ΑΝΑΚΑΛΥΦΘΗΚΕ ΤΟ ΑΝΑΚΤΟΡΟ ΤΟΥ ΦΙΛΙΠΠΟΥ Β’ ΣΤΙΣ ΑΙΓΕΣ, ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΠΕΛΛΑΣ.

Ιστορικό Ελληνικό Εύρημα

www.Apodimos.com

Στην Πέλλα της Μακεδονίας η αρχαιολογική σκαπάνη, μέσα στα ερείπια της αρχαίας πρωτευούσης των Μακεδόνων, ανακάλυψε, τα Ανάκτορα του Φιλίππου . Σύμφωνα με τις πρώτες ανακοινώσεις των αρχαιολόγων πρόκειται για τεράστιο ανάκτορο, το οποίο καλύπτει περίπου 75 στρέμματα, με μεγάλες αίθουσες διδασκαλίας και ψυχαγωγίας. Οι αρχαιολόγοι έχουν επίσης εντοπίσει και τους χώρους διδασκαλίας των νεαρών Μακεδόνων της αυλής του Φιλίππου του Β΄, στις οποίες μάλλον εδίδαξε και ο Αριστοτέλης τον νεαρό Αλέξανδρο. Μετά από τις όσες παρουσιάσεις, του ενημερωτικού Portal μας, οι οποίες αφορούν τον Ελληνικό Πολιτισμό με τις οποίες έχουμε ενημερώσει όλους τους Έλληνες και τους, Ομογενείς, Κυπρίους και Απόδημους αδελφούς τώρα η στιγμή να τους ενημερώσουμε για την ανακάλυψη του μεγαλύτερου ανάκτορο της Μακεδονίας, στην αρχαία Πέλλα, που είναι του Φιλίππου του Β΄.

Το ανάκτορο της Μακεδονίας, Φιλίππου του Β΄ είναι ο χώρος όπου γεννήθηκε, εκπαιδεύτηκε και ανδρώθηκε ο Μέγας Αλέξανδρος. Αυτό το ανάκτορο  «είδαν» οι αρχαιολόγοι ύστερα από μια τριετία ανασκαφών.

Ανασκαφή

Χώροι συμποσίων, δεκάδες κοιτώνες και εστιατόρια, παλαίστρα με ψηφιδωτά δάπεδα (αναλόγων διαστάσεων και τεχνικής με αυτές που έχουν εντοπισθεί στην Αρχαία Ολυμπία), λουτρά και χώροι προετοιμασίας και εκπαίδευσης των νεαρών γόνων των Μακεδόνων αριστοκρατών που χρονολογούνται στα παιδικά και εφηβικά χρόνια του Μεγάλου Αλεξάνδρου συνέθεταν το περίλαμπρο ανάκτορο της αρχαίας Πέλλας, το μεγαλύτερο της αρχαίας Μακεδονίας.

Οι ανασκαφές συνεχίζονται και η ολοκλήρωσή τους προβλέπεται ότι θα επιτρέψει την αναπαράσταση ολοκλήρου του ανακτόρου και του κέντρου της πρωτευούσης της Μακεδονίας την εποχή της ακμής της. Συμπληρώνεται το ιερό τρίγωνο των Μακεδόνων, Αιγές, Δίον και Πέλλα. Όμως πριν σας παρουσιάσουμε το κυρίως θέμα μας που είναι τα Ανάκτορα του Φιλίππου, θα γνωρίσουμε όλους τους Έλληνες και Απόδημους αδελφούς πληροφορίες για την Αρχαία Πέλλα.

Η Αρχαία Πέλλα

Ήταν πόλη της αρχαίας Μακεδονίας, που παλαιότερα ονομαζόταν Βούνομος ή Βουνόμεια, στην περιοχή της Βοττιαίας (που σήμερα περιλαμβάνει την Πέλλα την ΄Εδεσσα, την Μίεζα, την Νάουσα, την Βέροια). Ο εγγονός του Αλεξάνδρου Α΄ (498-450 π.Χ) και γιός του Περδίκκα Β΄ (σύγχρονου του Περικλή), ο Αρχέλαος (413-399 π.Χ) χτίζει την Πέλλα, που ήταν « η μεγίστη των εν Μακεδονία πόλεων» κατά τον Ξενοφώντα (Ελληνικά V, 2, 13). Πριν από τον Ξενοφώντα, η Πέλλα αναφέρεται και από τον Ηρόδοτο (VII, 123) στην επίθεση του Ξέρξη και των Περσών κατά της Ελλάδος και τον Θουκυδίδη (ΙΙ, 99,4 και 100, 4). Η Πέλλα χτίσθηκε σε ύψωμα πάνω από τις όχθες του Λουδία ποταμού και απείχε από τις εκβολές του, περίπου 24 χιλιόμετρα.

Πιο κάτω για ενημέρωση όλων πολυπληθών επισκεπτών – αναγνωστών, θα τους παραθέσουμε ορισμένες αεροφωτογραφίες σου χώρου που γίνονται οι ανασκαφές στην αρχαία Πέλλα .

 

Αεροφωτογραφίες

Το διασωζόμενο λαμπρό παλάτι στον αρχαιολογικό χώρο της Πέλλας, ήταν στολισμένο από τις καταπληκτικές τοιχογραφίες του περίφημου Ζεύξη, την τεχνική του οποίου στον συνδυασμό των χρωμάτων θαυμάζουν και σήμερα οι απόφοιτοι της Σχολής Καλών Τεχνών. Περίφημα μωσαϊκά και ολοκληρωμένο σύστημα ύδρευσης και αποχέτευσης, συμπλήρωναν την κατασκευή του κτιρίου των ανακτόρων.

Η Πέλλα περιστοιχίζονταν από πλατιά τάφρο με νερό, δηλαδή ένα υδάτινο προστατευτικό τείχο. Ένα ψηλό φρούριο σε λόφο συμπλήρωνε την όλη αμυντική κατασκευή της πόλης. Τα στοιχεία που την διέκριναν ήταν η τετραγωνική πολεοδομία του Ιπποδάμου και η έκταση του πράσινου, με άλλα λόγια μία άρτια δομημένη, καταπράσινη και πανέμορφη πόλη.

Η Πέλλα προσείλκυσε πλήθος λογίων, λογοτεχνών, καλλιτεχνών και επιστημόνων από όλη την Ελλάδα. Προσωπικότητες πανελλήνιας αποδοχής και εμβέλειας όπως ο Χοίριλος, ο Αγάθων, ο Θουκυδίδης, ο Ευριπίδης κ.λ.π, έζησαν και δημιούργησαν στην Πέλλα. Ο Θουκυδίδης εξόριστος στην Μακεδονία θαύμαζε τους μεγάλους δρόμους, την Εγνατία οδό και την Πέλλα. Ο Ευριπίδης έγραψε στην Πέλλα τα μεγάλα δραματικά του έργα, την Ιφιγένεια Εν Αυλίδι και τις Βάκχες. Στις Βάκχες εξυμνεί την Πιερία, τον ωραιότερο χώρο της γης, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει.

Μετά τον θάνατό του οι Πελλαίοι τον τίμησαν χτίζοντας το κενοτάφιό του, μία λαμπρή μνημειακή κατασκευή. Η πόλη της Πέλλας γνώρισε την ύψιστη ακμή και ανάπτυξή της τα χρόνια της βασιλείας του Φιλίππου Β΄, πατέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Τα ανάκτορα της Πέλλας την περίοδο του Φιλίππου, ήταν ένα από τα μεγαλύτερα δημόσια κτίρια της κλασσικής Ελλάδος. Μετά τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου (323 π.Χ.) ατέλειωτες διαμάχες ξεσπούν μεταξύ των διαδόχων του μέχρι την άνοδο στον θρόνο του Αντίγονου Γονατά (276-239 π.Χ.). Στα τέλη του 1ου π.Χ. αιώνα η πόλη πέφτει σε παρακμή (πιθανότατα λόγω σεισμού).

·        Τα ευρήματα  και η σημασία του χώρου της Πέλλας

Το πλήθος των ευρημάτων και η σημασία του χώρου της Πέλλας δημιούργησαν από νωρίς την ανάγκη ανέγερσης ενός μεγάλου Μουσείου. Τα ευρήματα των πρώτων ανασκαφών καθώς και μία μικρή συλλογή που είχε δημιουργηθεί από τους δασκάλους του χωριού, πριν από την έναρξη των ανασκαφών, στεγάζονταν προσωρινά σ' ένα μικρό κτίριο στην είσοδο του αρχαιολογικού χώρου.

§          Το 1973 η έκθεση των αρχαίων στεγάστηκε σε κτίριο που είχε αρχικά ανεγερθεί ως τουριστικό περίπτερο, αφού έγιναν διάφορες μετατροπές.

§          Το 1988 η έκθεση του Μουσείου Πέλλας αναδιοργανώθηκε, έτσι ώστε να υπάρχει η δυνατότητα του συνεχούς συσχετισμού αρχαιολογικού χώρου και ευρημάτων, καθώς η έκθεση αποτελείται από ενότητες που αντοποκρίνονται στους τομείς του αρχαιολογικού χώρου, όπως αυτοί διαμορφώθηκαν μετά τις πολυετείς ανασκαφές.

Από τότε η έκθεση εμπλουτίστηκε με ορισμένα νέα σημαντικά ευρήματα. Το έργο της κατασκευής του νέου Μουσείου της Πέλλας είχε ενταχθεί στο Γ' ΚΠΣ .

·        Η Μόνιμη Έκθεση αρχαιολογικού Μουσείου Πέλλας

Η έκθεση περιλαμβάνει αρχαιολογικά ευρήματα από το νομό Πέλλας και κυρίως από τον ίδιο τον αρχαιολογικό χώρο της Πέλλας, καλύπτοντας μία περίοδο από τους Νεολιθικούς ως και τους Ρωμαϊκούς Χρόνους. Λόγω του περιορισμένου διαθέσιμου χώρου, η έκθεση του Μουσείου μπορεί πλέον να προβάλει από τα πάρα πολλά σημαντικά ευρήματα που έχουν δώσει μέχρι σήμερα οι ανασκαφές στην ευρύτερη περιοχή. Σημαντικότερο έκθεμα της έκθεσης παραμένει η ενότητα των ψηφιδωτών δαπέδων, ενώ και άλλα δάπεδα με διακοσμητικά θέματα επανατοποθετήθηκαν μετά τη συντήρησή τους στον αρχαιολογικό χώρο.

Η έκθεση είναι χωρισμένη κατά θεματικές ενότητες και το σκεπτικό της οργάνωσης της βασίζεται στη δυνατότητα του επισκέπτη να συσχετίζει εύκολα τις ενότητες των ευρημάτων με τους τομείς του αρχαιολογικού χώρου και τις δραστηριότητες που τους χαρακτηρίζουν, π.χ. Αγορά, ιδιωτικός βίος, τελετουργίες σε ιερά κλπ. Φωτογραφίες των ανασκαφικών θέσεων, σχέδια και ενημερωτικά κείμενα βοηθούν προς την κατεύθυνση αυτή. Τελικός στόχος είναι μετά την περιήγηση στο χώρο και στο Μουσείο να σχηματίζει ο επισκέπτης μία συνοπτική, αλλά αντιπροσωπευτική εικόνα για τη ζωή της αρχαίας πόλης, που γνώρισε μεγάλη ακμή από τον 4ο - 1ο αιώνα π.Χ. Η ρωμαϊκή αποικία μεταφέρθηκε δυτικότερα, στη σημερινή Νέα Πέλλα.

Ο Πρωθυπουργός κ. Κώστας Καραμανλής επισκεπτόμενος το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Πέλλας το οποίο πρόκεται να λειτουργήσει για πρώτη φορά το καλοκαίρι δήλωσε «Με έργα και όχι στα λόγια αποδεικνύουμε το σεβασμό μας στην Ιστορία μας και την πολιτιστική κληρονομιά της Μακεδονίας» και πρόσθεσε «Τα έργα αυτά δίνουν ηχηρή απάντηση σε όσους επιχειρούν να παραποιήσουν την ιστορική αλήθεια». Καταλήγοντας, ο κ. Καραμανλής δήλωσε ότι «ο αρχαιολογικός χώρος δεν ήταν άμεσα προσβάσιμος και επισκέψιμος στο σύνολό του, καθώς τεμαχιζόταν από δύο δρόμους που τον διέσχιζαν. Το έργο της συντήρησης, της ανάδειξης, της βελτίωσης και της ενοποίησής του έχει συνολικό προϋπολογισμό 7,3 εκ. ευρώ. Τώρα πλέον είναι ένας ενιαίος, άμεσα προσβάσιμος και πλήρως επισκέψιμος χώρος για τους Έλληνες και ξένους επισκέπτες».

      Οι Αιγές των Μακεδόνων

Αναφέροντας πιο πάνω, για το ιερό τρίγωνο των Μακεδόνων, Αιγές, Δίον και Πέλλα . Η Μακεδονία κατοικήθηκε ήδη από την Παλαιολιθική εποχή. Τα πρώτα ίχνη ελληνικής παρουσίας εμφανίζονται στην Ύστερη Χαλκοκρατία, ενώ όπως απέδειξαν πρόσφατες ανασκαφές, ο μυκηναϊκός κόσμος επεκτεινόταν ως και την Πιερία και τον μέσο ρου του Αλιάκμονα.

Μακεδονικό ασπίδιο από το μακεδονικό τάφο της Κατερίνης, α' μισό 4ου αι. π.Χ., Θεσσαλονίκη, Αρχαιολογικό Μουσείο

Αποφασιστική καμπή στην ιστορία της Μακεδονίας αποτέλεσε η κατάκτηση τον 7ο αι. π.Χ. από τους Αργεάδες Μακεδόνες της κεντρικής μακεδονικής πεδιάδας και η ίδρυση βασιλείου με κέντρο τις Αιγές. Υπό την ηγεσία χαρισματικών βασιλέων όπως ο Αλέξανδρος Α΄, ο Αρχέλαος Α΄ και ο Φίλιππος Β΄ οι Μακεδόνες επικράτησαν σ' όλη τη βόρεια Ελλάδα προσαρτώντας ιθαγενή φύλα και νοτιοελλαδικές αποικίες. Με το όνομα Αιγές απαντούν στην αρχαιότητα οι εξής πόλεις:

v       Παλαιά πρωτεύουσα του βασιλείου των Μακεδόνων, η σημερινή Βεργίνα.

v       Αιγές, αρχαία πόλη της Αχαΐας.

v       Αιγές, αρχαία πόλη της Αιολίδος στην βορειοανατολική Μικρά Ασία.

v       Αιγές, αρχαία πόλη στην παραλιακή Κιλικία.

Αιγές, η όλη της αρχαίας Μακεδονίας στη θέση της αρχαίας Έδεσσας, κοντά στο Λουδία ποταμό. Η παράδοση αναφέρει ότι η πόλη χτίστηκε από τον Ηρακλείδη Κάρανο, που έφτασε εκεί ύστερα από χρησμό. Τον οδήγησαν εκεί ένα κοπάδι κατσίκες, γι` αυτό και από τότε η κατσίκα έγινε το σύμβολο των Μακεδόνων βασιλιάδων και η εικόνα της φέρεται στα νομίσματά τους. Ο Διόδωρος αναφέρει ότι η πόλη, που ήταν πρωτεύουσα της Μακεδονίας, κυριεύτηκε από τον Πύρρο. Οι μισθοφόροι Γαλάτες του Πύρρου λεηλάτησαν τους τάφους των βασιλιάδων, ψάχνοντας για θησαυρούς.

Όπως καταγράφει η αρχαιολόγος Αγγελική Κοτταρίδη, η πόλη των ιστορικών χρόνων που απλωνόταν στους λόφους δεν είναι ακόμη καλά γνωστή, αφού μόνον ένα μικρό ποσοστό της συνολικής έκτασης της έχει ανασκαφεί. Το κέντρο των Αιγών με το ανάκτορο και τα ιερά, το «άστυ» δηλαδή της πόλης που αναφέρει και ο χρησμός, καταλαμβάνει μια έκταση περίπου 800 στρεμμάτων και αναπτύσσεται σε επτά άνδηρα, στην πλαγιά, στα νότια του νεκροταφείου των τύμβων. Η διαφοροποίηση των αξόνων των οικοδομικών συγκροτημάτων που έχουν αποκαλυφθεί δείχνει ότι στις Αιγές, όπως και στην Αθήνα, αλλά και σε όλες τις παλιές πόλεις, δεν υπήρχε ορθολογικά οργανωμένο πολεοδομικό σύστημα με κανονικά οικοδομικά τετράγωνα και κάθετους οδικούς άξονες.

Στη νότια άκρη του μακεδονικού κάμπου, σκαρφαλωμένες στους πρόποδες των Πιερίων, βρίσκονται οι Αιγές, «ο τόπος με τα πολλά κοπάδια», η πρώτη πόλη των Μακεδόνων. Ένας χρησμός που λέγεται ότι δόθηκε στον Περδίκκα Α΄ αναφέρεται στην ίδρυση τους, συσχετίζοντας το όνομα της πόλης με τα κοπάδια των γιδιών: (Διόδ. 17.16.1.1) «..όπου θα δεις χιονόλευκες γίδες με λαμπερά κέρατα να κοιμούνται, στα χώματα εκείνης της γης, θυσίασε στους τρισμακάριστους θεούς και χτίσε το άστυ μιας πόλης». Tο πρώτο μακεδονικό αστικό κέντρο βρίσκεται στα νότια του Αλιάκμονα, στην καρδιά της περιοχής που ήταν για τον Ηρόδοτο η «Μακεδονίς γη», η κοιτίδα των Μακεδόνων. Το ποτάμι προστάτευε σαν φυσικό οχυρό την πόλη από τους κινδύνους του βορά και συγχρόνως εξασφάλιζε την άμεση επικοινωνία με τη θάλασσα που τότε βρισκόταν πολύ πιο κοντά, ενώ στο σημείο όπου βρισκόταν η πόλη, συναντιόταν ο κύριος οδικός άξονας που, διασχίζοντας τα Πιέρια, συνέδεε τη λεκάνη της Μακεδονίας με τη νότια Ελλάδα με τον δρόμο που, ξεκινώντας από τα λιμάνια της Πιερίας και παρακολουθώντας τις υπώρειες των βουνών, οδηγούσε στο βορά και στην ανατολή.

Στο δυτικό τμήμα της πόλης, σε ψηλό, περίοπτο σημείο ήταν χτισμένο το ανάκτορο που, ορατό από παντού, δέσποζε απόλυτα στην εικόνα της. Δίπλα του, στην πλαγιά που κατηφορίζει μαλακά προς το βορά, βρίσκονταν το θέατρο και τα σημαντικότερα ιερά, μαζί με τα υπόλοιπα δημόσια κτίρια της πόλης. Το άστυ των Αιγών προστατευόταν από τείχος, ωστόσο ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού κατοικούσε έξω από το τειχισμένο κέντρο σε πολλούς μικρούς συνοικισμούς, που ξεκινούν δίπλα από τα τείχη και απλώνονται σε ολόκληρη την περιοχή, διάσπαρτοι στους χαμηλούς λόφους, αλλά και στον κάμπο, σημαδεύοντας με την παρουσία τους την πορεία των αρχαίων δρόμων.

Στα πλαίσια ενός μεγάλου οικοδομικού προγράμματος που υλοποιείται στα τελευταία χρόνια της βασιλείας του Φιλίππου Β΄ χτίζεται το νέο μεγαλοπρεπές ανάκτορο των Αιγών, το θέατρο που βρίσκεται δίπλα του και διαμορφώνεται το γειτονικό ιερό της Εύκλειας με τα βασιλικά αναθήματα. Τα κτίσματα αυτά, για τα οποία χρησιμοποιήθηκε ο ακριβός πωρόλιθος, ακολουθούν αυστηρά τον ίδιο άξονα, ακόμα και αν αυτό συνεπάγεται σοβαρά κατασκευαστικά προβλήματα, όπως συμβαίνει στην περίπτωση του θεάτρου. Είναι προφανές ότι πίσω από τις κατασκευές αυτές υπάρχει ένας συγκεκριμένος σχεδιασμός που εμπνέεται από μια σαφή ιδεολογική τοποθέτηση: το κέντρο της πολιτικής και της θρησκευτικής εξουσίας που συγκεράζεται στο πρόσωπο του βασιλιά συνδυάζεται με το θέατρο, το κέντρο της τέχνης και του πολιτισμού.

Συνεχίζοντας ό,τι ξεκίνησε ο πρόγονός του Αρχέλαος, ο Φίλιππος Β΄ γίνεται βασιλιάς Μαικήνας, «πεφωτισμένος δεσπότης» κατά το πλατωνικό πρότυπο, και εγκαινιάζει στις Αιγές μια παράδοση που θα σφραγίσει την εικόνα των βασιλικών πόλεων της ελληνιστικής εποχής, της Περγάμου, της Αντιόχειας, της Σελεύκειας και θα φτάσει στο αποκορύφωμά της στην Αλεξάνδρεια με την ίδρυση της θρυλικής Βιβλιοθήκης και του Μουσείου, του πρώτου Πανεπιστημίου που γνώρισε ο κόσμος.

Την εποχή αυτή οι Αιγές είναι πραγματικά η πρώτη πόλη της Μακεδονίας, αφού εδώ χτυπά η καρδιά της εξουσίας, και η ζωή αγγίζει πρωτοφανή επίπεδα εκζήτησης και πολυτέλειας. Για τις ανάγκες του στρατού, για το ανάκτορο και τα νοικοκυριά των εκλεκτών, για τις κυρίες της αυλής οι ντόπιοι μεταλλουργοί και χρυσοχόοι παράγουν όπλα, πολύτιμα μετάλλινα σκεύη και κοσμήματα που συχνά είναι μικρά κομψοτεχνήματα, ενώ έμποροι και προϊόντα φτάνουν από όλες τις γωνίες του κόσμου. Στα χρόνια του Αρχέλαου (413-399 π.Χ.) η αυλή των Αιγών θα γίνει κέντρο παραγωγής πολιτισμού, αφού θα τη λαμπρύνουν με την παρουσία τους μερικοί από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες και διανοητές της εποχής, ανάμεσά τους ο Ζεύξις, ο μέγιστος των ζωγράφων, οι ποιητές Χοιρίλος, Τιμόθεος και Αγάθων και ο ίδιος ο Ευριπίδης που θα γράψει και θα παρουσιάσει εδώ τις τελευταίες τραγωδίες του.

Στον κάμπο, στα βόρεια της πόλης, απλώνεται η αχανής νεκρόπολη των Αιγών, ο τόπος όπου θάβονταν οι βασιλιάδες των Μακεδόνων. Με κέντρο το νεκροταφείο των τύμβων της πρώιμης εποχής του σιδήρου (11ος-7ος αι. π.Χ.) η νεκρόπολη επεκτάθηκε προς τα νότια στα αρχαϊκά χρόνια (6ος-5ος αι. π.Χ., προς τα δυτικά στα κλασικά (5ος-4ος αι. π.Χ.) και προς τα ανατολικά στα ελληνιστικά (3ος-1ος αι. π.Χ.). Επίκεντρο της ανασκαφικής έρευνας η νεκρόπολη έχει δώσει πλούσια ευρήματα που τεκμηριώνουν όχι μόνον τις μεταθανάτιες πίστεις, αλλά αυτόν καθαυτό τον πολιτισμό των Μακεδόνων, του ακριτικού ελληνικού φύλου που μένοντας έξω από τις πολιτικοκοινωνικές εξελίξεις του νότου διατήρησε μέχρι τα ελληνιστικά χρόνια δομές, ήθη και παραδόσεις που ανακαλούν τον κόσμο του ομηρικού έπους.

Το πρώτο μισό του 4ου αι. π.Χ. οι γενικότερες πολιτικοστρατιωτικές εξελίξεις θα οδηγήσουν στην μετατόπιση του διοικητικού κέντρου προς τη θάλασσα, στην Πέλλα. Ωστόσο οι Αιγές παραμένουν το πατροπαράδοτο κέντρο, όπου τελούνται οι κρίσιμες ιερές τελετές και γιορτάζονται οι μεγάλες γιορτές, ο τόπος όπου θάβονται οι βασιλιάδες. Στα χρόνια του Φίλιππου Β΄ (359-336 π.Χ.) η παλιά ιερή πρωτεύουσα γνωρίζει και πάλι μεγάλη ακμή που ανιχνεύεται παντού και συνοδεύεται από έντονη οικοδομική δραστηριότητα, η οποία συνεχίζεται και ολοκληρώνεται πριν από το τέλος του αιώνα. Το θέρος του 336 π.Χ. ο βασιλιάς αποφασίζει να γιορτάσει την παντοδυναμία του. Άοπλος, λευκοντυμένος, με το στεφάνι της γιορτής στο κεφάλι ακολουθεί την ιερή πομπή. Στο θέατρο των Αιγών θα συναντήσει τη μοίρα του. Χτυπημένος από το μαχαίρι του δολοφόνου ο Φίλιππος πέφτει νεκρός μπροστά στα μάτια των θεατών βάφοντας με το αίμα του το χώμα της ορχήστρας. Στον ίδιο τόπο ο Μεγαλέξανδρος ανακηρύσσεται βασιλιάς και ξεκινάει την πορεία που θα τον οδηγήσει στο θρύλο.

Στην εποχή των Διαδοχων το ενδιαφέρον μετατοπίζεται και η Πέλλα είναι πια το αδιαφιλονίκητο κέντρο. Μην έχοντας καίρια θέση στον γεωπολιτικό χάρτη του ελληνιστικού κόσμου, οι Αιγές περνούν στο περιθώριο. Μετά την ήττα του τελευταίου μακεδόνα βασιλιά Περσέα από τους Ρωμαίους, το 168 π.Χ. η παλιά βασιλική πόλη καταστρέφεται. Τα τείχη ισοπεδώνονται, το ανάκτορο, το θέατρο και άλλα δημόσια και ιδιωτικά κτήρια καίγονται και γκρεμίζονται. Η παλιά ιεραρχία καταλύεται όμως η ζωή συνεχίζεται. Σπίτια χτίζονται στα ερείπια του τείχους και των παλιών δημόσιων κτηρίων χρησιμοποιώντας συχνά σαν δομικό υλικό τα μέλη τους. Μερικά ιερά επισκευάζονται, όμως το παλάτι, κέντρο και σύμβολο της καταλυμένης πια εξουσίας των μακεδόνων βασιλέων, και το γειτονικό του θέατρο απομένουν ερείπια για πάντα. Οι Αιγές φυτοζωούν δίπλα στη Βέροια που είναι η ευνοούμενη της νέας εξουσίας.

Τον 1ο αι. μ.Χ. ύστερα από μια ξαφνική καταστροφή οι κάτοικοι μετακινούνται στον κάμπο στα βορειοανατολικά της νεκρόπολης σε έναν οικισμό που ως το τέλος της αρχαιότητας ήταν το διοικητικό κέντρο της περιοχής, όπως δείχνει η παλαιοχριστιανική βασιλική με βαπτιστήριο που χτίστηκε εδώ τον 5ο αι. μ.Χ.. Στο μεταξύ το όνομα των Αιγών έπαψε να υπάρχει. Το λίκνο των Τημενιδών παραδόθηκε στη λήθη των αιώνων και απόμεινε μόνον η ανάμνηση του παλατιού των Μακεδόνων βασιλιάδων να στοιχειώνει στο μεσαιωνικό όνομα ενός μικρού χωριού, τα «Παλατίτζια», που ζει ως τις μέρες μας και η Μεγάλη Τούμπα στην άκρη του κάμπου να φυλάγει στα σπλάχνα της το ακριβό μυστικό της.

ΤΟ ΑΝΑΚΤΟΡΟ ΤΟΥ ΦΙΛΙΠΠΟΥ Β’ ΣΤΙΣ ΑΙΓΕΣ, ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΠΕΛΛΑΣ

Πιο πάνω αναφερθήκαμε παρουσιάσαμε πληροφορίες για την Αρχαία Πέλλα και τις Αιγές, και αναφερθήκαμε ότι το πρώτο μισό του 4ου αι. π.Χ. οι γενικότερες πολιτικοστρατιωτικές εξελίξεις θα οδηγήσουν στην μετατόπιση του διοικητικού κέντρου προς τη θάλασσα, στην Πέλλα. Ωστόσο οι Αιγές παραμένουν το πατροπαράδοτο κέντρο, όπου τελούνται οι κρίσιμες ιερές τελετές και γιορτάζονται οι μεγάλες γιορτές, ο τόπος όπου θάβονται οι βασιλιάδες. Στα χρόνια του Φίλιππου Β΄ (359-336 π.Χ.) η παλιά ιερή πρωτεύουσα γνωρίζει και πάλι μεγάλη ακμή που ανιχνεύεται παντού και συνοδεύεται από έντονη οικοδομική δραστηριότητα, η οποία συνεχίζεται και ολοκληρώνεται πριν από το τέλος του αιώνα. Το θέρος του 336 π.Χ. ο βασιλιάς αποφασίζει να γιορτάσει την παντοδυναμία του. Άοπλος, λευκοντυμένος, με το στεφάνι της γιορτής στο κεφάλι ακολουθεί την ιερή πομπή. Στο θέατρο των Αιγών θα συναντήσει τη μοίρα του. Χτυπημένος από το μαχαίρι του δολοφόνου ο Φίλιππος πέφτει νεκρός μπροστά στα μάτια των θεατών βάφοντας με το αίμα του το χώμα της ορχήστρας. Στον ίδιο τόπο ο Μεγαλέξανδρος ανακηρύσσεται βασιλιάς και ξεκινάει την πορεία που θα τον οδηγήσει στο θρύλο. Στην εποχή των Διαδοχων το ενδιαφέρον μετατοπίζεται και η Πέλλα είναι πια το αδιαφιλονίκητο κέντρο. Μην έχοντας καίρια θέση στον γεωπολιτικό χάρτη του ελληνιστικού κόσμου, οι Αιγές περνούν στο περιθώριο.

Ξεκαθαρίζει πλέον η εικόνα για τα ανάκτορα Αιγών . Στο περίφημο ανάκτορο του Φιλίππου Β’ (αρχιτέκτονάς του φέρεται να ήταν ο Πύθεος, ο οποίος σχεδίασε και το περίφημο Μαυσωλείο της Αλικαρνασσού)

οι εργασίες ανάδειξής του έχουν δώσει στους αρχαιολόγους μία πληρέστερη εικόνα για το μνημείο. Η επικεφαλής του έργου Αγγελική Κοτταρίδη επανέλαβε ότι το εντυπωσιακό κτίσμα είναι τρεις φορές μεγαλύτερο από τον Παρθενώνα και χαρακτήρισε «επανάσταση για τις γνώσεις των αρχαιολόγων στην αρχιτεκτονική» τη σχεδιαστική αποκατάσταση της διώροφης στοάς στην πρόσοψη του ανακτόρου.

Το ανάκτορο, που εντοπίστηκε στην αρχαία Πέλλα, σύμφωνα με τον αρχαιολόγο Παύλο Χρυσοστόμου θεωρείται το μεγαλύτερο και εντυπωσιακότερο της Μακεδονίας, χώρος όπου γεννήθηκε, εκπαιδεύτηκε και ανδρώθηκε ο Μέγας Αλέξανδρος. Σε μία έκταση 75 στρεμμάτων βρίσκονται αίθουσες συμποσίων, δεκάδες κοιτώνες και εστιατόρια, παλαίστρα με ψηφιδωτά δάπεδα, πισίνα, λουτρά και χώροι εκπαίδευσης των νεαρών γόνων των μακεδόνων αριστοκρατών. Το μεγαλύτερο ανάκτορο της Μακεδονίας στην Αρχαία Πέλλα,  συνολικής έκτασης 75 στρεμμάτων ανάκτορο αποκαλύπτεται την τελευταία τριετία (οι ανασκαφές στην ευρύτερη περιοχή ξεκίνησαν το 1957) στην πρωτεύουσα του Μακεδονικού Βασιλείου,

δυτικά του σημερινού χωριού και βόρεια του σημείου όπου βρίσκεται το νεοανεγερθέν Μουσείο Πέλλας. Το περίλαμπρο ανάκτορο της αρχαίας Πέλλας, το μεγαλύτερο της αρχαίας Μακεδονίας , έχει (μήκους 400 μ. και πρόσοψης 160 μ.!) εντοπίζεται στον κεντρικό από τους τρεις λόφους που «περιβάλλουν» το βόρειο τμήμα της πόλης, συνολικού πλάτους (από τα ανατολικά έως τα δυτικά) 1.300 μέτρων. Το μήκος της πόλης από τα νότια έως τα βόρεια, όπου βρίσκονταν οι τρεις λόφοι, έφτανε τα τρία χιλιόμετρα.

Στο εσωτερικό του ανακτόρου οι ανασκαφείς εντόπισαν χώρους δείπνων και συμποσίων, και γύρω από την ενσωματωμένη στο κτίριο παλαίστρα ελαιοθέσια (χώροι όπου οι εκπαιδευόμενοι νεαροί βασιλόπαιδες άλειφαν με λάδι τα σώματά τους προετοιμαζόμενοι για αθλοπαιδιές). Εκεί οι βασιλόπαιδες (με προεξάρχοντα τον Αλέξανδρο) και οι νέοι ηλικίας 14-18 ετών, γόνοι των αυλικών και των στρατιωτικών, εκπαιδεύονταν αθλητικά, πνευματικά και στρατιωτικά ώστε να στελεχώσουν ως αξιωματούχοι το στρατοκρατικό σύστημα της εποχής.

Ο πυρήνας του κτιρίου των ανακτόρων χρονολογείται στα πρώιμα χρόνια, όπως και ολόκληρη η πόλη της Πέλλας η οποία ιδρύθηκε α πό τον Αρχέλαο Α΄ (413-399 π.Χ.) για να γίνει η πρωτεύουσα του Μακεδονικού Βασιλείου αντί των Αιγών. «Πρόκειται για το μεγαλύτερο και εντυπωσιακότερο ανάκτορο στον μακεδονικό χώρο» λέει στα «ΝΕΑ» 31/3/2009 ο αρχαιολόγος Παύλος Χρυσοστόμου, που είναι ο ανασκαφέας της ευρύτερης περιοχής την τελευταία 25ετία, που μετέχει στη φετινή επιστημονική συνάντηση για το αρχαιολογικό έργο στη Μακεδονία και τη Θράκη, με εισήγηση υπό τον τίτλο «Πέλλης βασίλειον».

Η πολύχρονη ανασκαφή στον χώρο του ανακτόρου έφερε στο φως, εκτός των οικοδομικών λειψάνων, εκατοντάδες ασημένια και χάλκινα νομίσματα με τις μορφές του Φιλίππου Β΄, προγενέστερων και μεταγενέστερων βασιλέων.

Σ’ έναν από τους γιους του Μεγάλου Αλεξάνδρου τον 12χρονο Αλέξανδρο Δ΄, γιο της Ρωξάνης ή τον «εξώγαμο» 21χρονο Ηρακλή, γιο της Βαρσίνης, που δολοφονήθηκαν —ο ένας δια στραγγαλισμού και ο άλλος δι’ αποκεφαλισμού— μετά τον θάνατο του Αλέξανδρου προκειμένου να μην κληρονομήσουν τον θρόνο, ανήκε το χρυσό στεφάνι με φύλλα βελανιδιάς που κοσμούσε τα οστά ενός «αναπάντεχου» ευρήματος στη Βεργίνα. Στο συμπέρασμα αυτό οδηγούνται, σύμφωνα με πληροφορίες, οι μελετητές του ευρήματος που συνεχίζουν τις έρευνες με πλήρη μυστικότητα και αρνούνται τη δημοσιοποίηση συμπερασμάτων, παραπέμποντας στην εισήγησή τους υπό τον τίτλο «Μικροανασκαφή σ’ ένα αναπάντεχο εύρημα από την Αγορά των Αιγών. Η διεπιστημονική προσέγγιση», στο αρχαιολογικό συνέδριο της Μακεδονίας.

Τα οστά που βρέθηκαν στο χρυσό αγγείο στο οποίο ήταν τοποθετημένο το χρυσό στεφάνι ύστερα από ειδικές εξετάσεις προέκυψε πως ανήκαν σε νεκρό νεαρής ηλικίας. Το στεφάνι, το εντυπωσιακότερο εύρημα της φετινής αρχαιολογικής «σοδειάς», που αποκαλύφθηκε τον Αύγουστο σύμφωνα με τα «ΤΑ ΝΕΑ» 29/8 , είχε το ίδιο μέγεθος και τεχνική (ήταν διακοσμημένο με φύλλα βελανιδιάς) με εκείνο του βασιλιά της Μακεδονίας Φιλίππου Β΄.

Σε υψόμετρο 1.200 (ίσως το υψηλότερο για τον ελληνικό χώρο), στους πρόποδες της Πίνδου, οι αρχαιολόγοι βρίσκονται «αντιμέτωποι» με τα ερείπια άγνωστης ακρόπολης μιας αρχαίας πόλης του τέλους του 4ου και αρχών του 3ου π.Χ. αιώνα. Οι ανασκαφές, σε έκταση 75 και πλέον στρεμμάτων, σε θέση που «ελέγχει» τους δρόμους προς την Ήπειρο, τη Θεσσαλία και τη Μακεδονία, αποκάλυψαν ήδη έναν πετρόχτιστο ναό, δωρική στοά, ένα μεγάλο οικοδόμημα και άλλα κτίσματα- δημόσια οικοδομική δραστηριότητα που προδίδει ισχυρή πολιτική αρχή. «Η ευρύτερη περιοχή ταυτίζεται με τη χώρα των αρχαίων Τυμφαίων, τμήμα του βασιλείου της Μακεδονίας όπου κυριαρχούσε μια ισχυρή και παλιά οικογένεια στρατιωτικών, συγγενική προς τους βασιλείς της Μακεδονίας και της Ηπείρου», δηλώνει στα «ΝΕΑ» η επικεφαλής της ανασκαφής Στέλλα Δρούγου. «Οι Τυμφαίοι με επικεφαλής τον στρατηγό Πολυπέρχοντα ακολούθησαν τον Αλέξανδρο στην εκστρατεία του στην Ανατολή. Όλο αυτό το σύστημα των τριών κτιρίων πρέπει να ανήκει σε οικοδομικό πρόγραμμα του 4ου π.Χ. αιώνα — στα χρόνια δηλαδή του Μεγάλου Αλεξάνδρου». Η Αρχαία Πέλλα... Ιδρύθηκε από τον Αρχέλαο Α΄ (413-399 π.Χ.). Έφτασε στην ακμή της στα χρόνια του Φιλίππου Β΄ (359-336 π.Χ.), οπότε και επεκτάθηκαν τα ανάκτορα. Σύμφωνα με τον Ξενοφώντα στην αρχή του 4ου αιώνα π.Χ. ήταν η μεγαλύτερη πόλη της Μακεδονίας. Ο πυρήνας του κτιρίου των ανακτόρων χρονολογείται στα πρώιμα χρόνια, τα ίδια δηλαδή χρόνια που ιδρύθηκε η πόλη της Πέλλας για να γίνει η πρωτεύουσα του Μακεδονικού Βασιλείου. Στα αρχαιολογικά ευρήματα υπάρχουν οικοδομικά λείψανα, εκατοντάδες ασημένια και χάλκινα νομίσματα με μορφές Βασιλειάδων και του Φιλίππου Β΄. Μετά τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου (323 π.Χ.) ατέλειωτες διαμάχες ξεσπούν μεταξύ των διαδόχων του μέχρι την άνοδο στον θρόνο του Αντίγονου Γονατά (276-239 π.Χ.). Στα τέλη του 1ου π.Χ. αιώνα η πόλη πέφτει σε παρακμή (πιθανότατα λόγω σεισμού).

Ο Αρχαιολογικός Χώρος Ανακτόρων Πέλλας.

Από το φωτογραγραφικό αρχείο του γραμματέα του Συνδέσμου «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΟΥ ΕΛΛΗΝ ΜΑΚΕΔΩΝ».

 

 

Πηγές: Apodimos.com με βασικές πληροφορίες από τα culture.gr – arxaiologia.gr – news.pathfinder.gr – safem.gr