ΦΙΛΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΦΙΛΕΛΛΗΝΕΣ. Ιστορικά Δεδομένα Ενημερώνουμε όλους τους Έλληνες (Ελλαδίτες, Κύπριους και Απόδημους) και Ομογενείς αδελφούς μας ότι με αυτά τα ιστορικά δεδομένα που θα παρουσιάσουμε θα στοιχειοθετήσουμε τις έννοιες και τις αξίες Φιλελληνισμός και Φιλέλληνες διότι στήριξαν την Ελευθέρωση της Ελλάδος από τον τουρκικό ζυγό ενώ λόγω ηρωικών πράξεων στους τελευταίους πολέμους μέχρι σήμερα και με την ανάπτυξη του Ελληνισμού και του Ελληνικού Πολισμού διαχρονικά έχουν γίνει πρότυπο και αναπτύχθηκε ο Φιλελληνισμός και η Ελλάδα δεχόταν την βοήθεια των Φιλελλήνων σε κάθε στιγμή. Όμως τώρα λόγω διαφόρων ενεργειών της ελληνικής διοίκησης ένας ευρωπαίος συντοπίτης μας που συζητούσαμε είπε «Μέχρι πρόσφατα η λέξη ελληνικός δεν μου ανακαλούσε κανένα αρνητικό συναίσθημα. Τώρα ξέρω ότι η ελληνική πραγματικότητα δομήθηκε πάνω σε χρήματα "αεριτζίδικα". Η λέξη "ελληνικός" σήμαινε πάντα για μένα την κλασική αρχαιότητα, τα μνημεία, τους μύθους, τους κίονες. Τώρα την θεωρώ συνώνυμο της απάτης» και αυτό διότι οι κυβερνόντες στα τελευταία χρόνια το πιστοποιούσαν στην Ε.Ε.. Και με τα ιστορικά δεδομένα που θα παρουσιάσουμε θα προσπαθήσουμε να αλλάξουμε την άποψη των ευρωπαίων συντοπιτών μας δίνοντας σε όλους να μάθουν το γεγονός όπου οι Φιλέλληνες ήταν το πρώτο κίνημα αλληλεγγύης στη νεότερη Ιστορία και την αξία μάθησης της Ιστορίας των Φιλελλήνων διότι και η σημερινή Ελλάδα τους έχει ανάγκη.
Σαν πρώτο θέμα για την ενημέρωση όλων των Ελλήνων (Ελλαδίτες, Κύπριους και Απόδημους) και Ομογενείς αδελφούς μας , επιλέξαμε για να σας παρουσιάσουμε είναι το πόνημα του κ. Α. Μακρίδη με τίτλο «Οι Φιλέλληνες, το πρώτο κίνημα αλληλεγγύης στη νεώτερη Ιστορία» που παρουσίασε το exomatiakaivlepo.blogspot.com . Ένα πόνημα γεμάτο με ιστορία, ποίηση και προσφορά αγάπης προς ένα αγωνιζόμενο λαό. Ας το μελετήσουμε : Τους είπαν τυχοδιώκτες, πράκτορες ξένων δυνάμεων, ανέργους στρατιωτικούς που πούλαγαν την τέχνη τους για δυο δεκάρες. Άλλοι τους κλείδωσαν στα σεντούκια των εθνικών εορτών, λάτρεις απλούς μιας αρχαιότητας που αφυπνίστηκε από αιώνων ύπνο. Οι βασιλιάδες τους κυνήγησαν ή τους ξαπόστειλαν μια ώρα αρχύτερα απ’ τις χώρες τους να τους ξεφορτωθούν. Ήταν οι Φιλέλληνες, το πρώτο κίνημα αλληλεγγύης στη νεώτερη Ιστορία, που η ανάσα τους ακούστηκε στις τέσσερις μεριές του ορίζοντα.
Το θαύμα της υπερίσχυσης μιας δράκας επαναστατών ενάντια σε μια Αυτοκρατορία, με τονισμένα χρησιμοθηρικά τα στοιχεία της εθνικής υπερηφάνειας, οδήγησε συν τω χρόνω, στην υποβάθμιση του παράγοντα της διεθνούς αλληλεγγύης, που συνέβαλε καθοριστικά στην έκβαση του Αγώνα, ανοίγοντας εμμέσως το δρόμο για κοινωνικές εξελίξεις στον ίδιο τον προηγμένο κόσμο.
Ο φιλελληνισμός, η στήριξη ή και η συμμετοχή ακόμα, στην ελληνική Επανάσταση, ξεκινά από την πρώτη κιόλας στιγμή της εκδήλωσής της και συνεχίζεται για αρκετό καιρό μετά την επικράτησή της. Πρώτοι συνεργάτες του Αλέξανδρου Υψηλάντη στο Κισινιόφ της σημερινής Μολδαβίας, είναι οι ρώσοι αντιμοναρχικοί αξιωματικοί – οι «δεκεμβριστές» στρατηγοί Πούστσιν και Ορλώφ – οι οποίοι συμφωνούν να παράσχουν στο στράτευμα που συγκρότησε ο έλληνας πρωτεπαναστάτης στρατιωτική κάλυψη. Οι πανταχού παρόντες πράκτορες του Μέττερνιχ ωστόσο, θα αναφέρουν τις επαφές και οι φιλελεύθεροι αξιωματικοί θα μετατεθούν. Το κίνημα των Δεκεμβριστών θα φουντώσει ως επαναστατική οργάνωση και ο ηγέτης του, ο ποιητής και φιλέλληνας Κοντράτ Ριλέγιεφ, θα ανέβει στο τσαρικό ικρίωμα με ποιήματα του Μπάυρον στην τσέπη. Στο Κισινιόφ ο Υψηλάντης θα γνωρίσει και τον περίφημο ρώσο ποιητή, Αλέξανδρο Πούσκιν, ο οποίος και θα υμνήσει την ελληνική επανάσταση στα πρώτα της βήματα:
Το ίδιο το στράτευμα του Υψηλάντη, θα πλαισιώσουν χιλιάδες Βαλκάνιοι, που διέβλεπαν στο επαναστατικό προσκλητήριο του αρχηγού, τη διέξοδο και για τους δικούς τους πόθους. Πλάι στους Αλβανούς, Βούλγαρους, Σέρβους, Μαυροβούνιους και Μολδαβούς, απαντά κανείς στους καταλόγους της Φιλικής Εταιρείας που διασώθηκαν και έναν μικρό αριθμό επαναστατών από πιο μακρινές χώρες, που κατάφεραν μετά την συντριβή του στρατεύματός τους στο Δραγατσάνι, να περάσουν στη Ρωσία: τον Φρατσέσκο Σαβόνι από την Ισπανία, τον Γάλλο ναύτη Ζαν Πλοσιέ, τον Ιταλό Ιωσήφ Σπέλτι, τον Ναπολιτάνο Άγγελο Πινατέλο, ή τον Πρώσσο Φρίντιχ Γκεντς. Σέρβους και Βούλγαρους απαντούμε στο τμήμα του Γεωργάκη Ολύμπιου και του Ιωάννη Φαρμάκη που συνέχισαν τον αγώνα μέχρι το μοναστήρι του Σέκου, όπως επίσης και στο τμήμα του Αθανάσιου Καρπενησιώτη, στο οποίο συμμετείχε ο και βούλγαρος αρματωλός Ιντζέ Βοεβόδας με τα παλικάρια του. Η έκρηξη της ελληνικής επανάστασης, θα βρει τη Δύση στη δική της «εποχή της απελπισίας» (age of despair), με τη μπότα της Ιεράς Συμμαχίας να συντρίβει οτιδήποτε θα μπορούσε να αμφισβητήσει την εξουσία των Θρόνων, αποκατεστημένων στην παλιά τους αίγλη μετά από τη ναπολεόντειο λαίλαπα. Η άφιξη του Δημήτριου Υψηλάντη στην Πελοπόννησο τον Ιούνιο του 1821, θα φέρει και τους πρώτους δυτικοευρωπαίους πολεμιστές: Είναι ο γάλλος συνταγματάρχης Ολιβιέ Βουτιέ που αναλαμβάνει το πρώτο τμήμα Πυροβολικού υπό τις διαταγές του και ο ταγματάρχης Μπαλέστε, παλιός αξιωματικός του Ναπολέοντα που προήχθη σε συνταγματάρχη. Μαζί τους ο Υψηλάντης θα συγκροτήσει τρεις λόχους τακτικού στρατού – το πρώτο πρόπλασμα τακτικού στρατεύματος στην Ελλάδα. Ένα χρόνο αργότερα, θα συγκροτηθεί και το τακτικό σύνταγμα Πεζικού με επικεφαλής τον ιταλό συνταγματάρχη Πιέτρο Ταρέλλα. Το σύνταγμα αυτό, μαζί με άλλους δύο λόχους ευρωπαίων φιλελλήνων και ένα σώμα επτανησίων εθελοντών, πολέμησε στο Πέτα της Άρτας στις 4 Ιουλίου του ’22 υπό τις διαταγές του γερμανού στρατηγού Κάρολου Νόρμαν, πλάι στους Έλληνες, του Μπότσαρη, του Βλαχόπουλου και του Γώγου. Τους περίμενε η συντριβή, εν πολλοίς οφειλόμενη στην εγκατάλειψη του πεδίου της μάχης από τον Γώγο, που προσχώρησε στη συνέχεια στους Τούρκους. Από τους περίπου 150 ευρωπαίους, σώθηκαν μόλις 8. Στους νεκρούς συγκαταλέγεται ένας έφηβος 16 ετών, ο Deiss από την Βαϊμάρη, ενώ ο Νόρμαν που επέζησε, πέθανε λίγες μέρες αργότερα από τη θλίψη του. Οικτρό τέλος είχε και η Γερμανική Λεγεώνα, που συγκροτήθηκε την ίδια περίοδο από τις φιλελληνικές Επιτροπές της Γερμανίας και δεκάδες άλλοι εθελοντές που έρχονταν στην Ελλάδα να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους, είτε για την τιμή της ελευθερίας ή του σταυρού, είτε για την δάφνη της δόξας, είτε προσβλέποντας στην μελλοντική αποκατάσταση που έταζε η ελληνική κυβέρνηση. Στο ελληνικό έδαφος, δεν τους περίμενε τίποτε άλλο, από αδιαφορία, αταξία, πείνα και ασθένειες. Πολλοί πέθαναν απ’ τις κακουχίες, άλλοι επέστρεψαν πίσω εκδίδοντας ανθελληνικά απομνημονεύματα. Οι μαρτυρίες τους έπεφταν στο κενό, μπροστά στο διογκούμενο κύμα ενθουσιασμού που πλημμύριζε τους φιλελεύθερους της Ευρώπης, με πρώτους τους Γερμανούς. Κι ο θάνατος του Λόρδου Μπάυρον στο Μεσολόγγι, δημιούργησε τις προϋποθέσεις, ώστε με την άλωση της πόλης, οι Οθωμανοί να πετύχουν την πλέον πύρρεια νίκη τους: Ένα γιγάντιο κίνημα διαμαρτυρίας, θα αναγκάσει τα σιωπηρά ανακτοβούλια της Δύσης, να τοποθετηθούν και ο ίδιος ο μισέλληνας Μέτερνιχ, θα αναγκαστεί να διαμηνύσει στον Σουλτάνο: «Δεν θα μπορούμε στο μέλλον να σας βοηθήσουμε όπως πριν. Δυστυχώς, μεσολάβησε το Μεσολόγγι». Η σταθεροποίηση της Επανάστασης και η στράτευση των πνευματικών ανθρώπων της Ευρώπης για την επιτυχία της, θα αναγκάσουν τους ηγεμόνες της Ευρώπης να λύσουν τη σιωπή τους, φοβούμενοι μια νέα αναταραχή, στις ίδιες τις δικές τους κοινωνίες. Κινήθηκαν ωστόσο αργά – και ο ρόλος τους αποκαλύφθηκε. Ο Βίκτωρ Ουγκώ, αφιερώνει στο Μεσολόγγι το έργο του «Τα κεφάλια του Σαραγιού» στα 1826 και προειδοποιεί: «Αν η Ευρώπη, πενθούσα, δεν ακολουθήσει τα ίχνη απ’ το αγνό αίμα μέχρι το Σαράι, ο Παντοδύναμος Θεός θα της επιφυλάξει μια μεταμέλεια πικρή!». Ο ποιητής θα υμνήσει την αποστολή του γάλλου στρατηγού Κάρολου Φαβιέρου, επικεφαλής των ελληνικών τακτικών στρατευμάτων, στο ποίημά του «Ενθουσιασμός»…
Χιλιάδες άνθρωποι, από την Αμερική ως την Ινδία κι από τη Ρωσία έως την Ιταλία, στήριξαν με κάθε τρόπο την ελληνική υπόθεση, στέλνοντας χρήματα, γράφοντας ποιήματα και τραγούδια, πιέζοντας κυβερνήσεις, εκδίδοντας εφημερίδες. Εκατοντάδες απ’ αυτούς, ξεψύχισαν στα ελληνικά εδάφη ως πολεμιστές. Ο Deis με την εφηβική ψυχή, ο Χάστιγξ ο ατρόμητος άγγλος πλοίαρχος της «Καρτερίας», ο καρμπονάρος Πιέτρο Γκάμπα, σύντροφος του Μπάυρον από την Ραβένα, ο κόμης Σανταρόζα, αριστοκράτης με επαναστατικές περγαμηνές απ’ το Πιεμόντε, ο Ιάκωβος Μάγιερ που έστειλε «με κοντύλι και με μαχαίρι του Τέλλου η πατρίδα», ο σκληρός Στέφανος Αδόλφος-Σασς απ’ τη Γιουτίλα της Φινλανδίας που έφυγε πρόωρα χτυπημένος, αλίμονο, από βόλι Σουλιώτη – και τόσοι άλλοι που έσβησαν ανώνυμοι μέσα στους ανώνυμους. Κάθε 19 Απριλίου, εορτάζουμε τη μνήμη των Φιλελλήνων. Έλληνα, μην τους ξεχνάς. Α. Μακρίδης http://exomatiakaivlepo.blogspot.com/2010/04/blog-post_6790.html Αξιοποιώντας τα στοιχεία που σας δίνονται στα παρακάτω κείμενα και τις ιστορικές σας γνώσεις, να προσδιορίσετε την κοινωνική προέλευση των φιλελλήνων, να αναφέρετε τις αιτίες – πηγές της εμφάνισης του φιλελληνισμού και να αποτιμήσετε το φιλελληνισμό ως κίνημα.
Επιγραμματικός είναι ο χαρακτηρισμός του φιλελληνισμού από τον Γερμανό ιστορικό Mendelssohn Bartholdy (Μέντελσον-Μπαρτόλδυ)· «ο φιλελληνισμός, γράφει, είχε γίνει μια δύναμη. Ισοπέδωσε τις μέγιστες πολιτικές αντιθέσεις και ένωσε τα εχθρικά πολιτικά κόμματα σ’ ένα κοινό ενθουσιασμό». Επέδρασε, όπως συνήθως ενεργούν μόνο τα θρησκευτικά κινήματα γκρέμισε τους μεσότοιχους των κοινωνικών τάξεων και των εθνικών συνειδήσεων. Με τους αριστοκράτες πήγαν οι πληβείοι χέρι με χέρι, αρμονικά, ως προς αυτό το ζήτημα, με τους ριζοσπάστες οι συντηρητικοί, με τη γερμανική νεολαία και τους Γερμανούς σοφούς οι Γάλλοι νομιμόφρονες ... Παντού ονειρεύονταν τη «ματοβαμμένη ορφανή του ευρωπαϊκού πολιτισμού» (δηλαδή την Ελλάδα). Αλλά ο ενθουσιασμός τότε μόνο θα είχε σημασία, όταν θα υψωνόταν πάνω από τον λόγο, για να γίνει πράξη. Και πραγματικά ο φιλελληνισμός θ’ αποκτούσε όχι μόνο πιστούς από όλες τις κοινωνικές τάξεις και τα έθνη, αλλά και τους αποστόλους και τους μάρτυρές του ... Μάταιες ήταν οι απαγορεύσεις της αστυνομίας και των κυβερνήσεων, μάταια νουθετούσε η στοχαστική φρόνηση μερικών «γέρων», μάταια ακόμη κουνούσε αποδοκιμαστικά το ολύμπιο κεφάλι του ένας Goethe. Είχε πια ξυπνήσει ο πόθος για μια μεγάλη παγόσμια επιχείρηση. Σταυροφορικές ιδέες κυκλοφορούσαν σε όλο τον κόσμο. Ο φιλελληνικός αυτός ενθουσιασμός ήταν γενικός, έγινε « θρησκεία της νεότητας και των γερατειών», κατά την έκφραση του ιδίου Γερμανού ιστορικού. «Ελληνομανία» την ονομάζει η αυστριακή κατασκοπεία και τους φιλέλληνες «ελληνομανείς», επισημαίνοντας ιδίως την κίνηση του Αμβούργου. (Απ. Βακαλόπουλου, Ιστορία Νέου Ελληνισμού Ε΄ σελ. 576-577)
Εκτός από τους ιδεολόγους που στρατολογούνταν στα φιλελληνικά κέντρα, καταγράφονταν και τυχοδιώκτες, καθυστερημένοι πλανόδιοι ιππότες, που έφταναν στην Ελλάδα τελείως άποροι, όπως π.χ. ορισμένοι στο Αμβούργο, που ήλπιζαν να κάνουν την τύχη τους στην ξένη χώρα, να πάρουν παράσημα, μεγάλους βαθμούς και διπλώματα . Γι’ αυτούς η Ελλάδα ήταν η χώρα με το ένδοξο παρελθόν, αλλά και με το άγνωστο και γεμάτο υποσχέσεις μέλλον. Αγανακτισμένος αγνός Αμερικανός φιλέλληνας, ο Jarvis, λέγει, ότι είχαν κατεβεί στην Ελλάδα με την πρόφαση να τη βοηθήσουν, αλλά στην πραγματικότητα από επιθυμία να διαφημιστούν οι ίδιοι, να βοηθήσουν τους εαυτούς των και να ικανοποιήσουν τα συμφέροντά τους. Ντρέπεται και ο φίλος του συμπατριώτης Miller για λογαριασμό αυτών που ζητούν χρήματα. Πάντως, απ’ όποιες ιδέες και αν εμπνέονταν οι νέοι αυτοί αξιωματικοί, υπαξιωματικοί, οπλίτες, φοιτητές κλπ., γεγονός πρέπει να θεωρηθεί, ότι πολλοί ονειρεύονταν να κάνουν στο έδαφος της κλασικής Ελλάδας μια σταδιοδρομία που η πατρίδα τους τούς την αρνούνταν. Όλοι τους όμως συγκινούνται με την ιδέα ότι ένας σκλαβωμένος από αιώνες λαός θέλει ν’ αποκτήσει την ελευθερία του, ότι αγωνίζεται ακόμη και για τη ζωή του, καθώς και για την τιμή των γυναικών και των παιδιών του. Και το θεωρούν τιμή τους να πολεμήσουν για μια υπόθεση τόσο δίκαιη και ευγενικιά. (Απ. Βακαλόπουλου, Ιστορία Νέου Ελληνισμού ΣΤ΄ σελ. 993
Πιο κάτω θα παρουσιάσουμε τα Ιστορικά Στοιχεία της εποχής της Ελληνικής Επανάστασης και Φιλελληνισμός που είναι στοιχεία με τα οποία οι πολυπληθείς επισκέπτες – αναγνώστες μας έχουν πραγματευτεί το 5ον Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης έτσι όλοι οι Έλληνες (Ελλαδίτες, Κύπριους και Απόδημους) και Ομογενείς αδελφούς μας να τα μελετήσουν σαν μια πρωτογενείς εργασία τους.
Του ΜΙΧΑΛΗ ΜΙΣΚΑ ΙΣΤΟΡΙΑ Η εκδήλωση της ελληνικής Επανάστασης συνέπεσε χρονικά με την κλιμάκωση της αντιδραστικής πολιτικής της Ιερής Συμμαχίας (Αυστροουγγαρία, Αγγλία, Γερμανία, Πρωσία, Ρωσία και Γαλλία) όπως είχε προκύψει από το Συνέδριο της Βιέννης το 1815. Η πολιτική συγκυρία ήταν εξαιρετικά δυσχερής και η διπλωματική ακόμα δυσχερέστερη. Μια εξέγερση με έκδηλα εθνικό χαρακτήρα όπως η ελληνική απειλούσε τώρα το ευρωπαϊκή κατάσταση πραγμάτων, υπονομεύοντας της αρχή της νομιμότητας που αποτελούσε την βασική αποδεκτή αρχή μεταξύ των Μεγάλων Δυνάμεων της εποχής. Η Ελληνική Επανάσταση, σημαντική πτυχή του ανατολικού ζητήματος, το οποίο ήταν συνδεδεμένο με την διατήρηση της ισορροπίας δυνάμεων και η ανακίνηση του που θα εκδηλωνόταν με την εθνική εξέγερση των Ελλήνων, προκαλούσε την εύλογη αντίδραση των ισχυρών κρατών που γνώριζαν ότι κάθε ανεπιθύμητη εξέλιξη θα μπορούσε να επηρεάσει τα συμφέροντα τους.
Η πολιτική συγκυρία της εποχής δεν άφηνε στα ευρωπαϊκά βασίλεια να διακρίνουν – πράγμα που έκανε σε μεγάλο βαθμό η κοινή γνώμη που διεπόταν από έντονα φιλελληνικά αισθήματα – τη διαφορά μεταξύ της Ελληνικής Επανάστασης, μιας εξέγερσης ενός χριστιανικού λαού εναντίον ενός μουσουλμάνου δυνάστη, και άλλων επαναστατικών κινημάτων της εποχής. Μια επιτυχημένη εξέγερση θα προκαλούσε κλυδωνισμού στην Οθωμανική αυτοκρατορία και στάση των Μεγάλων Δυνάμεων απέναντι σε μια τέτοια προοπτική καθοριζόταν από τα ειδικά και ξεχωριστά συμφέροντά τους.
Η Αγγλία θεωρούσε ότι η κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας θα δημιουργούσε κατάλληλες συνθήκες για την αύξηση του ανταγωνισμού της με την Ρωσία και την Γαλλία για τον έλεγχο της Μεσογείου και φοβόταν την ενίσχυση της Ρωσίας στην Μέση Ανατολή. Η Αυστρία με οδηγό της αρχής της νομιμότητας, ήταν αντίθετη σε κάθε επανάσταση. Η Αυστρία με οδηγό της αρχής της νομιμότητας, ήταν αντίθετη σε κάθε επανάσταση. Μια εστία έντασης στα Βαλκάνια, που αποτελούσε ζωτικός της χώρος και η αύξηση της ρωσικής επιρροής, αποτελούσαν ανεπιθύμητες εξελίξεις και έπρεπε να αποτραπούν πάση θυσία. Η Γαλλία αντιμετώπιζε την Ελληνική Επανάσταση με προβληματισμό αφού από την μια διατηρούσε παραδοσιακά καλές σχέσεις, εκείνη την εποχή, με τους Οθωμανούς όμως ένας νέος συνολικός εδαφικός διακανονισμός που η κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μπορούσε να προκαλέσει, δημιουργούσε νέες προοπτικές. Η Ρωσία ωστόσο ήταν εκείνη που θα αποκόμιζε τα σημαντικότερα οφέλη από την διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ο έλεγχος των Στενών του Βοσπόρου και ο έλεγχος της Μεσογείου, βασικές ρωσικές επιδιώξεις, εξυπηρετούνταν με την Ελληνική Επανάσταση. Στα 1821-1822 η Ελληνική Επανάσταση εναντίον των Τούρκων περνούσε μια περίοδο από βαριές ήττες. Ύστερα από το Συνέδριο του Τροππάου, οι ελπίδες που στήριζαν οι Έλληνες Αλέξανδρου Υψηλάντη και στη Ρωσική βοήθεια όπως φαίνονταν τότε είχαν καταρρεύσει. Η τρομερή σφαγή που διαπράξανε οι Τούρκοι σε βάρος των Ελλήνων της Χίου, οι θηριώδεις σφαγές στην Κωνσταντινούπολη και στις επαρχίες, ο δημόσιος απαγχονισμός του Πατριάρχη της Κωνσταντινούπολης, όλ’ αυτά που έκανε ο σουλτάνος Μαχμούτ ο Β’ πέρασαν ατιμώρητα. Είναι αλήθεια ότι του Αλέξανδρου Υψηλάντη από καιρό τώρα τον εκνεύριζε η προληπτική συμπεριφορά της τουρκικής διπλωματίας απέναντι της Ρωσίας. Ο Κάννιγκ ,υπουργός εξωτερικών της Αγγλίας, έστρεψε απότομα το πηδάλιο της Βρετανικής πολιτικής στο ελληνικό ζήτημα. Άρχισε με την επίσημη δήλωση πως στο εξής η Αγγλία θα θεωρεί του Έλληνες και τους Τούρκους σαν εμπόλεμα μέρη. Τη δήλωση αυτή την έκαμε ο Κάννιγκ στις 25 Μαρτίου 1823, χωρίς καν να προειδοποιήσει κανένα μέλος του διπλωματικού σώματος στο Λονδίνο. Η ενέργεια αυτή κεραυνοβόλησε τον Μέττερνιχ. Ο Κάννιγκ είχε καλά υπολογίσει το χτύπημα: το κατάφερε στο πιο ασθενές σημείο της Ιερής Συμμαχίας, εκεί ακριβώς όπου μια μυστική αλλά έντονη εχθρότητα χώριζε τον Μέττερνιχ και τον Αλέξανδρο στο ζήτημα των σχέσεων με την Τουρκία. Από το γεγονός ότι οι «αντάρτες», οι επαναστάτες, οι «ληστές» Έλληνες αναγνωρίζονταν σαν εμπόλεμο μέρος, έβγαινε το συμπέρασμα ότι η Αγγλία θεωρούσε νόμιμη την εξέγερση των Ελλήνων και πως το πρώτο έδαφος όπου οι επαναστάτες θα μπορέσουν να σταθεροποιήσουν την εξουσία τους θ’ αναγνωριστεί από την Αγγλία σαν ανεξάρτητο κράτος.
Το όνομα του λόρδου Βύρωνα, συνειρμικά φέρνει στο νου την ιδέα του φιλελληνισμού, στην οποία ο μεγάλος εκείνος ποιητής αφιέρωσε και θυσίασε τη ζωή του. Πράγματι, αν και στον κόσμο υπάρχουν αρκετοί άνθρωποι με φιλικά αισθήματα προς άλλους λαούς – αγγλόφιλοι, γαλλόφιλοι, γερμανόφιλοι κ.λπ., όμως ούτε «φιλοαγγλισμός», ούτε «γαλλοφιλισμός», ούτε «γερμανοφιλισμός» υπάρχει. Αποκλειστικά και μόνο ο φιλελληνισμός έχει καθιερωθεί ως διεθνής όρος (philhellenism-αγγλ., filellenismo-ιταλ., philellenisme-γαλλ. κ.λπ. Γιατί; Διότι ο όρος αυτός εδράζεται σ’ ένα εντελώς ιδιαίτερο υπόβαθρο, που του προσδίδει ένα εντελώς ιδιαίτερο βάρος.
Η ιδέα του φιλελληνισμού γεννήθηκε στις συνειδήσεις των πνευματικών ανθρώπων της Ευρώπης από τότε που, μέσω των αριστουργημάτων του πνεύματος και της τέχνης, ήρθαν σε επαφή με το αρχαιοελληνικό πολιτισμικό θαύμα. Οι εκλεκτοί εκείνοι Ευρωπαίοι, προσπαθώντας οι ίδιοι με την πένα να πουν κάτι στους σύγχρονους τους, έμεναν έκθαμβοι διαπιστώνοντας ότι οι αρχαίοι Έλληνες τα είχαν ήδη πει σχεδόν όλα. Οραματίστηκαν λοιπόν μια ιδεατή Ελλάδα και ο απεριόριστος θαυμασμός τους για τα πολιτισμικά αυτά επιτεύγματα μετουσιώθηκε σ’ έναν βαθύτατο «φιλελληνισμό», ο οποίος επεκτεινόταν από τους αρχαίους δημιουργούς και στους απογόνους τους. Έτσι ξεκίνησε κι εκδηλώθηκε το ορμητικό φιλελληνικό ρεύμα του 19ου αιώνα, που διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην ευόδωση της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Για την Ευρώπη, ο αιώνας εκείνος ήταν η ιστορική περίοδος της δεύτερης εθνικο-κοινωνικής αφύπνισης των λαών της, μετά τη Γαλλική Επανάσταση. Ήταν η περίοδος, όπου το τρίπτυχο ανεξαρτησία-ελευθερία-κοινωνική δικαιοσύνη συνάρπαζε πλατιές μάζες Ευρωπαίων και τους παρακινούσε να συστρατευτούν με κάθε εθνική εξέγερση, με πρώτη-πρώτη την ελληνική. Φυσικά, ο φιλελληνισμός των πνευματικών εκπροσώπων τους ήταν πιο έντονος και διάχυτος, αλλά σε πλήρη αντίθεση με τη στάση των κυβερνήσεών τους. Ο ευρωπαϊκός φιλελληνισμός του 19ου αιώνα δεν ήταν μόνο θεωρητικός. Δεν περιοριζόταν απλώς στην εκδήλωση και την επίδειξη συμπάθειας. Ήταν φιλελληνισμός στην πράξη. Τα πολυάριθμα φιλελληνικά κομιτάτα των ευρωπαϊκών μεγαλουπόλεων συγκέντρωναν χρήματα, έστελναν στους Έλληνες όπλα, τρόφιμα και εφόδια, στρατολογούσαν εθελοντές. Τρεις χιλιάδες από τους ρομαντικούς εκείνους ήρωες της παγκόσμιας ελευθερίας εγκατέλειψαν τις πατρίδες τους και αποχωρίστηκαν τις οικογένειές τους για να πολεμήσουν στο πλευρό των Ελλήνων. Μερικοί έφτασαν να γίνουν και ηγήτορες των ελληνικών στρατευμάτων, όπως ο Γάλλος Φαβιέρος, ενώ τουλάχιστον 300 κατέθεσαν τη ζωή τους στα ελληνικά χώματα: βρίσκονται και θα βρίσκονται κοντά μας για πάντα. Φτάνει μόνο να θυμηθούμε την καταστροφική Μάχη του Πέτα, όπου το Σώμα των Φιλελλήνων αποδεκατίστηκε από τον Κιουταχή, με αποτέλεσμα να διαλυθεί.
Η Φιλική Εταιρεία ιδρύθηκε το 1814, στην Οδησσό από τους Εμμανουήλ Ξάνθο, Νικόλαο Σκουφά, Αθανάσιο Τσακάλωφ (σύμφωνα με ορισμένες αναφορές και ο Παναγιώτης Αναγνωστόπουλος). Η φιλική υπήρχε πολύ πριν την ίδρυσή της σαν μια ιδέα. Αυτή η ιδέα πραγματοποιήθηκε τότε, επειδή βρέθηκαν οι κατάλληλες συνθήκες υλοποίησης. Η φιλική Εταιρεία εδραιώθηκε στην Οδησσό μα η ιδέα της ήταν γνωστή σε αρκετά μέρη της Ελλάδας. Εκείνη την εποχή αρκετά μέρη της Ευρώπης (Ιταλία, Ισπανία κ. α. ), είχαν επηρεαστεί από το κίνημα του διαφωτισμού και την Γαλλική επανάσταση. Έτσι εταιρείες σαν την Φιλική υπήρχαν πολλές. Οι φιλικοί άνοιξαν τα μάτια των Ελλήνων κάνοντάς τους να δουν την Επανάσταση, όχι σαν μια τοπική εξέγερση (όπως την αντιλαμβάνονταν) αλλά σαν μια μεγάλη επανάσταση για την Ελλάδα και όχι για την πόλη του καθενός. Με την εδραίωσή της η Φιλική κατάφερε να οργανωθεί με όρκους μυήσεως για τα μέλη και τα σχετικά. Την περίοδο 1814-1816, τα μέλη της έφθαναν τα 20. Ως τα μέσα του 1817, η Φιλική αναπτύσσεται ανάμεσα στην Ρωσία, την Ελλάδα και την Μολδοβλαχία, αλλά και πάλι τα μέλη της δεν ξεπερνούν τα 30. Το 1818 υπήρξαν αθρόες μυήσεις, ενώ το 1820 η φήμη της ήταν γνωστή σε όλη σχεδόν την Ελλάδα και σε όλες τις Ελληνικές παροικίες του εξωτερικού. Χιλιάδες τα μέλη της. Γνωρίζουμε μόνο τα 1906 μέλη της. Δεκάδες χιλιάδες τα μέλη της τους πρώτους μήνες του ’21, ανάμεσά τους ή και εναντίον τους ήταν μικροαστοί, κοτζαμπάσηδες, κληρικοί, οπλαρχηγοί (Κολοκοτρώνης, Ανδρούτσος, Αναγνωσταρά, Παπαφλέσσας κ.α.), φαναριώτες (Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, Νεγρής κ. α.) μεγαλοκαραβοκύριδες, κουντουριώτιδες, μεγαλοκοτζαμπάσιδες (Ζαϊμης, Λόντος, Νοταράς, Μητροπολίτης Π.Π. Γερμανός κ.α.). Κάντε ΚΛΙΚ στο http://www.youtube.com/watch?v=JZ0EkH8wdVg για να γνωρίσετε τον Όρκο μυήσεως της Φιλικής Εταιρείας Χρηματοδότες της ήταν τα μέλη της. Όλοι οι Έλληνες όπως και τα Μέλη της Φιλικής, περίμεναν το στρατό των Φιλελλήνων να τους απελευθερώσει από τον Τουρκικό ζυγό, μέχρι που κάποια από τα μέλη της Φιλικής κατάλαβαν ότι αν δεν ξεσηκωνόντουσαν οι ίδιοι θα περίμεναν για πολύ ακόμη την βοήθεια των Φιλελλήνων. Έτσι οργανώνεται η επανάσταση και η αρχή της στην μάχη της Μολδοβλαχίας με επικεφαλή τον Αλέξανδρο Υψηλάντη. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Β. Π. Ποτέμκιν – Ιστορία της Διπλωματίας εκδόσεις Γκοβάστη Θ. Α. Χριστοδουλίδης – Διπλωματική Ιστορία. Από την Βιέννη στις Βερσαλλίες 1815-1919, εκδόσεις Σιδέρης http://blogs.sch.gr/pakafetzi/%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%B1/ Γυναίκες Φιλέλληνες Δεν ήταν μόνο οι γνωστοί άνδρες φιλέλληνες που συνέδραμαν τον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα του '21. Ήταν και γυναίκες φιλέλληνες που πρωτοστάτησαν στην προβολή της Ελλάδας και των δικαίων της. Οι γυναίκες αυτές πήραν πάνω τους τη διάδοση του ελληνικού πολιτισμού και την προσπάθεια αφύπνισης των Ελληνίδων για τη βελτίωση της κοινωνικής τους θέσης μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους. Η Σοφία ντε Μαρμπουά (δούκισσα της Πλακεντίας), κόρη Γάλλου διπλωμάτη, η Ρωξάνδρα Στούρτζα, η αγαπημένη του Ι. Καποδίστρια, η Ρουμάνα πριγκίπισσα λόγια και συγγραφέας, Ελένη Γκίκα και η Γαλλίδα συγγραφέας και πολιτικός, Ιουλιέττα Αδάμ-Λαμπέρ, ήταν οι πιο ενεργές φιλέλληνες.
Πιο κάτω θα παρουσιάσουμε θέματα για να τα μελετήσουν όλοι οι Έλληνες (Ελλαδίτες, Κύπριοι και Απόδημοι) και Ομογενείς αδελφοί μας που επιμεληθήκαν οι κκ Νίκος Νικολάου - Αντώνης Αγγελής και το rhodeslibrary.gr παρουσιάζουν , ποια ήταν η ανάπτυξη των Δωδεκανήσων στην Εθνεγερσία του 1821 και την παραμονή της Επανάστασης έτσι ώστε να γνωρίσουμε περισσότερο τον Φιλελληνισμό . Η Ρόδος, με τα νησιά Χάλκη, Τήλο, Σύμη, Νίσυρο, Κάλυμνο, Κω και Καστελλόριζο κατεχόταν, από το 1309, από το κράτος των Ιπποτών του τάγματος του Αγίου Ιωάννη. Η Κάρπαθος και η Κάσος βρισκόταν υπό τη διοίκηση της ενετικής οικογένειας των Κορνάρων, η Αστυπάλαια υπό τους Κουερίνι, ενώ η Πάτμος διατηρούσε μια αυτονομία, χάρη στην ιερά Μονή του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου. Τον Ιούνιο του1522, μια τεράστια τουρκική αρμάδα, έπλευσε στα νερά της ιπποτοκρατούμενης Ρόδου και αποβίβασε στο νησί 200.000 πολεμιστές, αρχίζοντας έτσι τη δραματική πολιορκία του φρουρίου. Ένα μήνα μετά, έφτασε στη Ρόδο ο Σουλτάνος Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής για να αναλάβει ο ίδιος τη διοίκηση των στρατευμάτων. Η υπεροχή των Τούρκων σε αριθμό ανδρών και οπλισμό ήταν συντριπτική. Οι Ιππότες αναγκάσθηκαν να συνθηκολογήσουν και να αποχωρήσουν την 1η Ιανουαρίου του 1523, παραδίδοντας τη Ρόδο στους Τούρκους. Μέσα στους επόμενους μήνες οι Τούρκοι κατέλαβαν και τα νησιά της Σύμης, Τήλου, Χάλκης, Κω, Καλύμνου, Λέρου Νισύρου, ενώ ο παλαιός πειρατής και ναύαρχος του οθωμανικού στόλου, ο διαβόητος Χαϊρεντίν Βαρβαρόσσας, συμπλήρωσε την κατάληψη των νησιών, καταλαμβάνοντας, το 1537, την Κάρπαθο, την Κάσο, την Αστυπάλαια και την Πάτμο. Άρχισε έτσι η μακρά και σκοτεινή περίοδος της Τουρκοκρατίας. Την εποχή της Εθνεγερσίας του 1821, τα σημερινά Δωδεκάνησα, ήταν γνωστά ως τα δώδεκα νησιά του συμπλέγματος των «Νότιων Σποράδων», ή «Προνομιούχα νησιά του Αρχιπελάγους», αφού διατελούσαν υπό καθεστώς ειδικών προνομίων. Ήταν τα ίδια νησιά που σήμερα αποκαλούνται Δωδεκάνησα, αλλά χωρίς τη Ρόδο και την Κω, που τις θέσεις τους έπαιρναν η Ικαρία και το Καστελλόριζο. Ιστορικά, οι Φράγκοι, ονόμαζαν «Δουκάτο της Δωδεκανήσου», σύμπλεγμα δώδεκα νησιών μέσα στις Κυκλάδες, με πρωτεύουσα τη Νάξο. Κι ακόμη, παλαιότερα, το «Θέμα της Δωδεκανήσου» κατά τον 10ο αιώνα, περιελάμβανε τις σημερινές Κυκλάδες και την Αστυπάλαια, ενώ η Ρόδος και άλλα νησιά ανήκαν στο θέμα των Κιβυρραιωτών, ονομασία που πήρε από τα Κίβυρρα της Παμφυλίας της Μικράς Ασίας. Ο όρος Δωδεκάνησος, με τη σημερινή του γεωγραφική του κάλυψη, χρησιμοποιήθηκε για να δηλώσει το σύμπλεγμα των δώδεκα ελληνικών νησιών του Νοτιοανατολικού Αιγαίου, που είχε καταλάβει η Ιταλία την άνοιξη του 1912. Στη Ρόδο και στην Κω δεν είχαν παραχωρηθεί τα ειδικά προνόμια που είχαν δοθεί στα άλλα νησιά, που πληρώνοντας έναν κατ' αποκοπήν φόρο, τον λεγόμενο «μακτού», είχαν τη δική τους αυτοδιοίκηση, τη δημογεροντία, που για τέσσερις, περίπου, αιώνες τα βοήθησε να επιβιώσουν και να προκόψουν. Τα δύο νησιά απολάμβαναν μόνο τα γενικά προνόμια που είχε παραχωρήσει σε όλους τους υπόδουλους χριστιανούς, στα 1453, ο Σουλτάνος Μωάμεθ ο Πορθητής. Ακόμη στα νησιά αυτά υπήρχε η εξουσία του Τούρκου πασά, που ασκούσε στρατιωτική και πολιτική δικαιοδοσία. Οι εκκλησίες αποτέλεσαν πυρήνες ζωής και διατήρησης του Ελληνισμού και της Ορθοδοξίας, για τα 390 χρόνια της δουλείας των Οθωμανών. Στην Μητρόπολη κατέφευγαν ως εθνικό κέντρο, οι Έλληνες σε κάθε περίπτωση, εθνική ή θρησκευτική αφού ο Μητροπολίτης ήταν ο Εθνάρχης των Ορθοδόξων Ελλήνων, πρόεδρος των σχολικών εφορειών, της Δημογεροντίας και του Πνευματικού δικαστηρίου.
Η ιστορική έρευνα δεν έχει φωτίσει επαρκώς την πολύπλευρη και πολυδιάστατη συμβολή της Κύπρου στην ελληνική Επανάσταση του 1821, όμως από τα διάσπαρτα στοιχεία σε δημοσιευθέντα έγγραφα, στα απομνημονεύματα των αγωνιστών και σε άλλες πηγές διαπιστώνεται ότι η Μεγαλόνησος διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην προπαρασκευή και εξέλιξή της. Η δε μαζική κατάταξη Κυπρίων εθελοντών στα επαναστατικά σώματα μαρτυρεί την έντονη παρουσία του νησιού στο ιστορικό προσκλητήριο της εθνικής παλιγγενεσίας. Η Φιλική Εταιρεία δραστηριοποιήθηκε και στην Κύπρο, όπου μυήθηκαν ο αρχιεπίσκοπος Κύπρου Κυπριανός και άλλοι κληρικοί και προύχοντες του νησιού. Όμως, η μεγάλη απόσταση από τις περιοχές της επικείμενης εξέγερσης, άφησαν την Κύπρο έξω από τον κεντρικό επαναστατικό εφοδιασμό. Ή συμβολή της Κύπρου δεν περιορίστηκε μόνο στην οικονομική συνεισφορά, στην αποστολή εφοδίων και στην τροφοδοσία ελληνικών καραβιών. Επεκτάθηκε και σε άλλους τομείς, όπως η ανάμιξη Κυπρίων στην πολιτική διοίκηση των χρόνων της Επανάστασης και, κυρίως, στη συμμετοχή μεγάλου αριθμού εθελοντών σχεδόν σε όλες τις αναμετρήσεις που έκριναν την τύχη του Αγώνα. Σημαντικές για την κυπριακή συμμετοχή είναι οι μαρτυρίες των οπλαρχηγών, όπως καταγράφονται στα πιστοποιητικά που χορηγούσαν στους αγωνιστές ή στα μέλη των οικογενειών τους, μετά τον Αγώνα. Σύμφωνα με αυτά τα στοιχεία, περίπου 1.000 Κύπριοι συμμετείχαν στην ελληνική Επανάσταση.
Το φαινόμενο του Φιλελληνισμού, που αναπτύχθηκε τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα, και γαλουχήθηκε μέσα στο κλίμα του κλασικισμού και του ρομαντισμού, έφθασε στην πλήρη του έκφραση με το μεγάλο ξεσηκωμό των Ελλήνων. Στην αρχαιολατρία, στις κλασικές σπουδές και στο αυξανόμενο ενδιαφέρον για τους απογόνους των αρχαίων κατοίκων της Ελλάδος, προστέθηκε ένας ενθουσιασμός που προκάλεσε ο σκληρός αγώνας του ίδιου εκείνου λαού που, από τα πολύ παλιά χρόνια, έβαζε ως πρωταρχική αξία την ελευθερία. Κανένα άλλο κίνημα της εποχής δεν ξεσήκωσε με τόση θέρμη και ενθουσιασμό την κοινή γνώμη και τη λογιοσύνη. Ενθαρρύνθηκε όμως και από την έντονη κινητοποίηση των Ελλήνων του Εξωτερικού, με πιο σημαίνουσες τις συστηματικές προσπάθειες τριών αυτοεξόριστων προσωπικοτήτων, του Αδαμάντιου Κοραή, στο Παρίσι, του μητροπολίτη Ιγνάτιου Ουγγροβλαχίας στην Πίζα και του ακάματου διπλωμάτη, Ιωάννη Καποδίστρια, που χρησιμοποίησε τις διεθνείς του γνωριμίες, ως υπουργού Εξωτερικών του τσάρου.
Ο έμπρακτος φιλελληνισμός εκδηλώθηκε με ποικίλους τρόπους: Εθελοντές σπεύδουν στα πεδία της μάχης, ιδρύονται φιλελληνικές επιτροπές (Κομιτάτα) με σκοπό την περίθαλψη των προσφύγων και του άμαχου ελληνικού πληθυσμού και την ενίσχυση των αγωνιζομένων με πολεμοφόδια, τρόφιμα. χρήματα κλπ. Ήδη από τα τέλη Μαϊου 1821 παρουσιάσθηκε ζωηρή κινητοποίηση υπέρ των αγωνιζομένων Ελλήνων. Οι πρώτες εκκλήσεις για συμπαράσταση στον ελληνικό Αγώνα βρήκαν ευνοϊκή απήχηση. Ένα κύμα από εθελοντές ξεκίνησε για την Ελλάδα, ενώ παράλληλα οργανώθηκαν τα πρώτα φιλελληνικά Κομιτάτα. Μαζί με τους ρομαντικούς ιδεολόγους και αρχαιολάτρες, τους φιλελεύθερους και τους ενθουσιώδεις φοιτητές, θα βρεθεί και ένα πλήθος στρατιωτικών που θα συμπαρασυρθεί από το φιλελληνικό ρεύμα και θα προσπαθήσει με κάθε τρόπο να φθάσει στο «θέατρο» του πολέμου. Κοντά στους αξιωματικούς, κάθε λογής άτομα, επιστήμονες, υπάλληλοι, έμποροι, φοιτητές, ακόμη και μαθητές, θα τρέξουν, με αυταπάρνηση, να υπηρετήσουν την ελληνική υπόθεση. Ο λόρδος Βύρων (Byron) και ο Σατωβριάνδος(Chateaubriand) σφράγισαν τη συλλογική μνήμη ως κορυφαίοι εκφραστές και διερμηνευτές του φιλελληνισμού. Ο Μπάιρον, με την ποίησή του, ενίσχυσε το φιλελληνικό ρεύμα, ήδη πριν από την Επανάσταση και συντάραξε τον κόσμο όλο με τον πρόωρο θάνατό του στο Μεσολόγγι, το 1824, ενώ ο Σατωμπριάν με τη συγγραφή, το 1825, του περίφημου φυλλαδίου «Υπόμνημα περί της Ελλάδος», μεταστρέφεται πολιτικά, διερμηνεύει επάξια τις αντιδράσεις της κοινής γνώμης και παράλληλα ενεργοποιείται στο φιλελληνικό κίνημα. Ο φίλος του Βύρωνα, ποιητής Shelley, θα συνθέσει το λυρικό δράμα Hellas το οποίο αφιερώνει στον Αλ. Μαυροκορδάτο, σε ένδειξη «θαυμασμού, συμπάθειας και φιλίας». Την ίδια διαδρομή ακολούθησε και o Βίκτορ Ουγκό, εκπρόσωπος του γαλλικού ρομαντισμού, που δημοσιεύει ποιήματα εμπνευσμένα από τον ηρωισμό των Ελλήνων αγωνιστών, και ιδιαίτερα του Κανάρη, καθώς και ο Γκαίτε το έργο του οποίου μπολιάστηκε από τα ιδεώδη του ελληνικού κλασικισμού. Σε χίλιους διακόσιους περίπου υπολογίζονται οι εθελοντές που πήραν συνολικά μέρος στα πολεμικά γεγονότα. Προέρχονται από τη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ιταλία, ενώ υπάρχει αντιπροσωπευτική συμμετοχή και από την Πολωνία, την Ελβετία και τη Βρετανία, χωρίς να λείπουν και εκπρόσωποι από άλλες ευρωπαϊκές χώρες και την Αμερική. Συμμετοχή υπάρχει και από τους βαλκανικούς γείτονες, που θα καταταγούν στο πλευρό των αγωνιζομένων Ελλήνων, αφού συμμερίζονταν την αποτίναξη του τουρκικού ζυγού. Η πρώτη αποστολή εθελοντών ξεκινά από την Τεργέστη τον Ιούνιο του 1821. Τον Ιούλιο, υδραίικο καράβι, ναυλωμένο από τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο μεταφέρει από τη Μασσαλία ξένους εθελοντές και Έλληνες φοιτητές, καθώς και πολεμοφόδια. Στη Βέρνη και στη Στουτγκάρδη συστήνονται τα πρώτα φιλελληνικά Κομιτάτα υποστήριξης του Αγώνα. Μετά την καταστροφή της Τριπολιτσάς, οι λεηλασίες που ακολούθησαν και οι σφαγές των Τούρκων, από τους Έλληνες, θα προκαλέσουν την αποστροφή πολλών φιλελλήνων, που είχαν πάρει μέρος στη μάχη και οι οποίοι θα επιστρέψουν στην Ευρώπη. Ανάμεσα στους φιλέλληνες εθελοντές ο Δ. Υψηλάντης διάλεξε ως «προγυμναστήν στρατιωτικό» τον Κορσικανό έμπειρο αξιωματικό του γαλλικού στρατού Baleste, ο οποίος, από τον Ιούνιο του 1821 θα αναλάβει την οργάνωση στρατιωτικής μονάδας εκπαιδευμένης σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Αργότερα θα διευθύνει τον αγώνα των Κρητικών. Ο Γάλλος φιλέλληνας αξιωματικός Maxime Raybeau, θα δράσει στην Ελλάδα, από τον Ιούλιο του 1821 και θα εκδώσει αργότερα βιβλίο με τις αναμνήσεις του, πολύτιμη πηγή για την ιστορία της επανάστασης. Με πρωτοβουλία του εύπορου Σκωτσέζου αξιωματικού Τόμας Γκόρντον φθάνει, τον Αύγουστο του 1821, ένα καράβι φορτωμένο με όπλα και πολεμοφόδια. Ο Συνταγματάρχης Γκόρντον θα πάρει μέρος στην πολιορκία της Τριπολιτσάς. Θα πληρώσει, ακόμη, και τα έξοδα για οκτώ Έλληνες και ορισμένους Γάλλους φιλέλληνες, μεταξύ των οποίων και οι Olivier Voutier και ο Maurice Persat. Θα γράψει δίτομη ιστορία των γεγονότων, από τις πιο έγκυρες. Ο, επίσης Σκώτος, Τζορτζ Φίνλεϊ, συμμετείχε στον Αγώνα από το 1823. Μετά την απελευθέρωση έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στην Αθήνα, ως ανταποκριτής των «Τάιμς του Λονδίνου». Ο Βυρτεμβέργιος στρατηγός Νόρμαν θα αποκρούσει, μαζί με τους εθελοντές την τουρκική επίθεση στο Ναβαρίνο. Θα περιλαμβάνεται μέσα στους επιτελείς του Μαυροκορδάτου. Τον Μάιο του 1822 κηρύχθηκε επίσημα η σύσταση φιλελληνικού σώματος, από Γάλλους, Ιταλούς, Γερμανούς και Πολωνούς. Το τάγμα των Φιλελλήνων ήταν χωρισμένο σε δύο λόχους με αρχηγούς τον Ελβετό Chevalier και τον Πολωνό Mizewski, ενώ τη διοίκησή του ανέλαβε ο Ιταλός Dania. Ωστόσο υπήρξαν και επιφυλάξεις για τη συμμετοχή ορισμένων φιλελλήνων από φόβο μην συνδεθεί ο αγώνας των Ελλήνων με αναρχικά κινήματα της Ευρώπης. Γι' αυτό, αρχικά αντέδρασαν στην κάθοδο του Ιταλού επαναστάτη, πρώην υπουργού των Στρατιωτικών στην κυβέρνηση του Πεδεμοντίου Santorre Di Santa Rosa (Σανταρόζα). Ο Ιταλός επαναστάτης θα πεθάνει στη Σφακτηρία σε αναμέτρηση εναντίον των δυνάμεων του Ιμπραήμ. Γνωστοί Ιταλοί φιλέλληνες ήταν και οι Tarella και Gubernati, με συμμετοχή σε κρίσιμες μάχες. Με την ίδια επιφυλακτικότητα έγινε δεκτός και ο Βρετανός αξιωματικός του ναυτικού Frank Hastings, ο οποίος ενίσχυσε γενναιόδωρα τον Αγώνα από την προσωπική του περιουσία και με τις ναυτικές του ικανότητες συμβάλλει αποτελεσματικά στην αντιμετώπιση του εχθρού. Ο Ρωσικός φιλελληνισμός εκδηλώθηκε με την προεπαναστατική ίδρυση και δράση της Φιλικής Εταιρείας στην Οδησσό, τη συμμετοχή Ρώσων σ' αυτή και με τη συγκρότηση και αποστολή στη Μολδοβλαχία εθελοντών σωμάτων, την αποστολή εφοδίων, τη μετάφραση και κυκλοφορία επαναστατικών προκηρύξεων και μελετημάτων και τη φιλελληνική λογοτεχνική παραγωγή με εκπρόσωπο τον Αλεξάντρ Πούσκιν, ο οποίος έγραψε το ποίημα «ξεσηκώσου Ελλάς». Πολλοί Ρώσοι αγωνίστηκαν ως μέλη πληρωμάτων του επαναστατικού στόλου, αλλά και των σωμάτων ξηράς. Νέα φιλελληνικά Κομιτάτα ιδρύονται στη Γαλλία και ο Γαλλοελβετός τραπεζίτης Ιωάννης Γαβριήλ Εϋνάρδος θα γίνει η ψυχή της φιλελληνικής κίνησης στην Ελβετία και Γαλλία. Το 1825, ο Γάλλος Κάρολος Φαβιέρος (Charles Fabvier) ορίζεται διοικητής του τακτικού στρατού των Ελλήνων., ενώ ο Γάλλος αξιωματικός του ναυτικού Jourdain, θα πάρει μέρος με τη μοίρα του Μιαούλη στις επιχειρήσεις στο βόρειο Αιγαίο. Γνωστοί φιλέλληνες ήταν και ο γερμανός Καρλ Γκούσταβ Χάιντεκ, ο Βρετανός στρατηγός Ρίτσαρντ Τσορτς, ο Ελβετός Ιωάννης Ιάκωβος Μάγερ και ο Άγγλος υπουργός Εξωτερικών Τζορτζ Κάνινγκ που συνέβαλε αποφασιστικά στην «ελληνική υπόθεση». Στη μάχη στο Πέτα της Ηπείρου, από τους εκατό φιλέλληνες μόλις καμιά τριανταριά σώθηκαν από τη σφαγή. 34 Γερμανοί, 12 Ιταλοί, 9 Πολωνοί, έξι Γάλλοι, 3 Ελβετοί, 1 Ολλανδός, 1 Ούγγρος και ένας Μαμελούκος χάθηκαν πολεμώντας για την ελληνική απελευθέρωση. Ανάμεσά τους και οι ανώτεροι αξιωματικοί, Tarella, Dania, Mizewski, Chevalier. Ο Νόρμαν, τραυματισμένος θα πεθάνει λίγους μήνες αργότερα στο Μεσολόγγι. Το τάγμα των Φιλελλήνων είχε ουσιαστικά διαλυθεί. Με την εμφάνιση του ποιητή λόρδου Βύρωνα, (Τζορτζ Γκόρντον Μπάιρον) στην ελληνική σκηνή, του πιο γνωστού και, ίσως του πιο σημαντικού φιλέλληνα, αρχίζει μια νέα περίοδος για τον φιλελληνισμό στην Ελλάδα. Ο διάσημος Άγγλος ποιητής έφθασε στην Ελλάδα τον Δεκέμβριο του 1823 για να βοηθήσει με ενθουσιασμό τον Αγώνα των Ελλήνων για την ελευθερία. Ο θάνατός του στο Μεσολόγγι, στα 36 του χρόνια, θα προκαλέσει παγκόσμια συγκίνηση. Το 1880, ο Φ. Ντοστογιέφσκι, σ' έναν πανηγυρικό λόγο, για τον Πούσκιν, θα γράψει: «.Στην πιο μίζερη στιγμή της Ιστορίας της γηραιάς ηπείρου ανατέλλει στο ευρωπαϊκό στερέωμα η γεμάτη πάθος διάνοια του λόρδου Βύρωνα. Είναι η χρονική στιγμή της κατάρρευσης των οραμάτων, των ελπίδων και των ειδώλων της Γαλλικής Επανάστασης. Η λύρα του ποιητή εκφράζει τώρα τη θλίψη και την απογοήτευση της Ανθρωπότητας για τις φρούδες ελπίδες και τα απατημένα ιδανικά. Μια νέα, πρωτόφαντη Μούσα της εκδίκησης και της θλίψης, της κατάρας και της απελπισίας, προβάλλει. Είναι το πνεύμα του βυρωνισμού που, αναπάντεχα όσο και ολοκληρωτικά, θα θρονιάσει στο μυαλό και το συναίσθημα των ανθρώπων.» Ο Edward Everett, ελληνιστής, πολιτικός και καθηγητής στο Χάρβαρντ, πρώτος Αμερικανός που επισκέφθηκε την Ελλάδα, καλλιέργησε και ενίσχυσε με κάθε τρόπο τον φιλελληνικό «πυρετό» στις Η.Π.Α. Ο Daniel Webster, διαπνεόμενος από έντονα φιλελληνικά αισθήματα, τόνιζε «το χρέος του πολιτισμένου κόσμου προς τη γη της επιστήμης, της ελευθερία και των τεχνών, ένα χρέος που δεν μπορεί ποτέ να εξοφληθεί». Κι ακόμη ο Ντουάιτ κι ο Κλέι. Κι ο ίδιος ο πρόεδρος των Η.Π.Α. James Monroe, το 1822 λέει: «Το όνομα της Ελλάδας γεμίζει τον νου και την καρδιά με τα υψηλότερα και ευγενέστερα αισθήματα». Στον επίσης πρόεδρο των Η.Π.Α., Tomas Jefferson, θα απευθυνθεί ο Κοραής, για να ζητήσει τη συμπαράστασή του στον ελληνικό Αγώνα. Στην Ύδρα φθάνει, επίσης, ο γιος του Αμερικανού προξένου στο Αμβούργο, Jarvis, ή Γεώργιος Ζέρβης, όπως τον αποκαλούσαν οι Έλληνες, που θα αφοσιωθεί στην απελευθέρωση του ελληνικού λαού. Άλλοι Αμερικανοί εθελοντές ήταν ο Τζόναθαν Μίλερ και ο ιατρός και παιδαγωγός, Σάμιουελ Γκρίνλι Χάου. Συνολικά, από στοιχεία που δημοσιεύονται στην Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, της «Εκδοτικής Αθηνών», ήρθαν στην Ελλάδα, από το 1821 μέχρι και το 1825, κατά εθνικότητα, οι φιλέλληνες: 342 Γερμανοί, 196 Γάλλοι, 137 Ιταλοί, 99 Άγγλοι, 35 Ελβετοί, 30 Πολωνοί, 17 Ολλανδοί και Βέλγοι, 16 Αμερικανοί, 9 Ούγγροι, 9 Σουηδοί, 8 Δανοί, 9 Ισπανοί και 33 άγνωστης εθνικότητας, συνολικά 940, από τους οποίους οι 313 έπεσαν στα πεδία των μαχών ή υπέκυψαν στις κακουχίες του πολέμου. http://www.rhodeslibrary.gr/info/2006_1/A4.html Η άποψη μας σαν Apodimos.com είναι ότι στο φιλελληνικό κίνημα, ήταν αναπόφευκτο, μαζί με τους ιδεολόγους, τους ρομαντικούς και τους πραγματικούς αγωνιστές, να παρεισφρήσουν και κάποιοι τυχοδιώκτες, ή και συμφεροντολόγοι που είδαν την ελληνική επανάσταση σαν συμφέρουσα οικονομική επιχείρηση. Από τους φιλέλληνες, ο ελληνικός λαός τιμά τους πραγματικούς αγωνιστές της ελευθερίας του και δεν ξεχνά τις θυσίες του. Η αδέκαστη όμως ιστορία θα ξεχωρίσει εκείνους που πραγματικά θυσιάστηκαν από εκείνους που εκμεταλλεύτηκαν για προσωπικό όφελος τον ελληνικό λαό και τους αγώνες του.
Πηγές : Apodimos.com και πληροφορίες από τα blogs.sch.gr – exomatiakaivlepo.blogspot.com – stoxos-athens.gr – rhodeslibrary.gr
Στείλτε τήν σελίδα αύτή μέ e-mail
Copyright © 1999-to date by Apodimos. All rights reserved.
|
