουμε μετά από το Θησείο προχωρώντας προς του Φιλοπάππου, στην αριστερή πλευρά της οδού Αποστόλου Παύλου.
Συνεχίζουμε την ανάβαση προς το μνημείο του Φιλοπάππου και βλέπουμε κολωνάκια που υπάρχουν στην άκρη του δρόμου
Συνεχίζουμε να περπατάμε και να αναβαίνουμε προς το μνημείο του Φιλοπάππου και το βλέπουμε να φαντάζει όπως φαίνεται από αυτό το ύψος που βρισκόμαστε τώρα.
Φθάσαμε στην κορυφή του μνημείου του Φιλοπάππου και βλέπουμε από ψηλά τις όψεις της δυτικής Αθήνας, του Φαλήρου και της Σαλαμίνας που διακρίνεται στο βάθος.
Στην πλευρά αυτή της Σαλαμίνας που φαίνεται, είναι τα Αμπελάκια. Οικισμός που έγινε από τους κατά καιρούς καταδιωκόμενους Αθηναίους επί Τουρκοκρατίας, οι οποίοι μεταφέρονταν οικογενειακώς εκεί για να επιβιώσουν από τις επιδρομές των Τούρκων και των Τουρκαλβανών.
Από τον λόφο του Φιλοπάππου φάνταζε ο ιερός βράχος και η πόλη της Αθήνας έχουν την καλλίτερη θέα τους από εδώ, το λόφο του Φιλοπάππου ή λόφο των Μουσών. Που όπως αναφερθήκαμε πιο πάνω είναι ένα μαρμάρινο μνημείο έχει δημιουργηθεί στη κορυφή του λόφου στη μνήμη Αντίοχου Φιλοπάππου που ήταν ένας Σύρος πρίγκηπας που είχε χρηστεί ρωμαϊκός πρόξενος και έγινε ευεργέτης της Αθήνας στο δεύτερο αιώνα μ.Χ..
Κατόπιν από την ίδια διαδρομή περπατήσαμε προς την έξοδο του Φιλοπάππου προς την Διονυσίου Αρεοπαγίτου και το Ηρώδειο.
Τώρα θα παρουσιάσουμε με την γραφίδα των αρχαιολόγων Όλγας Βογιατζόγλου - Αικατερίνης Καβούρα σε όλους τους Έλληνες και τους Απόδημους αδελφούς μας και τους Φιλέλληνες , τους τρεις σημαντικοί λόφοι της αρχαίας Αθήνας, ο λόφος του Μουσείου, γνωστός σήμερα ως λόφος Φιλοπάππου (τον οποίο ήδη σας παρουσιάσαμε), της Πνύκας και των Νυμφών βρίσκονται στα δυτικά της Ακρόπολης των Αθηνών. Ο χώρος είναι κυρίως γνωστός από το λόφο της Πνύκας διότι εκεί δεσπόζει το μνημειώδες συγκρότημα του χώρου συγκέντρωσης της Εκκλησίας του Δήμου από τα τέλη του 6ου αι. π.Χ. έως τον 4ο αι. π.Χ., όπου μίλησαν σπουδαίοι πολιτικοί, ρήτορες (Δημοσθένης, Περικλής, Αισχίνης) και ελεύθεροι πολίτες, και πήραν αποφάσεις για μεγάλα ιστορικά γεγονότα. Η περιοχή των τριών λόφων έχει διττό χαρακτήρα, καθώς είναι Αρχαιολογικός και Ιστορικός χώρος με σπουδαία αρχαία κατάλοιπα, αλλά συγχρόνως καλύπτεται στη μεγαλύτερη έκτασή του από πράσινο και προσφέρεται για περίπατο και για αναψυχή. Οι πρώτες μαρτυρίες που σχετίζονται με την περιοχή των λόφων παραπέμπουν στη μυθολογία και τη συνδέουν με τη νίκη του Θησέα επί των Αμαζόνων (Πλούταρχος, Βίος Θησέως 27,1).
Στο χώρο των Δυτικών Λόφων αναπτύχθηκε ο αρχαίος δήμος της Κοίλης και το νοτιοδυτικό τμήμα του αρχαίου δήμου της Μελίτης, που έφτασαν στο απόγειο της ακμής τους κατά την κλασική εποχή.
Ίχνη κατοίκησης πρωτοελλαδικών και μυκηναϊκών χρόνων εντοπίζονται στην ανατολική πλευρά του λόφου του Μουσείου, ενώ κατά τη γεωμετρική εποχή νεκροταφείο καταλαμβάνει την περιοχή.
Στους αρχαϊκούς χρόνους η οχύρωση που ακολούθησε τη συγκρότηση του αθηναϊκού κράτους από τις πόλεις της Αττικής, φαίνεται ότι την άφησε εκτός των τειχών. Στα τέλη του 6ου αι. π. Χ., με την εγκατάσταση της Εκκλησίας του Δήμου στην Πνύκα, φαίνεται ότι ο χώρος άρχισε να κατοικείται συστηματικά. Μετά τα Μηδικά η περιοχή των λόφων περιελήφθη στο Θεμιστόκλειο Τείχος (αρχές 5ου αι. π.Χ.) και αποτέλεσε μία από τις πλέον πυκνοκατοικημένες περιοχές της αρχαίας Αθήνας.
Στους κλασικούς χρόνους ο δήμος της Κοίλης αποτέλεσε έναν από τους πλέον πολυσύχναστους των Αθηνών, ο οποίος απέκτησε μεγάλη εμπορική κίνηση διότι απ' αυτόν διέρχονταν σημαντικοί οδικοί άξονες μέσω δύo πυλών του Θεμιστόκλειου Τείχους, που συνέδεαν την περιοχή του Άστεως με το Φάληρο και τον Πειραιά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα μεγάλης εμπορικής και οδικής αρτηρίας αποτελεί η γνωστή από τον Ηρόδοτο «διά Κοίλης οδός». Η συνοικία της Μελίτης εξελίχτηκε σε μία από τις πλέον αριστοκρατικές συνοικίες της πόλης, όπου είχαν τις κατοικίες τους σημαντικές προσωπικότητες του δημοσίου βίου, όπως ο Θεμιστοκλής, ο Μιλτιάδης, ο Κίμων κ.ά. Ο σημαντικός χαρακτήρας του δήμου της Μελίτης οφείλεται στην άμεση σύνδεσή του με τους χώρους της Πνύκας, της αρχαίας αγοράς και του Αρείου Πάγου αλλά και τη γειτνίασή του με τον ιερό λόφο της Ακρόπολης.
Η κατασκευή του διατειχίσματος στα υψώματα των λόφων (τέλη 4ου αι. π.Χ.) μείωσε την έκταση της πόλης και οδήγησε στη σταδιακή εγκατάλειψη των δυτικών συνοικιών και τη μετατροπή τους σε εκτεταμένο νεκροταφείο κατά τους ύστερους ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους. Κατά την παλαιοχριστιανική εποχή και μέχρι την Τουρκοκρατία η περιοχή των λόφων συνεχίζει να μένει ακατοίκητη, ενώ η περιοχή νοτιοανατολικά του μνημείου του Φιλοπάππου χρησιμοποιείται ως χριστιανικό νεκροταφείο εντός περιβόλου.
Στα νεότερα χρόνια ο χώρος υπέστη σημαντικές μεταλλάξεις και καταστροφικές επεμβάσεις, που αλλοίωσαν το χαρακτήρα και διέκοψαν τη συνέχεια των λόφων ως φυσικού - ιστορικού τοπίου και αρχαιολογικού χώρου (εκτεταμένη λατόμηση, οικοδόμηση σημαντικών τμημάτων του αρχαιολογικού χώρου, κατασκευή του θεάτρου Μπαστιά, διάνοιξη της οδού Απ. Παύλου κ.ά.)
Το 1910 η Εν Αθήναις Αρχαιολογική Εταιρεία πραγματοποίησε ανασκαφές στο χώρο της Πνύκας κατά τη διάρκεια των οποίων επιβεβαιώθηκε η ταύτιση της θέσης με την Πνύκα. Ανάμεσα στο 1930 και το 1937 έγιναν μεγάλης κλίμακας ανασκαφές σε διάφορες περιόδους από τον H.A. Thompson. Ο τελευταίος συνεργάστηκε με τον Κ. Κουρουνιώτη και κατόπιν με τον R. L. Scranton.
Στη δεκαετία του 1950 οι διαμορφώσεις Πικιώνη στους Λόφους δημιούργησαν χώρους περιπάτου με την κατασκευή λιθόστρωτων μονοπατιών, που αναπαράγουν κυρίως αρχαίες διαδρομές, καθώς και πλατώματα θέασης και ανάπαυσης.
Με τα έργα της Ενοποίησης (1997-2003) κυρίαρχος στόχος υπήρξε η συνολική ανάδειξη των λόφων σε ένα ενιαίο αρχαιολογικό πάρκο με τη διττή ιδιότητα του ιστορικού - αρχαιολογικού τόπου και του χώρου ιδιαίτερου φυσικού κάλλους με περιβαλλοντική αξία.
Πιο πάνω αναφερθήκαμε για την Πνύκα και για τον λόφο των Νυμφών με ιστορική θεώρηση τώρα θα τους παρουσιάσουμε στους επισκέπτες – αναγνώστες του Apodimos.com αναλυτικά:
Στο φωτογραφικό περιδιάβημα προς τον Λόφο του Φιλοπάππου όταν βρεθήκαμε στο ύψος του Λουμπαρδιάρη είδαμε να φαντάζει η Πνύκα και να βλέπει την Ακρόπολη .
Η Ακρόπολη όπως φαίνεται από την Πνύκα
Ας δούμε τώρα πως φαντάζει η Πνύκα από τον Αρειο Πάγο
Επήγαμε στην Πνύκα και σας την περιγράφουμε.
Η Πνύκα
Εδώ γινόταν τον 5ο αι. π.Χ. η συγκέντρωση των Αθηναίων πολιτών, γνωστή ως «Εκκλησία του Δήμου», που λάμβανε αποφάσεις σχετικά με την διοίκηση και τις πολιτικές κινήσεις της πόλης των Αθηνών. Σε αυτό το σημείο στην Πνύκα, γινόντουσαν οι συνελεύσεις, η ψήφιση των νόμων και ο τρόπος λήψης των αποφάσεων, κινήσεις που αποτελούν την πιο σημαντική προσφορά της αρχαίας Αθήνας προς ολόκληρη την ανθρωπότητα, γιατί σε αυτόν τον ιστορικό βράχο θεμελιώθηκαν οι αρχές της Δημοκρατίας και της ελευθερίας του λόγου.
Ο τόπος της συνέλευσης αποτελείται από ένα σχεδόν ημικυκλικό επίπεδο, με διάμετρο 12ο μ. και ακτίνα 70 μ., που βρίσκεται στη βορειοανατολική πλαγιά του λόφου και λίγο κάτω από την κορυφή του. Το επίπεδο αυτό είναι σήμερα κατωφερές, με το ανώτερο τμήμα να ορίζεται από τον φυσικό βράχο και το κατώτερο να υποστηρίζεται από έναν ημικυκλικό τοίχο από ογκόλιθους. Στην αρχαιότητα αυτός ο τοίχος ήταν αρκετά υψηλότερος και ο χώρος της συνέλευσης εμφάνιζε μικρή κατωφερή κλίση προς το βήμα. Αργότερα όμως εδώ σημειώθηκαν κατολισθήσεις.
Το Βήμα της Πνύκας
Ο κύβος που προεξέχει κάθετα πάνω από τα 3 σκαλοπάτια, κατά πάσα πιθανότητα πρέπει να ήταν ο βωμός στον οποίο θυσίαζαν στον Αγοραίο Δία, πριν την έναρξη της συνέλευσης. Στον βράχο πάνω από τον βωμό, διακρίνονται λαξευμένα μερικά κοιλώματα σε σχήμα καθισμάτων. Αυτές είναι οι θέσεις των Πρυτάνεων και του Προέδρου της Συνέλευσης. Στον τοίχο, απέναντι από το βήμα, ο Αθηναίος αστρονόμος Μέτων, εγκατέστησε το πρώτο ηλιακό ωρολόγιο, το 433 π.Χ.
Μετά την Πνύκα θα αναφερθούμε για τον λόφο των Νυμφών, όπου βρίσκεται και το πρώτο Αστεροσκοπείο των Αθηνών και είναι πολύ κοντά στην εκκλησία της Αγίας Μαρίνας του Θησείου.
Στους πρόποδες του βράχου στον οποίο είναι κτισμένη η εκκλησία της Αγ. Μαρίνας, βρέθηκε μια επιγραφή του 6ου αι. που έλεγε : ΟΡΟΣ ΔΙΟΣ. Δείχνοντας έτσι πως στην περιοχή υπήρχε ιερό του Διός. Το ιερό βρέθηκε και φαίνεται από την οδό Αποστόλου Παύλου. Ο λόφος των Νυμφών ονομάστηκε έτσι από μια αφιέρωση στις Νύμφες, που βρέθηκε σκαλισμένη πάνω στον βράχο του κήπου του Αστεροσκοπείου. Ολόκληρη η περιοχή από τον Λόφο των Νυμφών έως τον Λόφο των Μουσών είναι γεμάτη από κάθε είδους κτίσματα πάνω στον βράχο. Φαίνεται πως αυτά είναι ερείπια μιας συνοικίας που κτίστηκε κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού πολέμου, όταν οι κάτοικοι των γύρω περιοχών αναζητούσαν καταφύγιο μέσα στα τείχη των Αθηνών.
Τo Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών είναι το αρχαιότερο ερευνητικό ίδρυμα της χώρας μας και των Βαλκανίων.
Ιδρύθηκε με δωρεά του βορειοηπειρώτη τραπεζίτη Βαρώνου Γεωργίου Σίνα το 1842. Το πρώτο κτήριο του Αστεροσκοπείου, κατασκευάστηκε στο λόφο των Νυμφών, απέναντι από την Ακρόπολη. Σχεδιάστηκε από τον Θεόφιλο Χάνσεν και είναι σπάνιας ομορφιάς, αταυροειδές και προσανατολισμένο στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα. H οικογένεια Σίνα εξόπλισε και συντήρησε το Ίδρυμα μέχρι το 1884 που το ανέλαβε το Κράτος. Τα πρώτα 50 χρόνια Αστρονόμοι - Διευθυντές του Αστεροσκοπείου ήταν ο Γ. Βούρης, καθηγητής της Αστρονομίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και ο γερμανός Αστρονόμος Julius Schmidt. Οι εργασίες των δύο επιστημόνων και ιδιαίτερα του Schmidt, ο οποίος διακρίθηκε ιδιαίτερα μελετώντας τη Σελήνη, κατέστησαν το Αστεροσκοπείο παγκόσμια γνωστό. Δυστυχώς μετά το θάνατο του τελευταίου και μέχρι το 1891 το Αστεροσκοπείο πρακτικά έκλεισε, με συνέπεια την καταστροφή μεγάλου μέρους του εξοπλισμού του, της βιβλιοθήκης του και των αρχείων του.
Ο γιος του ευεργέτη, Σίμων Σίνας, ακολουθώντας το παράδειγμα του πατέρα του, προέβη σε νέα δωρεά, για την συντήρηση του κτίσματος και την αγορά του αναγκαίου εξοπλισμού. Αργότερα προστέθηκε ένα δεύτερο κτίσμα με τηλεσκόπιο και σεισμολογικός σταθμός.
Προτρέπουμε όλους τους Έλληνες και τους Απόδημους αδελφούς μας και τους Φιλέλληνες , μετά την επίσκεψη τους στο του νέο Μουσείο της Ακρόπολης αφού περιδιαβούν τον λόφο του Φιλοπάππου ή λόφο των Μουσών ας θυμηθούν ότι λόφος έπαιξε αμυντικό ρόλο στην ιστορία της πόλης. ο Δημήτριος ο Πολιορκητής – το 294 π.Χ. – έχτισε ένα φρούριο στην κορυφή του για να ελέγχει από εκεί το δρόμο προς τον Πειραιά. Το 1687, ο Μοροζίνι βομβάρδισε την Ακρόπολη από αυτή τη θέση. Και να νιώσουν πολύ όμορφα διότι ι η όλη περιοχή προσφέρεται για περιπάτους καθώς διαθέτει πολύ πράσινο, όμορφα και γραφικά λιθόστρωτα μονοπάτια αλλά και ιστορικά μνημεία. Αξίζει να περπατήσετε στα λιθόστρωτα χειροποίητα μονοπάτια που οδηγούν στα μνημεία του λόφου.
Πηγές: Apodimos.com με βασικές πληροφορίες από τα el.wikipedia.org – holiday.gr – geocities.com – culture.gr
