Ο ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΥΠΡΙΑΝΟΣ και τα ΤΡΑΓΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΤΗΣ 9^ης IΟΥΛΙΟΥ 1821.

Ειδική Έρευνα

Του εκδότου του www.Apodimos.com Ξενοφώντα Φαφούτη

Έχουμε ιερά υποχρέωση και να γνωρίσουμε σε όλους τους Έλληνες (Ελλαδίτες, Κύπριοι και Απόδημοι) και Ομογενείς μας τον Ιουλίου 1821 στην Κύπρο σφαγιάστηκαν για την αρωγή τους στην Ελληνική Επανάσταση Κλήρος και Λαός, και το μεγαλύτερο παράδειγμα και εξέχουσα μορφή των τραγικών εκείνων ημερών υπήρξε ο Aρχιεπίσκοπος Kυπριανός, ο οποίος ενήργησε με υπευθυνότητα φιλόπατρη ηγέτη και πνευματικού πατέρα, προσπαθώντας να κρατήσει λεπτές ισορροπίες, υποστηρίζοντας από τη μια την επανάσταση στην Ελλάδα και προστατεύοντας, με τις ενέργειές του, τον ντόπιο πληθυσμό από την άλλη. Και πιστοποιούμε σε όλους τους πολυπληθείς επισκέπτες – αναγνώστες μας ότι θα υπάρξει και τώρα Αρχιεπίσκοπος ο οποίος πιστεύομαι ότι θα αντιδράσει αντίστοιχα στην τραγικές ημέρες που θα ζήσει η Κύπρος εάν και εφόσον η «Κυπριακή Δημοκρατία» μετατραπεί σε «κράτος της Κύπρου» κάνοντας την δική του Επανάσταση εάν υπάρξει Σχέδιο διάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας και γίνει μια υποκατάστασή της από νέο κράτος που θα πληρούσε τις προδιαγραφές που ήθελε η Τουρκία. Και αυτό το λέμε διότι κατά τα φαινόμενα «κάτι βράζει» από τις συνεχιζόμενες επί του Κυπριακού διαπραγματεύσεις της Τουρκίας με διάφορες πλευρές κλπ .

Και τους ενημερώνουμε όλους και ας το έχουν καλά υπόψη τους ότι η Χριστιανική Εκκλησία είναι Σώμα Χριστού και δεν μπόρεσε κανείς να την πειράξει διαχρονικά, όμως ορισμένοι λειτουργοί της διαχρονικά , δεν προσέχουν και πολλές φορές δικαιωματικά η ελληνική κοινωνία βρίσκεται σε προβληματισμό. Εμείς σ’ αυτόν το προβληματισμό, τους ενημερώνουμε ότι, οι λειτουργοί της εκκλησίας διαχρονικά, έχουν προσφέρει πολλά στους Εθνικούς Αγώνες και σ’ αυτό το θέμα θα αναφερθούμε στο σημερινό μας άρθρο, διότι «Πολέμησαν πρώτα υπέρ Πίστεως και μετά υπέρ Πατρίδος».

Επίσης τους λέμε ότι η Εκκλησία μας συνδέθηκε στενά με τους αγώνες του λαού μας και έκανε αληθινές θυσίες, χωρίς βέβαια να λείπουν ποτέ και οι ανθρώπινες αδυναμίες. Το μέγεθος της θυσίας των κληρικών μπορεί κανείς να το αντιληφθεί αν σκεφτεί ότι ως λειτουργοί του Χριστιανισμού είχαν κληθεί να υπηρετήσουν την αδελφοσύνη, την ειρήνη, τη δικαιοσύνη, κι όχι τον πόλεμο. Όμως ένιωθαν ταυτόχρονα ότι η ζωή τους ήταν ταυτισμένη με τη ζωή του ταλαιπωρημένου ποιμνίου τους όπως υπήρξε ο Aρχιεπίσκοπος Kυπριανός.

Έτσι πριν σας παρουσιάσουμε το κυρίως θέμα μας που είναι Ο Αρχιεπίσκοπος Κυπριανός και τα γεγονότα της 9^ης Ιουλίου 1821 και πριν σας κάνουμε ένα πρόλογο για τα γεγονότα αυτής εποχής

Θα αφιερώσουμε σε όλους τους Έλληνες (Ελλαδίτες, Κύπριοι και Απόδημοι ) και Ομογενείς μας, δυο στοιχεία που θα τους βάλουν περισσότερο στην εποχή του Ιουλίου 1821 στην Κύπρο και είναι ποίημα και ένα οπτικοαουστικό προϊόν.

1. Το ποίημα του Γιακοπ Μπεργκρεν

2. Θα σας παρουσιάσουμε ένα οπτικοαουστικό προϊόν με Εικόνα και Ήχο, πως νοιώθει κάποιος , όταν ο Κλήρος και Λαός, σφαγιάστηκαν για την αρωγή τους στην Ελληνική Επανάσταση, ... Επανάσταση 1821. Θεμα Κύπρος - 9η Ιουλίου 1821 κάντε ΚΛΙΚ στο http://www.youtube.com/watch?v=3NmtMiZJluY

• Πρόλογος για τα Γεγονότα αυτής εποχής Φιλικής Εταιρείας

Τα γεγονότα που θα παρουσιάσουμε σε όλους πολυπληθείς επισκέπτες – αναγνώστες του Apodimos.com προέρχονται από ένα πολύ αξιόλογο βιβλίο με τίτλο «800 χρόνια αντιστάσεων. Οι Κύπριοι εθελοντές στους εθνικούς αγώνες, οι Κύπριοι στην Επανάσταση του 1821» του φιλόλογου - ιστορικού και αγωνιστή Γιάννη Σπανού, το οποίο βραβεύθηκε σε πανελλήνιο διαγωνισμό Ιστορικής Μελέτης και κυκλοφορεί από τις «Ιωνικές Εκδόσεις».

Η εξαιρετικής σπουδαιότητας ιστορική μελέτη του Γιάννη Σπανού έρχεται στο φως σε μια περίοδο κατά την οποίαν η ιστορία της Κύπρου ταλαιπωρείται, βασανίζεται, βιάζεται και παραχαράσσεται για να βάλει στη θέση τους, με αδιάσειστα ιστορικά στοιχεία και ντοκουμέντα, εκείνους που ελαφρά τη καρδία επιχειρούν να την αλλοιώσουν. Το βιβλίο του Γιάννη Σπανού αποτελεί ισχυρό στήριγμα αντίστασης εναντίον όσων επιχειρούν να κατεδαφίσουν το οικοδόμημα της Ιστορίας μας, το οποίο θεμελιώθηκε και ανηγέρθη με το αίμα των Ελλήνων του πολύπαθου νησιού της Κύπρου μας.

• Τα σχέδια των Φιλικών για την Κύπρο

Με την εκδήλωση της Ελληνικής Επανάστασης, ουσιαστικά αρχίζουν και οι προσπάθειες των Κυπρίων για την ενσωμάτωσή τους στον Εθνικό Κορμό. Κατά τα σχέδια της Φιλικής εταιρείας, η Κύπρος θα ήταν βάση ανεφοδιασμού των επαναστατών στην ηπειρωτική Ελλάδα και στα νησιά. Αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι καράβια υπό τον Κωνσταντίνο Κανάρη άραξαν στην Ασπρόβρυση της Λαπήθου στις 19 Ιουνίου 1821 και στις ακτές της Καρπασίας και αρμένισαν για την Ελλάδα γεμάτα με εθελοντές και πολεμοφόδια. Εκτός από τη μαζική συμμετοχή των Κυπρίων στον αγώνα του 1821, για την οποία υπάρχουν πληθώρα άγνωστων στοιχείων και ενδιαφέροντα έγγραφα, περίοπτη θέση στις σελίδες της ιστορικής αυτής περιόδου καταλαμβάνει η θυσία των Κύπριων ιεραρχών και δεκάδων προκρίτων, δι' απαγχονισμού και καρατομήσεων, περιλαμβανομένου και του Αρχιεπισκόπου Κύπρου, του εθνομάρτυρα Κυπριανού, την 9ην Ιουλίου 1821. Μεταξύ αυτών απαγχόνισαν και τον αρχιδιάκονο του Αρχιεπισκόπου, Μελέτιο, και καρατόμησαν τους Μητροπολίτες Πάφου Χρύσανθο, Κιτίου Μελέτιο και Κυρήνειας Λαυρέντιο.

• Τεκμήριο : Τόσο οι απαγχονισμοί και σφαγές των Ελλήνων ιεραρχών και προκρίτων στην Κύπρο όσο και η συμμετοχή άλλων Κυπρίων στην Επανάσταση, αλλά και η με οποιονδήποτε άλλον τρόπο συνεισφορά της Κύπρου στην Εθνική Παλιγγενεσία, λήφθηκε υπʼ όψιν από τον πρώτο Κυβερνήτη της Ελλάδος, τον Ιωάννη Καποδίστρια, κατά την οριοθέτηση του ελληνικού Έθνους.

• Η Κύπρος και ο Καποδίστριας

Σε απαντητική επιστολή του από το Παρίσι, στον Άγγλο Υπουργό Εξωτερικών Wilmon Horton, ο κυπριακής καταγωγής Ιωάννης Καποδίστριας τόνισε ότι τα όρια της Ελλάδος καθορίζονται από το αίμα που εχύθη στα σφαγεία των Κυδωνιών, της Κύπρου, της Χίου, των Ψαρών, του Μεσολογγίου. Και τόνισε «Το Ελληνικόν Γένος αποτελούν όλοι όσοι από την άλωση της Κωνσταντινουπόλεως δεν έπαυσαν να πιστεύουν στην Ορθοδοξία, να μιλούν την ελληνική γλώσσα και να παραμένουν στη δικαιοδοσία της Εκκλησίας, όπου κι αν κατοικούν στην τουρκική επικράτεια».

• Εκατοντάδες Κύπριοι στην Ελληνική Επανάσταση

Το αίμα των Ελλήνων Κυπρίων, όμως, δεν χύθηκε μόνο με τις σφαγές και τους απαγχονισμούς των Τούρκων, οι οποίοι επεδίωκαν να καταπνίξουν την εξέγερση στο νησί, αλλά έρρεε άφθονο και στα πεδία των μαχών. Στο Μεσολόγγι σκοτώθηκαν πολλοί Κύπριοι, στη Μάχη των Αθηνών το 1827 αναφέρονται 130 πεσόντες Κύπριοι.

Εξάλλου, όπως αναφέρει στο βιβλίο του ο Γιάννης Σπανός, στην Εθνική Βιβλιοθήκη υπάρχουν στοιχεία αγωνιστών, ενώ γίνεται λόγος περί 580 Κυπρίων που πολέμησαν στην Ελλάδα από το 1821 μέχρι το 1829.

Κύπριοι εθελοντές, επίσης, συγκρότησαν τη Φάλαγγα των Κυπρίων υπό τον στρατηγό Χατζηπέτρο και πολέμησαν με πρωτοφανή ηρωισμό. Μέλος της Φάλαγγας αυτής ήταν και ο μοναχός Ιωαννίκιος, αρχηγός της εξέγερσης του 1833 στον Άγιο Ηλία Καρπασίας, ο οποίος ανασκολοπήθηκε (παλουκώθηκε) από τους Τούρκους.

Η Φάλαγγα ανασυγκροτήθηκε το 1853, όταν ο βασιλιάς Όθων κήρυξε τον αγώνα για τη Μεγάλη Ιδέα. Τότε, 500 Κύπριοι έσπευσαν στην Ελλάδα και με αρχηγό τον Χατζηπέτρο πολέμησαν γενναία στη Θεσσαλία. Κύπριοι έσπευσαν, επίσης, στην επανάσταση της Κρήτης το 1866.

Στον πόλεμο του 1897, οι Κύπριοι εθελοντές ανήλθαν στις 7.000, με αποτέλεσμα και κατά τη συγκριτική πληθυσμιακή αναλογία να είναι περισσότεροι από οποιοδήποτε άλλο μέρος του Ελληνισμού. Και όπως αναφέρει ο Γιάννης Σπανός στο εξαιρετικής σπουδαιότητας βιβλίο του «Κρίνω ιστορική υποχρέωση να παρατηρήσω ότι η συμμετοχή των Κυπρίων στους εθνικούς αγώνες απετέλεσε θέμα τιμής και παράδοσης που συνεχίστηκε στον Μακεδονικό Αγώνα, στους Βαλκανικούς Πολέμους, στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, στη Μικρασιατική Εκστρατεία, στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο».

Εδώ σαν Apodimos.com πρέπει να γνωρίσουμε σε όλους ότι Στην επανάσταση του 1821 , Τουλάχιστον 80 επίσκοποι ήταν μέλη της «Φιλικής Εταιρείας». Πολυάριθμοι κληρικοί και μοναχοί έχασαν τη ζωή τους όπως, ο Πατριάρχης Κων/λεως Γρηγόριος Ε’ (1749-1821, > 30/9) ο οποίος απαγχονίστηκε από τους Τούρκους στις 10 Απριλίου 1821 (Κυριακή του Πάσχα), ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Κυπριανός, ο Επίσκοπος Σαλώνων Hσαΐας, ο Παπαφλέσσας (Γρηγόριος Δικαίος 1788-1824), ο Aθανάσιος Διάκος (υιός Γραμματικού εκ Παρνασίδος 1788-1821) κ.ά.

Ιδιαίτερο ρόλο έπαιξαν τα μοναστήρια, τα οποία υπήρξαν κέντρα όχι μόνο πνευματικού αλλά και υλικού ανεφοδιασμού των αγωνιστών, και καταφύγια των διωκομένων. Επίσης είναι σ’ όλους γνωστό ότι στο μοναστήρι της Αγίας Λαύρας ο Παλαιών Πατρών Γερμανός (1771-1826) ύψωσε το Λάβαρο της Επαναστάσεως.

Από μερικούς έχει διατυπωθεί το ερώτημα αν η Εκκλησία, και ειδικά ο ανώτερος κλήρος, επιθυμούσε πράγματι την απελευθέρωση, και φέρνουν ως παράδειγμα τον «αφορισμό» των πρωτεργατών της επανάστασης από το Γρηγόριο Ε΄. Στην πραγματικότητα όμως, ο Πατριάρχης το έκανε αυτό για να καταπραΰνει την τουρκική οργή και να γλιτώσει τους υπόδουλους από μια γενική σφαγή. Αν ο Πατριάρχης υποστήριζε ανοιχτά την ένοπλη εξέγερση, τότε οι Τούρκοι θα μπορούσαν να εξαπολύσουν θρησκευτικό «ιερό πόλεμο», σύμφωνα με τις αρχές του πολεμόχαρου Ισλάμ. Αυτό βεβαιώνουν οι ιστορικές πηγές, και μάλιστα και επιστολή του ίδιου του Αλεξ. Υψηλάντη, πρωτεργάτη της επανάστασης!

Τώρα θα πρέπει να παρουσιάσουμε σε όλους τον Αρχιεπίσκοπο Κύπρου Κυπριανό και τα Τραγικά Γεγονότα της 9^ης Ιουλίου 1821.

Ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Κυπριανός και τα Τραγικά Γεγονότα της 9^ης Ιουλίου 1821

Ο Εθνομάρτυρας Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Κυπριανός γεννήθηκε το 1756 στο χωρίο Στρόβολος, κοντά στην Λευκωσία.

• Σε μικρή ηλικία μπήκε δόκιμος στο μοναστήρι του Μαχαιρά, όπου έμαθε τα πρώτα γράμματα.

• Αργότερα μετακινήθηκε στο μετόχι του μοναστηριού στον Στρόβολο και έτσι είχε την ευκαιρία να φοιτά στην «Σχολή Ελληνικών Γραμμάτων Και Μουσικής», στην Λευκωσία.

• Το 1781 χειροτονήθηκε διάκονος και το 1783 πήγε μαζί με άλλο ιερωμένο του Μοναστηριού στην Μολδοβλαχία για έρανο υπέρ της μονής Μαχαιρά. Στις παραδουνάβιες ηγεμονίες παρέμεινε συνολικά 19 χρόνια, χειροτονήθηκε ιερομόναχος και φοίτησε σε ελληνική σχολή του Ιασίου.

• Επέστρεψε στην Κύπρο το 1802, όπου μετά από σύντομη διαμονή στο μοναστήρι του Μαχαιρά και στο μετόχι του στον Στρόβολο, έγινε Οικονόμος στην Αρχιεπισκοπή.

• Το 1810 χειροτονήθηκε Αρχιεπίσκοπος Κύπρου και ανέλαβε το δύσκολο έργο της εξόφλησης των υπέρογκων χρεών της Αρχιεπισκοπής. Εν τούτοις δεν δίστασε να δαπανήσει για την ίδρυση «Ελληνικής Σχολής» (στα ανατολικά του κτηρίου της Αρχιεπισκοπής), η οποία εξελίχθηκε αργότερα στο Παγκύπριο Γυμνάσιο. Ταυτόχρονα, ενίσχυσε τα μοναστήρια, φρόντισε την καταπολέμηση της ακρίδας και συνέβαλε στην είσπραξη των φορών των οθωμανικών αρχών κατά τέτοιο τρόπο ώστε να αποφεύγονται οι βιαιότητες τους εις βάρος των Χριστιανών. Επίσης κατόρθωσε να βελτιώσει τα οικονομικά της αρχιεπισκοπής.

Δεν είναι γνωστό πότε μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία και από ποιόν όμως και άλλοι επιφανείς κληρικοί και προύχοντες του νησιού μυήθηκαν στη Φιλική Eταιρεία και στις δραστηριότητές της.Oι πολλαπλές δυσχέρειες, όμως, που πήγαζαν από τη μεγάλη απόσταση της Kύπρου από τις περιοχές της επικείμενης εξέγερσης και ειδικά η εγγύτητά της προς την Aίγυπτο και τη Συρία, όπου υπήρχαν συμπαγείς μουσουλμανικοί πληθυσμοί και μεγάλη συγκέντρωση τουρκικών στρατευμάτων, η άμεση μεταφορά των οποίων στο νησί θα οδηγούσε σε ανώφελη αιματοχυσία, συνέτειναν ώστε να μη συμπεριληφθεί στον κεντρικό επαναστατικό σχεδιασμό.

Όμως το 1820 έδωσε στο Φιλικό Δημήτριο Ίπατρο, που τον επισκέφθηκε, υπόσχεση για οικονομική βοήθεια. Τον Οκτώβριο του ίδιου έτους, ο Υψηλάντης έστειλε το συνεργάτη του Αντώνιο Πελοπίδα να παραλάβει τη «γενναία εισφορά» του Αρχιεπισκόπου, στέλνοντας του μαζί με τις ευχαριστίες του, και το συνθηματικό μήνυμα ότι «η έναρξη του σχολείου εγγίζει», υπονοώντας τον επικείμενο ξεσηκωμό. Η Φιλική Εταιρεία είχε αποφασίσει, αυτή καθ´ εαυτή η Κύπρος, να μην αναλάβει ένοπλο αγώνα, λόγω κυρίως της γεωγραφικής της θέσης, αλλά να περιοριστή σε υλική βοήθεια. Ταυτόχρονα κάλεσε τον Αρχιεπίσκοπο «να σκεφθεί πώς να διαφυλάξει το ποίμνιο του από τους κατοίκους εκεί εχθρούς».

Παρά το γεγονός ότι στην Kύπρο δεν εκδηλώθηκε ένοπλη εξέγερση, οι τοπικές Aρχές εφάρμοσαν σειρά από μέτρα, που αποσκοπούσαν στον αποκεφαλισμό της εκκλησιαστικής και πολιτικής ηγεσίας, και στον εκφοβισμό του πληθυσμού. Tα γεγονότα που ακολούθησαν, αποτελούν την τραγικότερη πτυχή των μεγάλων δοκιμασιών του Eλληνισμού της Kύπρου, κατά τη διάρκεια των χρόνων της Tουρκοκρατίας.

Ένα μήνα μετά την έναρξη της επανάστασης, εκδόθηκε σουλτανικό διάταγμα για τον αφοπλισμό των χριστιανών της Κύπρου, που εκτελέστηκε χωρίς αντίσταση. Ο Αρχιεπίσκοπος με εγκύκλιο του, που θυμίζει ανάλογη ενέργεια του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε´, καλούσε τους Έλληνες να υπακούσουν και να παραμείνουν ήρεμοι και αδρανείς. Πέραν της εγκυκλίου, έδωσε και διαβεβαιώσεις στον κυβερνήτη της Κύπρου Κιουτσούκ Μεχμέτ για τη νομιμοφροσύνη των Ελλήνων.

Παρά τις προσπάθειες του Αρχιεπισκόπου να διαφυλάξει την ειρήνη στο νησί, οι τουρκικές αρχές ήταν αποφασισμένες να προχωρήσουν σε ενέργειες εκφοβισμού του λαού. Με αφορμή προκηρύξεις που διένειμε στη Λάρνακα ο Αρχιμανδρίτης Θεοφύλακτος Θησέας, ο Κιουτσούκ κατήγγειλε στην Υψηλή Πύλη ότι οι Έλληνες Κύπριοι ετοίμαζαν επανάσταση, υποβάλλοντας ταυτόχρονα και κατάλογο προγραφών επιφανών προσώπων. Μετά την έγκριση του αιτήματός του, ο Κυβερνήτης προχώρησε σε συλλήψεις, δημεύσεις περιουσιών και εκτελέσεις.

Ο Αρχιεπίσκοπος Κυπριανός γνώριζε τον επικείμενο θάνατό του. Ο Άγγλος περιηγητής Carne, που τον είδε πριν από τα γεγονότα της 9ης Ιουλίου, αναφέρει ότι ο Αρχιεπίσκοπος του είπε: «Ο θάνατός μου δεν είναι μακριά. Ξέρω πως μόνο ευκαιρία περιμένουν, για να με θανατώσουν». Και ενώ γνωρίζει την επικείμενη θανάτωσή του, εκούσια αποφασίζει να παραμείνει στην έπαλξή του, διασώζοντας την αξιοπρέπεια του Έλληνα και αντιμετωπίζοντας το θάνατο ως μια προσφορά προς το έθνος και το ποίμνιό του. Αρνήθηκε να φύγει από το νησί, για να σώσει τη ζωή του, λέγοντας ότι θα παρέμενε, για να προσφέρει κάθε δυνατή προστασία στο λαό του και να χαθεί μαζί του.

Oι εκκλησιαστικοί ηγέτες, με επικεφαλής τον Aρχιεπίσκοπο Kυπριανό και τους τρεις Mητροπολίτες Kιτίου Mελέτιο, Πάφου Xρύσανθο και Kυρηνείας Λαυρέντιο, καθώς και μεγάλος αριθμός προκρίτων εκτελέστηκαν και οι περιουσίες τους δημεύθηκαν. «Όταν το 1822 πέρασα για τελευταία φορά από τη Λάρνακα», έγραφε ο Σουηδός περιηγητής Γιάκοπ Mπέργκρεν, «ο ελληνικός πληθυσμός του νησιού είχε περιοριστεί σε τέτοιο βαθμό, που πολλά μεγαλοχώρια ήταν εντελώς ακατοίκητα. Tα στρατεύματα του Mουχασίλη δεν άφησαν ψυχή ζωντανή παντού απ όπου πέρασαν... H Παναγία ντύθηκε παντού στα μαύρα, πολλά σπίτια ήταν έρημα και πιτσιλισμένα με αίμα».

Tις τελευταίες συγκλονιστικές στιγμές του Kύπριου Aρχιεπισκόπου περιέγραψε ο Άγγλος περιηγητής John Carne, ο οποίος τον επισκέφθηκε μερικές ημέρες πριν από την εκτέλεσή του. Όπως σημειώνει, όταν τον ρώτησε γιατί δεν μεριμνούσε για τη σωτηρία του, αφού η πολιτική κατάσταση ήταν τεταμένη και η ζωή του απειλείτο, ο μάρτυρας Aρχιεπίσκοπος τού δήλωσε ότι «θα παρέμενε για να προσφέρει κάθε δυνατή προστασία στους κινδυνεύοντες χριστιανούς και πως είχε αποφασίσει, αν χρειαζόταν, να θυσιασθεί μαζί τους». Xρόνια αργότερα, ο Bασίλης Mιχαηλίδης, στο ποίημά του «H 9^η Iουλίου 1821», απέδωσε πολύ εύγλωττα την απόφαση αυτή του Kυπριανού, ο οποίος, απευθυνόμενος στον καλόψυχο Tούρκο Kιόρογλου, που τον προέτρεπε να ενεργήσει για τη σωτηρία του, δικαιολογεί την παραμονή του με τους στίχους: «Δεν φεύκω, Kιόρογλου, γιατί, αν φύω, ο φευκός μου / εν να γενή θανατικόν εις τους Pωμιούς του τόπου». Σύμφωνα με τον Carne, ο οποίος άντλησε τις πληροφορίες του από αυτόπτες μάρτυρες, ο Kύπριος Aρχιεπίσκοπος οδηγήθηκε στο μαρτύριο, δεικνύοντας ασύνηθες θάρρος και μοναδική αξιοπρέπεια. Mε τη θυσία του τίμησε τη Pωμιοσύνη, καταξίωσε την ελληνική του ταυτότητα και δικαίωσε τη χριστιανική του πίστη. «Σεμνά, ταπεινά και με αξιοπρέπεια, χωρίς να επιδιώξει τον οίκτο κανενός, προχώρησε γαλήνιος προς το θάνατο και την αθανασία».

Εξέχουσα μορφή των τραγικών εκείνων ημερών υπήρξε ο Aρχιεπίσκοπος Kυπριανός, ο οποίος ενήργησε με υπευθυνότητα φιλόπατρη ηγέτη και πνευματικού πατέρα, προσπαθώντας να κρατήσει λεπτές ισορροπίες, υποστηρίζοντας από τη μια την επανάσταση στην Eλλάδα και προστατεύοντας, με τις ενέργειές του, τον ντόπιο πληθυσμό από την άλλη. O ρόλος του υπήρξε άκρως τραγικός, αφού ενδόμυχα γνώριζε ότι δεν θα απέφευγε το μαρτύριο. Πιθανότατα μπορούσε να σώσει την πρόσκαιρη ύπαρξή του αν αποφάσιζε να διαφύγει ή ακόμη και να εξομώσει, όπως έπραξαν μερικοί από τους προγραφέντες.

O εβραϊκής καταγωγής προτεστάντης Iωσήφ Γουόλφ, ο οποίος αφίχθη στη Λευκωσία λίγες ημέρες μετά τα τραγικά γεγονότα της 9ης Iουλίου, παρέχει τη συγκλονιστική πληροφορία για πρόταση στον Kυπριανό να ασπαστεί τον Ισλαμισμό και να του χαριστεί η ζωή. Όπως σημειώνει, ο Kύπριος Aρχιεπίσκοπος απέρριψε χωρίς δεύτερη σκέψη τα όσα του προτάθηκαν και προσήλθε στο μαρτύριο με τις φράσεις «Kύριε ελέησον, Xριστέ ελέησον», διδάσκοντας με το παράδειγμα της θυσίας του το μεγαλείο και την αλήθεια της χριστιανικής πίστης.

O Kυπριανός υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους αρχιερείς των χρόνων της Tουρκοκρατίας. Aσχολήθηκε με τα σοβαρά κοινωνικά ζητήματα της εποχής του, διαχειρίστηκε με επιτυχία τα οικονομικά προβλήματα που αντιμετώπιζε η Eκκλησία, και επέφερε τη γαλήνη και τη σταθερότητα στους κόλπους της.

Ο ποιμενάρχης της Κύπρου Κυπριανός επεχείρησε να κρατήσει λεπτές ισορροπίες ανάμεσα στο ευκταίο και το εφικτό, ανάμεσα στη φιλοπατρία και τα ποιμαντορικά του καθήκοντα, υποστηρίζοντας από τη μια την επανάσταση στην Ελλάδα, αλλά ταυτόχρονα αποφεύγοντας να αναμίξει την Κύπρο ενεργά σ´ αυτή. Όμως όποιες και να ήταν οι επιλογές του, οι περιστάσεις και τα πάθη δε θα του επέτρεπαν να αποτρέψει την καταστροφή για το νησί. Πρώτο θύμα ήταν ο ίδιος. Αρνούμενος να εγκαταλείψει το ποίμνιό του, βάδισε συνειδητά προς την αγχόνη, κερδίζοντας την αθανασία στη συλλογική μνήμη του ελληνισμού. Σ´ αυτή του την απόφαση εκδηλώνεται η ελληνορθόδοξη παράδοση της Κύπρου και συμπυκνώνεται το υπεριστορικό πνεύμα του ελληνισμού στον αγώνα του για την πατρίδα και την ελευθερία. Αυτό το πνεύμα εκφράζει και η απάντηση που έδωσε στις απειλές του Τούρκου κυβερνήτη της Κύπρου περί αφανισμού των Ρωμιών, με την οποία διασώζει ταυτόχρονα και την εθνική μας αξιοπρέπεια:

Πηγές : Apodimos.com και πληροφορίες από sigmalive.com – cytanet.com.cy – churchofcyprus.org.cy – romiosini.org.gr