ΥΔΑΤΙΝΟΣ ΕΦΙΑΛΤΗΣ

Δοκίμιο

Του συνεργάτη του www.Apodimos.com Ιωάννου Μπένου

Στην Ελλάδα πάντα συζητούμε για το νερό αλλά κανείς  δεν γνωρίζει τις  όψεις του υδάτινου εφιάλτη. Για αυτό τον λόγο θα πρέπει να ενημερώσουμε όλους τους Έλληνες και Απόδημους επισκέπτες – αναγνώστες μας σε ότι αφορά το νερό και το εφιάλτη που μας περιμένει και να στους γνωρίσουμε με στοιχεία τι συμβαίνει με το νερό και τι συμβαίνει σε όλη την Ελλάδα στα θέματα της επάρκειας του. Ενημερώνομε όλους τους Έλληνες και τους Απόδημους αδελφούς μας ότι ερωτηματικά και έντονη ανησυχία είχε προκαλέσει η ανακοίνωση ενός Δήμου με την οποία ζητούσε από τους κατοίκους της πόλης να μη χρησιμοποιήσουν το νερό από το βράδυ της προηγουμένης μέρας μέχρι το πρωί της επομένης για «πόση, μαγείρεμα, ζεστό μπάνιο». Ενώ υπάρχουν και οι προβληματισμοί για το Μπορεί το αλκαλικό νερό να βοηθήσει στην καταπολέμηση ασθενειών και της οξύτητας, να ισχυροποιήσει τη μακροβιότητα, ακόμη και να θεραπεύσει τον καρκίνο; Αντέχουν οι ισχυρισμοί σχετικά με τα οφέλη στην υγεία αυτού του νέου «θαυματουργού νερού» την επιστημονική διερεύνηση; Και, πιο σημαντικό, υπάρχουν στοιχεία βάσει των οποίων κάποια είδη «αλκαλικού νερού» μπορεί να είναι ακόμη και βλαβερά;

Ενημερώνουμε δε όλους τους Έλληνες και τους Απόδημους αδελφού μας ότι το πρόβλημα της προστασίας των υδατίνων πόρων της υφηλίου και την διατήρησή τους καθαρών για την κατανάλωση, μελετάται από 2500 αντιπροσώπους, υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, σε διεθνή διάσκεψη της Κωνσταντινουπόλεως. Oι προβλέψεις είναι ότι το πρόβλημα των υδατίνων πόρων έχει καταστεί εφιαλτικό παγκοσμίως, και ότι πάνω από ένα δισεκατομμύριο άτομα θα μείνουν χωρίς πόσιμο νερό μέσα στην επόμενη δεκαετία. Η προστασία των υδατίνων πόρων και η καθαρή τους σύνθεση εξαρτάται από την αποκατάσταση του κλίματος και την κάθαρση του πλανήτου από τους ρύπους.· Eπομένως η ανανέωση του Πρωτοκόλλου του Κυότο και τα υδάτινα αποθέματα είναι αμφότερα άρρηκτα συνδεδεμένα. Επειδή, όμως ο Αμερικανός πρόεδρος ανέβαλε για το 2013 την εφαρμογή του Πρωτοκόλλου, οι προοπτικές γίνονται δυσοίωνες.

Για αυτό τον λόγο θα παρουσιάσουμε το Δοκίμιο – Έρευνα του συνεργάτη μας Ιωάννου Μπένου, όπου μέσα από αυτό, μέσα από λίγες σελίδες όλοι οι επισκέπτες – αναγνώστες του Apodimos.com θα μπορούν να γευθούν ορισμένες πληροφορίες για το «ΝΕΡΟ» που θα τους μείνουν (και μπορούν να τις έχουν στο αρχείο τους). Ας δούμε τι συμβαίνει με το νερό ;

ΥΔΑΤΙΝΟΣ ΕΦΙΑΛΤΗΣ.

Το «Νερό» (Χημ. Τύπος Η2Ο) είναι «Πηγή Ζωής» και παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην ανθρώπινη υγεία. Είναι το πολυτιμότερο αγαθό που παρέχει η φύση, αποτελώντας αναμφισβήτητα σημαντικό παράγοντα στην καθαριότητα, στην ανάπτυξη και στην διαβίωση και χωρίς αυτό οι φυτικοί και ζωικοί οργανισμοί θα ήταν αδύνατον να υπάρξουν.

Το νερό αποτελεί, περισσότερο από το μισό του σωματικού βάρους του ανθρώπου, σε αναλογίες, που κυμαίνονται στο 60% για τους ενήλικες, στο 50 – 55% για τους ηλικιωμένους και στο 70% για τα νεογνά. Όταν οι ποσότητες αυτές στον ανθρώπινο οργανισμό, ελαττωθούν κατά 8 – 10% περίπου προκαλείται αδυναμία και αφυδάτωση του δέρματος, ενώ αν φθάσουν στο 20% περίπου επέρχεται ο θάνατος.

 Η κανονική ποσότητα του νερού, που χρειάζεται ο άνθρωπος, εξαρτάται από την εποχή, την ηλικία, την θερμοκρασία του περιβάλλοντος και την εργασία που εκτελεί σε μια δεδομένη στιγμή. Για ένα ενήλικα, που ζει σε μεσογειακό κλίμα, όπως η Ελλάδα και έχει μια μέτριας έντασης σωματική δραστηριότητα, οι ανάγκες σε νερό καλύπτονται κυρίως από:

-          (α) Τα Ποτά, όπως ο καφές, το τσάι, το γάλα, το κρασί κ.α., που παρέχουν περίπου 1.200 ml την ημέρα.

-          (β) Το Νερό, που περιέχεται στα τρόφιμα και παρέχουν περίπου 900 ml την ημέρα και

-          (γ) Το Νερό, που παράγεται απ’ τις αντιδράσεις της οξείδωσης των τροφίμων στο ανθρώπινο σώμα και παρέχουν περίπου 300 ml την ημέρα.

Είναι γεγονός, ότι όλα σχεδόν τα τρόφιμα αποτελούνται από νερό, που ελευθερώνεται στην διάρκεια της πέψης, ενώ ένα μεγάλο μέρος του απορροφάται απ’ τα έντερα. Η αποβολή αυτή γίνεται κυρίως με τα ούρα και λιγότερο με τα κόπρανα και την αναπνοή, ενώ μια πολύ σημαντική ποσότητα αποβάλλεται κι’ από το δέρμα. Σε κανονικές συνθήκες, οι απώλειες αυτές καλύπτονται με τη πόση, που πρέπει να είναι αντίστοιχη με την ποσότητα του νερού που αποβάλλεται συνολικά από τον οργανισμό. Υπάρχει λοιπόν μια απόλυτη ισορροπία κι’ ένα ισοζύγιο του νερού, που πρέπει οπωσδήποτε να εφαρμόζονται.

Για να έχει όμως το νερό ευεργετική επίδραση, πρέπει να παρακάμπτονται τα πρακτικά προβλήματα και να εφαρμόζονται μερικοί βασικοί κανόνες, που απορρέουν απ’ την χρήση του και αφορούν:

-          (α) Τα μικρά παιδιά, που πρέπει να πίνουν νερό, μόνο όταν διψάνε και δεν υπάρχει κανένας λόγος να εμποδιστούν. Η κανονική διαδικασία είναι να πιουν νερό από την βρύση και η συνήθεια, που έχουν ορισμένα ν’ αντικαθιστούν το νερό με αναψυκτικά που περιέχουν ζάχαρη ή με χυμούς φρούτων, πρέπει ν’ αποφεύγεται. Κάποια άλλα προτιμούν να πίνουν ένα μόνο ποτήρι στο γεύμα τους. Αυτό είναι μια λανθασμένη άποψη και πρέπει να πίνουν ανεπιφύλακτα όση ποσότητα θέλουν.

-          (β) Τους ηλικιωμένους, που δεν πίνουν συχνά αρκετό νερό, καθώς η αίσθηση της δίψας είναι λιγότερο έντονη από τους ενήλικες και τα παιδιά και οι φυσικοί μηχανισμοί που ελέγχουν την απορρόφηση του νερού  δεν λειτουργούν με ικανοποιητικό τρόπο, σε σχέση με τις ανάγκες του οργανισμού τους. Πρέπει όμως να ενθαρρύνονται σ’ αυτό και να πίνουν μεγαλύτερες ποσότητες, προσφέροντας τους σε κάθε ευκαιρία κάτι να πιούν (Αφεψήματα, Χυμούς φρούτων κλπ.).

-          (γ) Όσους καταβάλουν μεγάλη μυϊκή προσπάθεια, όπως οι ρακέτες στην παραλία το καλοκαίρι ή εργάζονται σε θερμό περιβάλλον (Φούρνος, Θερμικές μηχανές κλπ.), πρέπει να πίνουν πιο πολύ νερό, σε σχέση μ’ εκείνους που κάνουν καθιστική εργασία σε δροσερό περιβάλλον. Αυτό όμως δεν σημαίνει, ότι μπορούν να πίνουν μπύρα και κρασί, αντί για νερό και

-          (δ) Τα διάφορα αναψυκτικά, όπως Κόκα – κόλα, Λεμονάδες, Πορτοκαλάδες κλπ., καθώς είναι πολύ παράξενο να εκφράζεται ανησυχία για τις χημικές ουσίες που περιέχουν τα τρόφιμα και να επιτρέπεται στα μικρά παιδιά να καταναλώνουν αυτά τα προϊόντα, που περιέχουν συχνά φυσικά ή τεχνητά αρώματα και διάφορες χρωστικές ουσίες, ενώ τα πιο πολλά απ’ αυτά περιέχουν μεγάλη ποσότητα ζάχαρης. Αναφέρεται σχετικά ότι οι λεμονάδες περιέχουν συνήθως 55 – 100 γραμμάρια ζάχαρης ανά λίτρο και η Κόκα – κόλα 100 – 105 γραμμάρια ανά λίτρο. Προκύπτει λοιπόν ότι η υπερβολική κατανάλωση των προϊόντων αυτών από τα παιδιά, τους έφηβους ή τους ενήλικες οδηγεί αναπόφευκτα σε παχυσαρκία και σε ορισμένες περιπτώσεις διαταράσσονται τα τριγλυκερίδια στο αίμα.

Η επιλογή ενός εμφιαλωμένου «Φυσικού μεταλλικού νερού» αποτελεί πιο πολύ θέμα προσωπικής προτίμησης, με συμβολική αξία και καμιά φορά με στόχο την διατροφική ισορροπία. Στα άτομα που κινδυνεύουν από την έλλειψη μεταλλικών στοιχείων, όπως οι ηλικιωμένοι, όσοι βρίσκονται σε δίαιτα και οι αθλητές, το νερό που είναι πλούσιο σ’ αυτά τα στοιχεία μπορεί να αποτελεί ένα ενδιαφέρον συμπλήρωμα στην καθημερινή διατροφή. Η περιεκτικότητα επίσης σε ασβέστιο και μαγνήσιο ποικίλλει ανάλογα με το είδος του νερού, ενώ εκείνο που έχει μεγάλη περιεκτικότητα σε θειικά άλατα έχει αυξημένες διουρητικές και καθαρτικές ιδιότητες.

Η «Σόδα» που περιέχεται στα περισσότερα ανθρακούχα νερά, μπορεί να διευκολύνει ενίοτε την πέψη, αλλά όταν γίνεται υπερκατανάλωση μπορεί να προκληθεί φούσκωμα. Τ’ άτομα που ακολουθούν μια δίαιτα χωρίς αλάτι, πρέπει να ελέγχουν την ποσότητα του νατρίου που περιέχεται στο νερό, ώστε να μην ξεπερνά τα 20 mg ανά λίτρο.

Όσον αφορά το κόστος του εμφιαλωμένου νερού η διαφορά είναι πολύ σημαντική σε σχέση με το νερό της βρύσης και η τιμή του ανά λίτρο, είναι συχνά εκατονταπλάσια. Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι η μεγάλη ποσότητα νερού παχαίνει και δεν ωφελεί σε τίποτα. Άλλοι λένε ότι πρέπει να καταναλώνονται μεγάλες ποσότητες για αδυνάτισμα. Ποια είναι όμως η πραγματική αλήθεια; Η ρύθμιση του ισοζυγίου του νερού και η εξασφάλιση της απόλυτης ισορροπίας ανάμεσα στο νερό που καταναλώνεται, σε σχέση μ’ εκείνο που αποβάλλεται από τον οργανισμό, γίνεται με μεγάλη ακρίβεια. Είναι γεγονός, ότι το νερό δεν παχαίνει και η παχυσαρκία είναι η συσσώρευση λίπους από τις διάφορες τροφές και όχι του νερού. Κάποιοι λένε ότι η μεγάλη κατανάλωση νερού δεν παχαίνει, αλλά φουσκώνει. Σε σχετική όμως μελέτη έχει αποδειχθεί, ότι κι’ αυτό είναι λάθος και τα διάφορα πρηξίματα οφείλονται κυρίως σε νεφρική ή ηπατική ανεπάρκεια και σε διάφορα τοπικά προβλήματα κυκλοφορίας του αίματος και σ’ ένα φυσιολογικό άνθρωπο δεν υπάρχει κανένα απολύτως πρόβλημα.

Το νερό ανάλογα με την προέλευση του διακρίνεται σε:

-          (α) Βρόχινο, που είναι άριστο όταν συλλέγεται με όλους τους κανόνες της υγιεινής και όταν δεν μολύνεται από ξένους παράγοντες είναι κατάλληλο για πόση. Έχει μικρή σκληρότητα (ΡΗ), λόγω της έλλειψης ασβεστούχων αλάτων και χρησιμοποιείται συνήθως για το πλύσιμο των ρούχων. Διευκολύνει επίσης σημαντικά στο βράσιμο των οσπρίων.

-          (β) Επιφανειακό, που είναι το νερό των λιμνών, των ποταμών και των ρυακιών. Συνήθως, δεν είναι καθαρό και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για πόση, αν δεν ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα καθαρισμού.

-          (γ) Θαλάσσιο, που καταλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος του πλανήτη. Με την μέθοδο της αφαλάτωσης γίνεται κατάλληλο για πόση.

-          (δ) Φρεάτιο, που προέρχεται απ’ τα πηγάδια. Είναι κατάλληλο για πόση, όταν λαμβάνονται όλα τα υγιεινά μέτρα για να μην μολύνεται και

-          (ε) Υπόγειο, που συσσωρεύεται μέσα στο έδαφος και ανέρχεται στην επιφάνεια με τις πηγές. Είναι το πιο υγιεινό, καθώς διέρχεται μέσα από τα διάφορα εδαφικά στρώματα και καθαρίζεται από τα διάφορα μικρόβια, τις φυτικές και ζωικές ουσίες, που έχουν αποσυντεθεί και τα αδιάλυτα συστατικά που κατακρατούνται στους λεπτούς πόρους του εδάφους. Ενίοτε υφίσταται σε αλλοίωση των αερίων και το οξυγόνο μετατρέπεται σε διοξείδιο του άνθρακα, αποκτώντας έτσι μια πιο ευχάριστη και ανθρακούχα γεύση.

Ιστορικά Στοιχεία

Μια ιστορική αναδρομή στο παρελθόν αποκαλύπτει ότι η Λειψυδρία υπήρχε στην χώρα από την αρχαιότητα. Ο Δίας, που ονομαζόταν και «Όμβριος» είχε το ιερό του στην κορυφή του Υμηττού, που σώζονται ακόμη μερικά απομεινάρια. Σε περιόδους ανομβρίας οι Αθηναίοι τον επικαλούνταν πολύ συχνά, που προτιμώντας την Αθηνά από τον Ποσειδώνα, πλήρωναν την οργή του θεού των νερών. Τα μεγαλύτερα και σημαντικότερα έργα στην αρχαία Αθήνα ήταν τα αρδευτικά.

Το αρχαιότερο υδραγωγείο στο αθηναϊκό λεκανοπέδιο ήταν το Πελασγικό, που ενίσχυε με τα νερά του Υμηττού την λεκάνη της απορροής του Ιλισού.

Το δεύτερο παλαιότερο υδραγωγείο κατασκευάστηκε από τον Θησέα, που πήρε τ’ όνομα του και για την ύδρευση της πολύς χρησιμοποιούσε τα νερά της Πεντέλης.

Πολύ αργότερα το 540 – 530 π.Χ ο Πεισίστρατος κατασκεύασε ένα υπόγειο υδραγωγείο, μήκους 2.800 μέτρων, αντλώντας το νερό από τις πηγές του Υμηττού. Δημιούργησε επίσης, ένα δίκτυο διανομής και αναβρυτήρια, που το νερό έρεε άφθονο και επαρκές για τις ανάγκες των κατοίκων. Ο Πεισίστρατος ίδρυσε ακόμη την πρώτη υπηρεσία ελέγχου του νερού, αξιοποιώντας μια νομοθετική ρύθμιση του Σόλωνα, που είχε προηγηθεί πριν απ’ αυτόν.

Στον 3^ο π.Χ αιώνα καθιερώθηκε και η θέση του «Επιμελητή κρουνών», που εθεωρείτο πολύ σημαντικό αξίωμα.

Τον 2^ο αιώνα π.Χ η Αθήνα απόκτησε το σημαντικότερο έργο ύδρευσης όλων των εποχών, που ήταν το περίφημο «Αδριάνειο Υδραγωγείο». Αυτό κατασκευάστηκε περίπου το 140 μ.Χ. στις ημέρες του αυτοκράτορα Αδριανού και είχε μια σήραγγα 25 χιλιομέτρων που ξεκινούσε από την Πάρνηθα και κατέληγε στην σημερινή δεξαμενή, που η χωρητικότητα της έφθανε τα 500 κυβικά μέτρα. Το υδραγωγείο και η δεξαμενή τροφοδοτούσαν την Αθήνα με νερό, για πολλούς αιώνες που έφταναν μέχρι τις αρχές του 20^ου αιώνα, έχοντας μόνο κάποια νεκρή περίοδο την εποχή της Τουρκοκρατίας, λόγω της ελλιπούς συντήρησης του. Μετά την απελευθέρωση από τον τουρκικό ζυγό, η Αδριάνειος δεξαμενή ανακατασκευάστηκε και με χωρητικότητα, που έφτανε πλέον τα 2.200 κυβικά μέτρα λειτούργησε μέχρι το 1940.

Το φράγμα του Μαραθώνα και η σήραγγα στο Μπογιάτι, που κατασκευάστηκαν το 1929 από την αμερικανική εταιρεία Ούλεν, άρχισαν σταδιακά να περνούν στην εφεδρεία το έργο του Αδριανού. Από το 1974 και μετά η Ούλεν παρέδωσε την σκυτάλη στην Εταιρεία Ύδρευσης της πρωτεύουσας και το 1980 συγχωνεύτηκε με τον οργανισμό Αποχέτευσης των Αθηνών, η γνωστή πλέον σε όλους ΕΥΔΑΠ. Οι πρώτοι ταμιευτήρες της ΕΥΔΑΠ ήταν η Χαμόσερνα και η Πικροδάφνη.

Η Επάρκεια και η Ανεπάρκεια του Νερού.

Το πιο πολύτιμο όμως αυτό αγαθό, εξακολουθεί να θεωρείται ακόμη ανεπαρκές και οι ελάχιστες ποσότητες, που απομένουν δεν χαρακτηρίζονται πάντα για την καλή τους ποιότητα, ενώ η συνεχής πτωτική τάση των υδάτινων αποθεμάτων, σε συνδυασμό με την υποβάθμιση του εδάφους και τις κλιματικές αλλαγές, έχουν σαν αποτέλεσμα να χάνονται δισεκατομ. κυβικά μέτρα νερού, που προδιαγράφουν μια ιδιαίτερα δραματική κατάσταση στο μέλλον. Τα κύρια αίτια που οδήγησαν σ’ αυτό το σημείο είναι:

-          (α) Η Απαξίωση των φυσικών νόμων, που διέπουν τον υδρολογικό κύκλο.

-          (β) Η Άνιση Κατανομή των υδάτινων αποθεμάτων στον χώρο, καθώς η Δυτική Ελλάδα δέχεται πολλή μεγαλύτερη ποσότητα βροχών από την ανατολική.

-          (γ) Η Ανομοιόμορφη Κατανομή των υδατικών πόρων στον χρόνο, καθώς παρατηρείται μεγάλη συγκέντρωση βροχοπτώσεων την χειμερινή περίοδο.

-          (δ) Η Άνιση Κατανομή της ζήτησης νερού στον χώρο, που είναι αντίστοιχη με την κατανομή των υδάτινων πόρων, καθώς οι κυριότερες χρήσεις νερού καταγράφονται στα ανατολικά και τα νότια της χώρας.

-          (ε) Η Ανομοιόμορφη Κατανομή της ζήτησης νερού, που είναι επίσης αντίστοιχη με την κατανομή των υδάτινων πόρων. Αναφέρεται σχετικά, ότι ο μεγαλύτερος καταναλωτής νερού, που είναι η Γεωργία σε ποσοστό 84%, καταναλώνει αυτή την ποσότητα τους καλοκαιρινούς μήνες. Στην ίδια περίοδο, ειδικά το δίμηνο Ιουλίου – Αυγούστου η κατανάλωση του νερού ύδρευσης διπλασιάζεται, λόγω του τουρισμού.

-          (στ) Η Μορφολογία του εδάφους της χώρας, που χαρακτηρίζεται από πολλούς μικρούς χείμαρρους και ρυάκια, επιφανειακής κυρίως απορροής και μικρής διάρκειας με πλημμυρικά συνήθως φαινόμενα.

-          (ζ) Η Εξάρτηση της Β. Ελλάδας από συνοριακούς ποταμούς, που διακινούν περίπου 13 δισεκατομ. κυβικά μέτρα νερού τον χρόνο.

-          (η) Η Ανάπτυξη των ακτών, που με την εντατική εκμετάλλευση των παράκτιων υπόγειων αποθεμάτων, το νερό μετατρέπεται σε υφάλμυρο και εμφανίζονται διάφορες

-          (θ) Τα Πολλά Άνυδρα ή με ελάχιστους υδατικούς πόρους νησιά της χώρας.

-          (ι) Η Μείωση των βροχοπτώσεων λόγω των κλιματικών αλλαγών.

-          (ια) Η Εξαφάνιση των Δασών με την άναρχη δόμηση και τις καταστροφικές πυρκαγιές τα τελευταία χρόνια.

-          (ιβ) Η Αλόγιστη Κατανάλωση στις διάφορες ανθρώπινες δραστηριότητες. Εκτιμάται έτσι ότι οι αγρότες μπορούν να μειώσουν την κατανάλωση κατά 10 – 50%, οι βιομηχανίες κατά 40 – 90% και οι πολίτες κατά 30 – 40%.

-          (ιγ) Η Περιεκτικότητα σε επικίνδυνα για ανθρώπινη υγεία φωσφορικά και νιτρικά άλατα.

-          (ιδ) Η Δημιουργία πολλών και κοντινών μεταξύ τους γεωτρήσεων, που επιταχύνουν την εξάντληση των υπογείων υδάτων και

-          (ιε) Η Καθυστέρηση κατασκευής πρόσθετων μονάδων αφαλάτωσης, ειδικά στα νησιά του Ν. Αιγαίου, που αντιμετωπίζουν πολύ σοβαρό πρόβλημα επάρκειας νερού.

Οι βλαβερές αυτές επιπτώσεις αφορούν κυρίως το περιβάλλον, αλλά και όλους τους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας, όπως η αγροτική παραγωγή, ο τουρισμός κλπ.

Η υπάρχουσα κατάσταση για την Ύδρευση στην Ελλάδα

Οι ταμιευτήρες του Μόρνου και του Εύηνου και η λίμνη της Υλίκης, που άλλοτε αποτελούσε την «Χρυσή Εφεδρεία» της ΕΥΔΑΠ και είχε αποφασιστεί μετά την κατασκευή του φράγματος στον Εύηνο να χρησιμοποιείται μόνο σε δύσκολες περιπτώσεις, αδειάζουν συνέχεια.

Πιο αναλυτικά στην περιοχή του Θεσσαλικού κάμπου οι πολύ αυξημένες αρδευτικές ανάγκες έχουν οδηγήσει τους αγρότες της ευρύτερης περιοχής σε διαμάχη, για την διάθεση των περιορισμένων διαθέσιμων υδάτινων πόρων.

Η κατάσταση στην Κ. Μακεδονία είναι πιο βελτιωμένη, λόγω των συγκριτικά μεγαλύτερου όγκου βροχής, ενώ στην Δ. Μακεδονία η πληρότητα της λίμνης του Πολυφύτου, που χρησιμοποιείται για την άρδευση των αγρών τους καλοκαιρινούς μήνες, βρίσκεται σε πολύ ικανοποιητικά επίπεδα.

Στις Κυκλάδες, τα Δωδεκάνησα και την Κρήτη, η κατάσταση είναι ιδιαίτερα κρίσιμη. Τα νησιά, που αναμένεται ν’ αντιμετωπίζουν στο μέλλον σοβαρά προβλήματα λειψυδρίας λόγω της προσέλευσης μεγάλου αριθμού επισκεπτών είναι, η Θήρα, η Μήλος, η Ίος, η Τήνος, η Πάρος και η Μύκονος. Η μοναδική λύση για την επίλυση αυτού του προβλήματος είναι η κατασκευή νέων μονάδων αφαλάτωσης, όπου είναι δυνατόν. Στα Δωδεκάνησα η κατάσταση είναι πιο χειρότερη στην Σύμη, την Πάτμο, το Καστελόριζο, την Νίσυρο και την Χάλκη, ενώ τα πιο μικρά νησιά υδρεύονται με την μεταφορά νερού από την Ρόδο, που όμως πλήττεται κι’ αυτή από λειψυδρία, μέχρι να τελειώσουν τα έργα στο φράγμα του Γαδουρά, που αναμένεται να καλυφθούν οι ανάγκες του νησιού.

Στην Κρήτη οι επιστήμονες του Πολυτεχνείου μιλούν για ένα ανελέητο πόλεμο, που έχει ξεσπάσει ανάμεσα στο ανατολικό και το δυτικό τμήμα του νησιού για την κατοχύρωση των πηγών άρδευσης και ύδρευσης στα επόμενα χρόνια. Το Ηράκλειο κατέχει σήμερα ένα πανελλήνιο αρνητικό ρεκόρ, καθώς είναι η μοναδική μεγάλη πόλη της χώρας που στερείται παντελώς πόσιμου νερού και εξαρτάται απόλυτα από τα εμφιαλωμένα.

Η λίμνη Πλαστήρα στην Καρδίτσα, που άλλοτε ξεχείλιζε, τώρα βιώνει μια ιδιαίτερα  άσχημη κατάσταση. Οι όχθες του Πηνειού είναι γεμάτες με ψόφια ψάρια και η Λάρισα περνά ημέρες δοκιμασίας. Για να βρει κάποιος νερό για άρδευση στην ευρύτερη περιοχή πρέπει να φτάσει σε βάθος 300 μέτρων, ενώ το νερό που αναβλύζει από τις γεωτρήσεις έχει υφάλμυρη γεύση, καθώς ο υδροφόρος ορίζοντας βρίσκεται δεκάδες μέτρα πιο χαμηλά από την επιφάνεια της θάλασσας.

Ας γνωρίσουμε τον Υδάτινο Εφιάλτη

Ο οιοσδήποτε εφησυχασμός ανήκει πλέον στο μακρινό παρελθόν και βιώνοντας τις κλιματικές αλλαγές, υπάρχει μεγάλος κίνδυνος να υπάρξει στέρηση του πιο πολύτιμου για την επιβίωση αγαθού κι’ αυτό, που πριν από μερικά χρόνια φάνταζε σαν πολυτέλεια, είναι σήμερα ένας «Υδάτινος Εφιάλτης», που είναι πολύ δύσκολο να ξεπεραστεί.

Η Ε.Ε είχε επισημάνει στο παρελθόν το πρόβλημα που θα προέκυπτε, αλλά η χώρα αδιαφόρησε και δεν αντιμετώπισε έγκαιρα το πρόβλημα.

Τώρα όμως, που η κατάσταση έφτασε πλέον στο απροχώρητο, αποφασίστηκε να χωριστεί σε υδατικά διαμερίσματα και να υπάρξει ένας ολοκληρωμένος μηχανισμός ελέγχου και διαχείρισης των υδάτινων αποθεμάτων σε καθένα απ’ αυτά. Καταρτίστηκε έτσι ένα μνημόνιο ενεργειών και καθιερώθηκε το μητρώο των λιμνών, των ποταμών, των χειμάρρων και κάθε άλλης υδάτινης πηγής, που υπάρχει στην χώρα. Συμφωνήθηκε επίσης, να υπάρξει ανάλογη συνεργασία μεταξύ των περιφερειών και των νομών, ώστε η μια περιοχή να καλύπτει την άλλη, εφόσον υπάρχουν περιθώρια και να μπει απ’ όλους φραγμός στην αλόγιστη χρήση του νερού.

Το Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης των Υδάτινων Πόρων, προβλέπει επίσης και την επιβολή χρηματικών ποινών, σ’ όσους προβαίνουν σε άσκοπη σπατάλη, ενώ προβλέπεται σε περίπτωση λειψυδρίας η εφαρμογή οργανωμένου σχεδίου δράσης. Σε άλλες περιοχές της χώρας άρχισαν διάφορες συζητήσεις για την αξιοποίηση των επεξεργασμένων αποβλήτων των βιολογικών καθαρισμών, όπως στην Ψυτάλλεια που παράγονται καθημερινά 15.000 κυβικά μέτρα νερού και για την ώρα αξιοποιούνται για να ποτίζεται το πράσινο του νησιού, με αποτέλεσμα η άλλοτε άγονη βραχονησίδα να έχει μετατραπεί σε «Παρτέρι του Σαρωνικού».

Η κατάσταση της ύδρευσης όμως, γίνεται ολοένα και πιο πιεστική και σε πολλές περιοχές της χώρας επανέρχεται στο προσκήνιο η παλιά, από τις αρχές της 10ετίας το 1990, γνωστή ρύση: «Προσέχουμε για να έχουμε» , καθώς το νερό εξακολουθεί να χάνεται ανεξέλεγκτα χωρίς ν’ αναπληρώνονται τ’ αποθέματα του.

Σημείο αναφοράς σ’ αυτή την δύσκολη κατάσταση που επικρατεί σήμερα, είναι η σχεδόν ενθουσιώδης υποδοχή από το σύνολο των μέσων ενημέρωσης του Δήμου Αθηναίων, ν’ αξιοποιήσει τα 300 περίπου κυβικά μέτρα νερού του Ηριδανού ποταμού για να ποτίζει το πράσινο στον νέο Βοτανικό κήπο της Αθήνας, έξω απ’ τον αρχαιολογικό χώρο του Κεραμικού και τα παρτέρια γύρω από την Ακρόπολη. Η ποσότητα όμως αυτή, που υπολογίζεται ότι ισοδυναμεί με την ημερήσια κατανάλωση περίπου 2.500 ανθρώπων, δεν φαίνεται να επαρκεί για την κάλυψη όλων των αναγκών. Την πολιτική όμως αυτή για την εξοικονόμηση νερού και την αξιοποίηση όλων των διαθέσιμων πηγών, δεν την ακολουθούν οι άλλοι πιο μικροί δήμοι, που οι γεωτρήσεις τους δεν επαρκούν και τα πολύ παλιά δίκτυα ύδρευσης εμφανίζουν σημαντικές διαρροές. Υπάρχουν ωστόσο, κι’ εκείνοι που εμφανίζουν κάποια ευαισθησία και καθιέρωσαν τον «Υδραυλικό Υπηρεσίας» για να επιδιορθώνει τις βλάβες, αλλά το πρόβλημα εξακολουθεί να υπάρχει και να επισημαίνει με αδρές γραμμές το μεγάλο πρόβλημα της Λειψυδρίας στα προσεχή χρόνια.

Λαμβάνοντας υπόψη όλα όσα αναφέρθηκαν, οι αρμόδιοι φορείς κατέληξαν σε μια δέσμη μέτρων για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της κρίσης, που έχει διαμορφωθεί στην νησιωτική και ηπειρωτική χώρα.

Σε ότι αφορά τα νησιά έχουν προταθεί τα παρακάτω:

-          (α) Η Κατασκευή πρόσθετων συστημάτων αφαλάτωσης σε Σύρο, Μύκονο και Τήνο.

-          (β) Η Εγκατάσταση συστήματος αφαλάτωσης στην Μήλο.

-          (γ) Η Κατασκευή τεχνητών λιμνών στα νησιά που υπάρχουν φυσικές πηγές ή είναι δυνατή η συλλογή νερού από την βροχή.

-          (δ) Η Μεταφορά νερού με υδροφόρες, που είναι η πιο ασύμφορη λύση, αλλά συχνά απαραίτητη

-          (ε) Η Ορθολογιστική χρήση των διαφόρων γεωτρήσεων, που συμβάλλουν στην θέσπιση ειδικών ορίων στην άρδευση, την χρήση υδρομετρητών νερού και την αποφυγή μονοετών καλλιεργειών. Εκτιμάται ωστόσο, ότι οι γεωτρήσεις υπερβαίνουν σήμερα τις 170.000, ενώ υπάρχουν τουλάχιστον άλλες τόσες, που είναι παράνομες και

-          (στ) Η Ανακύκλωση του νερού, που έχει υποστεί κάποια επεξεργασία σε μονάδες βιολογικού καθαρισμού, για τον περιορισμό της άσκοπης σπατάλης στις γεωργικές, τις τουριστικές και τις βιομηχανικές δραστηριότητες, όπως το πότισμα των βοσκοτόπων και των καλλιεργειών, την κηπουρική, την καθαριότητα των σπιτιών, την βιομηχανική επεξεργασία και την διατήρηση πρασίνου σε δημόσιους χώρους και χώρους αναψυχής.

Τα οφέλη που προκύπτουν από τις διαδικασίες αυτές είναι πολλά και εστιάζονται κυρίως:

-          (α) Στην Βελτίωση της σταθερότητας στις πηγές.

-          (β) Στην Διάθεση περισσότερου νερού για το περιβάλλον και την ανάπτυξη.

-          (γ) Στην Ελάττωση της ποσότητας των υγρών αποβλήτων, που καταλήγουν ανεξέλεγκτα στην θάλασσα και

-          (δ) Στην Εξοικονόμηση ενεργειακών αποθεμάτων.

Είναι γεγονός ότι το θέμα της ορθής διαχείρισης του νερού απαιτεί μια νέα πολιτική και οι αντιδράσεις που υπάρχουν, σε συνδυασμό με τις κλιματικές αλλαγές, συμβάλλουν θετικά σ’ αυτό, κρούοντας τον «Κώδωνα του Κινδύνου».

Η Πολιτεία όμως, που εξακολουθεί να διατηρεί μια παθητική έως παθογόνα στάση απέναντι στις γεωτρήσεις, δίνει στο πρόβλημα την πραγματική του διάσταση και αξιολογεί ανάλογα την ανεξέλεγκτη άντληση, την έλλειψη της υδρολογικής μελέτης και την παντελή απουσία της πολιτικής, που πρέπει να εφαρμόζεται σε τέτοιες περιπτώσεις.

Έτσι τα υπόγεια νερά κατασπαταλούνται και απειλούνται, όπου ακόμη δεν έχει συμβεί με υφαλμύρωση, καθώς το θαλασσινό νερό εισέρχεται μέσα από τον υδροφόρο ορίζοντα στο νερό των γεωτρήσεων.

Μια πολύ σημαντική παράλειψη είναι επίσης, η έλλειψη υδρομέτρων στις γεωτρήσεις, που δείχνουν ανά πάσα στιγμή την πραγματική ποσότητα του αντλούμενου νερού. Μ’ αυτή την τακτική, ο κάθε αγρότης μπορεί να υπεραντλήσει ανεξέλεγκτα τον υδροφόρο ορίζοντα και να προγραμματίζει συνεχώς νέες γεωτρήσεις, χωρίς κανένα απολύτως έλεγχο. Το πρόβλημα επιδεινώνεται ακόμη πιο πολύ με την έλλειψη εξειδικευμένου επιστημονικού προσωπικού, που θα λαμβάνει πιο συγκεκριμένες αρμοδιότητες. Επισημαίνοντας λοιπόν, την επιτακτική ανάγκη της ορθολογιστικής διαχείρισης όλων των διαθέσιμων υδάτινων αποθεμάτων με σειρά προτεραιότητας την ύδρευση, την άρδευση και τέλος την βιομηχανική χρήση, πρέπει να τονιστεί η απαίτηση της εφαρμογής διαφόρων συστημάτων για την αποδοτικότερη εκμετάλλευση των ποσοτήτων νερού, που προορίζονται αποκλειστικά για την άρδευση, σε συνδυασμό με την ευαισθητοποίηση και την ενημέρωση όλων γενικά των καλλιεργητών και η ενεργοποίηση του προγράμματος κατασκευής φραγμάτων και κατασκευής παραγωγικών μονάδων από την ΔΕΗ, που θα βασίζονται στις εναλλακτικές πηγές ενέργειας (Αιολικά πάρκα, Φωτοβολταϊκά τόξα).

Το γεγονός αυτό, αναμένεται ν’ αποδεσμεύσει περισσότερους υδάτινους πόρους από την ηλεκτροπαραγωγική διαδικασία και να συμβάλλει θετικά στην αντιμετώπιση της Λειψυδρίας που όπως υποστηρίζουν όλοι οι ειδικοί είναι ένας «΄Υδάτινος Εφιάλτης» με πολλά περιθώρια ν’ αναστραφεί αν υπάρξει η ανάλογη σύνεση.

Απαραίτητη προϋπόθεση σ’ αυτή την προσπάθεια είναι η συμβολή όλων, για το περιορισμό της άσκοπης σπατάλης του νερού, χωρίς ιδιαίτερες θυσίες στην καθαριότητα, την υγιεινή και την υψηλή ποιότητα της ανθρώπινης ζωής.

Εμείς σαν Apodimos.com ευχαριστούμε τον συνεργάτη μας Ιωάννη Μπένο για το Δοκίμιο – Έρευνα που παρουσιάσαμε σε όλους τους επισκέπτες – αναγνώστες, Έλληνες και Απόδημους και τους καλούμε Να Προσέχουμε το Νερό για να το έχουμε.!!!!