ΑΝΑΣΚΑΦΕΣ και ΕΥΡΗΜΑΤΑ του ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ στην ΕΛΛΑΔΑ.

Της Συνεργάτιδας του www.Apodimos.com Ειρήνης Στρομπούλη.

 

Ανασκαφές και Ευρήματα.

Κάθε χρόνο πραγματοποιούνται πάμπολλες ανασκαφικές εργασίες σε όλες σχεδόν τις περιοχές του ελληνικού χώρου. Παρακάτω αναφερόμαστε ενδεικτικά σε κάποιες από τις πιο πρόσφατες ανασκαφές (σωστικές ή συστηματικές) και στα σημαντικότερα ευρήματά τους. Τα στοιχεία προέρχονται από την ετήσια έκδοση του Υπουργείου Πολιτισμού «Το έργο του Υπουργείου Πολιτισμού στον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς» (1997).

Ανασκαφή στο οικόπεδο Μακρυγιάννη για την ανέγερση του Νέου Μουσείου Ακροπόλεως (Α' ΕΠΚΑ)

Η ανασκαφή που διενεργήθηκε σε έκταση 4.600 τ.μ. έχει φέρει στο φως μεγάλο τμήμα του πολεοδομικού ιστού της αρχαίας Αθήνας. Έχει διαπιστωθεί η κατοίκηση της περιοχής, τουλάχιστον από τους κλασικούς μέχρι τους μεσοβυζαντινούς χρόνους, ενώ έχουν εντοπιστεί κατάλοιπα τοίχων των γεωμετρικών χρόνων και στρώματα της Μεσοελλαδικής και της Τελικής Νεολιθικής Εποχής. Έχουν αποκαλυφθεί τέσσερις αρχαίοι οδοί και οι οικοδομικές ενότητες γύρω από αυτές. Επίσης ξεχωρίζουν τα κατάλοιπα πολλών οικιών των παλαιοχριστιανικών, υστερορωμαϊκών, ρωμαϊκών και ελληνιστικών χρόνων, καθώς και λουτρικής εγκατάστασης των πρώιμων ρωμαϊκών χρόνων. Η περιοχή της κεντρικής ανασκαφής που ορίζεται από δυο αρχαίους δρόμους και μια πάροδο και περιλαμβάνει ένα συγκρότημα του 7ου αι. μ.Χ. και δυο παλαιοχριστιανικές οικίες, θα αποτελέσει τμήμα του υπό ανέγερση Νέου Μουσείου Ακροπόλεως.

Εργασίες για την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων (Α' ΕΠΚΑ)

Στο χώρο της Ρωμαϊκής Αγοράς της Αθήνας έγινε επιφανειακή έρευνα στο ανατολικό περιστύλιο που έφερε στο φως πυκνότατο αρχαίο αποστραγγιστικό δίκτυο υστερορωμαϊκών χρόνων, το οποίο προγραμματίζεται να συμπληρωθεί με νέα πήλινα αντίγραφα των αγωγών και να τεθεί σε λειτουργία για την αποστράγγιση του περιστυλίου από τα λιμνάζοντα ύδατα. Στη νότια κλιτύ της Ακροπόλεως, κατά τις εργασίες του Τέμενος του Διονύσου αποκαλύφθηκε σχεδόν επιφανειακά το πρόπυλο του περιβόλου που σώζεται στα θεμέλια.

Εργασίες για την κατασκευή του αεροδρομίου και της Αττικής Οδού (Β' ΕΠΚΑ)

Στις ανασκαφές που πραγματοποιήθηκαν για την κατασκευή του αεροδρομίου των Σπάτων και της Αττικής Οδού έφεραν εντυπωσιακά αποτελέσματα:

• Ένα πυκνό πλέγμα των δρόμων ανάμεσα στους 130 αττικούς δήμους, στο οποίο οφείλονται πολύτιμες πληροφορίες για τον τρόπο εγκατοίκησης της Αττικής, αλλά και για τη λειτουργία της αθηναϊκής δημοκρατίας στην πράξη.

• Η εικόνα εμπλουτίστηκε με την ολοκλήρωση της ανασκαφής του σημαντικού άξονα της οδού Μαραθώνος για τη σημασία του οποίου συνηγορεί η επιβλητική διαδοχή τεσσάρων εξαιρετικά επιμελώς κατασκευασμένων ταφικών περιβόλων, δύο από τους οποίους πλαισίωναν μια διασταύρωση προς την κατεύθυνση της Ανθούσας.

• Σ΄ αυτό το σημείο διαπιστώθηκαν τα βάθρα των ταφικών μνημείων, τα θραύσματα των οποίων βρέθηκαν πεταγμένα στο οδόστρωμα. Οι πιο εντυπωσιακοί σε μέγεθος με μήκος που ξεπερνά τα 20 μ. και επιμέλεια κατασκευής από τους περιβόλους είναι αυτοί που βρίσκονται στα δύο άκρα του δρόμου (ανατολικό και δυτικό).

• Πλαισιωμένη από ταφικούς περιβόλους ήταν και η διασταύρωση στη θέση Πούσι Λέδι της Παιανίας, του αρχαίου προδρόμου της λεωφόρου Λαυρίου με το δρόμο που ένωνε τους δήμους της Όας και των Φιλαϊδών, που ανέσκαψε η Όλγα Κακοβαγιάννη.

Προϊστορικές έρευνες στην Αττική (Β' ΕΠΚΑ)

Ιδιαίτερα πλούσια στον εντοπισμό νέων θέσεων υπήρξε κατά το 1999 η προϊστορική έρευνα που συνέβαλε σημαντικά στη συμπλήρωση του πρωτοελλαδικού και του μυκηναϊκού χάρτη της Αττικής, με την ανασκαφή από τον Κ. Καζάτου

• Πρωτοελλαδικού και μυκηναϊκού οικισμού στον Αλιμο

• Των πρωτοελλαδικών περιβόλων στο λόφο Πανί και στα Αστέρια της Γλυφάδας,

• Του μυκηναϊκού νεκροταφείου των Γλυκών Νερών από τον Ε. Κακαβογιάννη.

Το αποκορύφωμα όμως υπήρξε η ανακάλυψη ενός μέσου νεολιθικού οικισμού με σειρά από πασσαλόπηκτες καλύβες και ορθογώνια σπίτια, στην πορεία της Αττικής Οδού από την Παλλήνη προς την Κάντζα.

Ανασκαφές σε αρχαία νεκροταφεία (Β' ΕΠΚΑ)

Ενδιαφέρουσες για τη συνέχεια της κατοίκησης των χώρων της Εφορείας είναι οι ανασκαφές σε αρχαία νεκροταφεία, όπως

• Το αρχαϊκό των Καλυβιών Θορικού,

• Το γεωμετρικό νεκροταφείο της οδού Αγ. Λαύρας στη Βάρη

• και Το υστερορωμαϊκό (80 τάφοι) στην Πάνορμο Λαυρίου.

• Στην αποικία της Σαλαμίνος διαπιστώθηκε από την κ. Δεκουλάκου ότι το κυκλικό κτίσμα στο ακρωτήριο Κολώνες ανήκε σε ένα μεγάλο ταφικό μνημείο. Συνεχίστηκε επίσης η έρευνα στα αμπελάκια ενός μεγάλου επιμήκους ελληνιστικού κτίσματος στο υπόγειο, που η ανασκαφέας ταυτίζει με το γνωστό από επιγραφές Βενδίδειο.

• Τέλος στα Κύθηρα ο Α. Τσαραβόπουλος συνέχισε την ανασκαφή ενός σπηλαίου στο οποίο αναγνωρίζει ίχνη λατρευτικής χρήσης,

• ενώ στο ακρότατο νησί των Αντικυθήρων εντόπισε σειρά θαλαμοειδών τάφων.

Ανασκαφές Μητροπολιτικού Σιδηροδρόμου Αθηνών (Γ' ΕΠΚΑ)

• Στο σταθμό Μοναστηρίου (είσοδος Μιαούλη) αποκαλύφθηκαν τμήματα κτιρίων, δέκα αγωγοί, τέσσερα δάπεδα, τρία πηγάδια, ένα φρεάτιο και υδραυλικές εγκαταστάσεις βυζαντινών και νεότερων χρόνων.

• Στον ίδιο σταθμό (είσοδος Άρεως) στο Α τμήμα αποκαλύφθηκαν δωμάτια συγκροτήματος εργαστηριακής χρήσης (κεραμικός κλίβανος, σύστημα δεξαμενών, πηγάδια, αγωγοί) βυζαντινών χρόνων.

• Στο Δ τμήμα εντοπίστηκαν δυο διαδοχικές οικοδομικές φάσεις από τα ύστερα ρωμαϊκά χρόνια έως τα βυζαντινά.

• Στο φρέαρ «Κνωσού» αποκαλύφθηκε τμήμα αρχαίας οδού μήκους 12 μέτρων και λιθόστρωτο δάπεδο γεωμετρικών χρόνων.

• Στο σταθμό «Αγ. Σάββας» αποκαλύφθηκαν οικιστικά κατάλοιπα.

Ελευσίνα (Γ' ΕΠΚΑ)

Διεξήχθησαν οκτώ σωστικές ανασκαφές σε οικόπεδα ιδιωτών και σε χώρους κατασκευής δημοσίων έργων, όπου αποκαλύφθηκαν τμήματα νεκροταφείου (με τάφους όλων των εποχών της αρχαιότητας) και οικιστικά λείψανα, τμήμα αρχαίας οδού μυκηναϊκής και ελληνιστικής εποχής, τμήματα αρχαίων οδών και φρεατοειδές όρυγμα Μεσοελλαδικής εποχής.

Μέγαρα (Γ' ΕΠΚΑ)

Στα Μέγαρα οι σωστικές ανασκαφές αποκάλυψαν εκτός από τα πενιχρά λείψανα μιας οικίας, και δυο μεγάλους ορθογώνιους αποθηκευτικούς χώρους των κλασικών χρόνων (γνωστών ως «μέγαρα») κτισμένων με ισόδομο σύστημα.

Ανασκαφές στην Πόλη του Άργους (Δ' ΕΠΚΑ)

Οι ανασκαφικές εργασίας της Δ΄ Εφορείας στην πόλη του Άργους, σωστικού κυρίως χαρακτήρα, συμπλήρωσαν τις γνώσεις μας ως προς

• την τοπογραφία της πόλης,

• τη χρήση των χώρων της,

• και τη διαχρονική πολεοδομική και οικιστική μορφή της.

Κατά τη συνέχιση των έργων ύδρευσης και αποχέτευσης του Δήμου Άργους ήρθαν στο φως οικιστικά λείψανα όλων των περιόδων κατοίκησης του Άργους καθώς και μεμονωμένοι τάφοι. Το σημαντικότερο εύρημα είναι ένα δημόσιο κτίριο με κρηπίδα τριών βαθμίδων (πιθανόν ναός) του οποίου αποκαλύφθηκε η νότια στενή πλευρά (μήκους 3, 20 μ.) στη συμβολή των οδών Γούναρη και Ασκληπιού. Ήλθαν επίσης στο φως

§         οικιστικά κατάλοιπα,

§         κτιριακά συγκροτήματα όλων των εποχών της αρχαιότητας

§         και λείψανα της Πρώιμης Μυκηναϊκής εποχής.

Η ύπαρξη τεμένους λατρείας κοντά στα τείχη της πόλης και ηρωολατρίας από την Πρώιμη Γεωμετρική περίοδο που συνεχίζεται στην Κλασική αποδεικνύεται από τα ευρήματα σε επιμήκη αποθέτη και βωμό Κλασικής περιόδου, στο οικόπεδο Ρεμπέλου. Επίσης στην πόλη αποκαλύφθηκε

§         αποχετευτικό σύστημα, φρέαρ, αποθέτες

§         συγκροτημένα νεκροταφεία

§         αλλά και μεμονωμένες ταφές από τη Μεσοελλαδική εποχή ως την ύστερη αρχαιότητα.

Σωστικές ανασκαφές έγιναν και σε αρκετές τοποθεσίες του νομού Αργολίδας που απέδωσαν οικιστικά κατάλοιπα αλλά και ταφές των μυκηναϊκών, κλασικών και ελληνιστικών χρόνων με σημαντικά ευρήματα.

Σωστικές Ανασκαφές στην Αρκαδία και Λακωνία (Ε' ΕΠΚΑ)

Η κύρια δράση της Εφορείας επικεντρώθηκε στη διεξαγωγή σωστικών ανασκαφών στα αστικά κέντρα των νομών Αρκαδίας και Λακωνίας, ιδιαίτερα στη Σπάρτη, αλλά και στο Γύθειο, τη Νεάπολη, τη Μεγαλόπολη και την Τεγέα. Η ανασκαφική έρευνα στην Σπάρτη αποκάλυψε νέα τμήματα της ελληνιστικής και ρωμαϊκής πόλης. Η έρευνα αυτή εμπλουτίζει τις γνώσεις μας για τη μνημειακή τοπογραφία και διευρύνει τη σχεδιαστική αποτύπωση του πολεοδομικού ιστού της πόλεως κυρίως των ρωμαϊκών χρόνων, ενώ προσκομίζει και νέα ευρήματα και γνωστικά στοιχεία της σπαρτιατικής αρχαιογνωσίας (επιγραφές, ψηφιδωτά, γλυπτά, δάπεδα). Στο πλαίσιο των ανασκαφικών εργασιών ήλθε στο φως τμήμα σημαντικού νεκροταφείου της μεσο- και υστερο-ελλαδικής εποχής, με λακκοειδείς τάφους. Σε έναν από αυτούς βρέθηκε πήλινο ομοίωμα πλοίου, το οποίο ασφαλώς συνδέεται με την εθιμοτυπία της ταφής, αλλά και τις μεταθανάτιες αντιλήψεις της εποχής.

Ανασκαφές στον αρχαιολογικό χώρο της Πελλάνας (Ε' ΕΠΚΑ)

Στον σημαντικό αρχαιολογικό χώρο της Πελλάνας, όπου οι εικοσαετείς έρευνες του Εφόρου των Αρχαιοτήτων, Θεόδωρου Σπυρόπουλου, έφεραν στο φως το σημαντικότερο προιστορικό κέντρο της Λακωνίας, όπως τεκμηριώνεται από σειρά ηγεμονικών μνημείων, τύμβων, ταφών, συνεχίστηκε κατά το 1999. Επιπλέον ευρήματα πιστοποιούν ότι η Πελλάνα υπήρξε πράγματι το ηγεμονικό και διοικητικό κέντρο της Λακωνίας μέχρι την αυγή των ιστορικών χρόνων, όταν η δωρική Σπάρτη αναδύεται ως νέα μεγάλη δύναμη του πελοποννησιακού χώρου. Επίσης, μας βοηθά να διευρύνουμε τις γνώσεις μας σχετικά με την τοπογραφία του μυκηναϊκού ανακτόρου της Λακωνίας.

Σωστικές Ανασκαφές αρχαίων πόλεων (ΣΤ' ΕΠΚΑ)

Οι σωστικές ανασκαφές της Εφορείας πραγματοποιήθηκαν με την ευκαιρία της οικοδόμησης σε πόλεις κτισμένες επάνω σε αρχαίες, όπως στην Πάτρα, το Αίγιο, την Κάτω Αχαγιά (αρχαία Δύμη), τη Ναύπακτο, τη Σάμη, κ.α. και στα περίχωρά τους, αλλά και εξαιτίας των πολλών δημοσίων έργων που γίνονται στην περιοχή αυτή. Οι έρευνες αποκάλυψαν

• κτιριακά λείψανα,

• νεκροταφεία,

• δρόμους

• και εργαστηριακές εγκαταστάσεις από τα πρωτοελλαδικά ως τα ρωμαϊκά χρόνια.

Σημαντικότερα ευρήματα ήταν

• το ρωμαϊκό αίθριο με δεξαμενή και πλακόστρωτο πολύχρωμο δάπεδο στο οικόπεδο Λόντου και Καρατζά της Πάτρας,

• τμήμα του νότιου νεκροταφείου της Πάτρας,

• ρωμαϊκό νεκροταφείο της οδού Ζωοδόχου Πηγής στο Αίγιο,

• αρχαϊκός ναός του δεύτερου μισού του 3ου αι. π.Χ. στη Ναύπακτο,

• πρωτογεωμετρικό νεκροταφείο στη Σταμνά Αιτωλοακαρνανίας,

• ο αποθέτης του Ιερού της Αρτέμιδος Επικρατείας στο Αρχοντοχώρι Αιτωλοακαρνανίας

• και λείψανα πρωτοελλαδικής εγκατάστασης στη θέση Φούρνοι της Σάμης Κεφαλονιάς.

Η συστηματική ανασκαφή της Εφορείας στην Κάτω Βασιλική Αιτωλίας (αρχαία Χαλκίδα) σε συνεργασία με το Αρχαιολογικό Ινστιτούτο της Δανίας συνεχίστηκε για Πέμπτη χρονιά και το 1999 στο οικιστικό τμήμα της αρχαίας πόλης.

Ανασκαφές στο νομό Ηλείας και Μεσσηνίας (Ζ' ΕΠΚΑ)

Στο νομό Ηλείας εντοπίστηκε μια νέα μυκηναϊκή θέση στην Καυκανιά, όπου ερευνήθηκε θαλαμωτός μυκηναϊκός τάφος με πολλά κτερίσματα. Επίσης, στη Βροχίτσα, ήρθε στο φως περιορισμένης έκτασης νεκροταφείο ελληνιστικών χρόνων με αρκετά χαρακτηριστικά ευρήματα. Περισσότερο εκτεταμένες έρευνες έγιναν στη Φιγάλεια, όπου εντοπίστηκε σημαντικό κτίριο κλασικών χρόνων, και στα Ασπρα Σπίτια στο λόφο Τούρλα, όπου αποκαλύφθηκαν πυκνότατα λείψανα προϊστορικής κατοίκησης, που φτάνουν έως τους νεολιθικούς χρόνους.

Ιδιαίτερης σημασίας υπήρξε η ανασκαφή του δωρικού ναού της Αθηνάς στο Πρασιδάκι. Η αποκάλυψη του σηκού έφερε στο φως

§         πολλά και σημαντικά ευρήματα πηλοπλαστικής και χαλκοτεχνίας αρχαϊκών και κλασικών χρόνων,

§         καθώς και πολλά τμήματα από την κεράμωση της στέγης.

Στο νομό Μεσσηνίας ανασκάφηκε ακόμη ένας θαλαμωτός τάφος στη μυκηναϊκή νεκρόπολη των Ελληνικών της Ανθείας, ενώ οικοδομικές εργασίες στην περιοχή Μουσγάς Κυπαρισσίας έφεραν στο φως λείψανα κτισμάτων ρωμαϊκών χρόνων.

Ανασκαφικές εργασίες στην Κέρκυρα και στο Νομό Θεσπρωτίας (Η' ΕΠΚΑ)

Στο νομό Κέρκυρας οι ανασκαφικές εργασίες στην περιοχή του Κανονιού, όπου και η αρχαία πόλη της Κέρκυρας, εντοπίστηκαν αρχαιότητες σε διάφορα οικόπεδα, όπου αποκαλύφθηκαν

• τμήματα κτιρίων,

• υπόστρωμα αρχαίου δρόμου,

• πήλινους αγωγούς και επιχωματωμένο πηγάδι,

• και τμήματα δημοσίων και ιδιωτικών κτιρίων χρονολογούμενων στα κλασικά και ελληνιστικά χρόνια.

Επίσης, στην περιοχή Γαρίτσας, ανασκάφηκε τμήμα του αρχαίου νεκροταφείου της πόλης όπου βρέθηκαν 63 τάφοι διαφόρων τύπων και σχημάτων. Παράλληλα, επιφανειακή έρευνα στη νότια Κέρκυρα οδήγησε στον εντοπισμό νέων, άγνωστων έως σήμερα, θέσεων.

Στο νομό Θεσπρωτίας, στο Λαδοχώρι Ηγουμενίτσας, οι σωστικές ανασκαφές έφεραν στο φως

• τμήματα οικιών,

• λουτρικό συγκρότημα

• και τμήμα αρχαίου αιγιαλού - του υστερορωμαϊκού-παλαιοχριστιανικού οικισμού που ανασκάπτεται τα τελευταία χρόνια στην περιοχή.

Επίσης ανακαλύφθηκε τμήμα ρωμαϊκής νεκρόπολης με συνολικά 27 πλούσια κτερισμένους τάφους. Κατά μήκος της υπό κατασκευή Εγνατίας Οδού πραγματοποιήθηκαν ανασκαφές στον Κόμβο Ηγουμενίτσας που έφεραν στο φως κτίριο και τέσσερις τάφους ρωμαϊκών χρόνων και σε διάφορες τοποθεσίες βρέθηκαν πλήθος λίθινα εργαλεία Μέσης και Ανώτερης Παλαιολιθικής περιόδου.

Σωστικές Ανασκαφές στο Νομό Βοιωτίας (Θ' ΕΠΚΑ)

Οι νέες σωστικές ανασκαφές που πραγματοποίησε η Εφορεία στο νομό Βοιωτίας και κυρίως στη Θήβα έφεραν στο φως

• αλώβητα τμήματα της πρωτοελλαδικής οχύρωσης

• στοιχεία του οικισμού που κάλυπτε ο πλίνθινος τύμβος,

• δεκάδες δεξαμενές και τμήμα του μεσαιωνικού τείχους της πόλης.

Επίσης, αρχαιότητες αποκαλύφθηκαν στην Καδμεία, στη Λειβαδιά και στη Χαιρώνεια, στην περιοχή της αρχαίας Τανάγρας και στις Πλαταιές.

Προϊστορικός οικισμός Κίρρας (Ι' ΕΠΚΑ)

Η συνεχιζόμενη συστηματική ανασκαφή του κεραμικού κλιβάνου του προϊστορικού οικισμού της Κίρρας έφερε στο φως ακριβώς κάτω από το επιφανειακό στρώμα γης intra muros τάφους και αρχιτεκτονικά λείψανα που συνδέονται με τη λειτουργία του κλιβάνου. Επίσης αποκαλύφθηκαν

• θάλαμοι λουτρών της ύστερης ρωμαϊκής εποχής,

• πλακόστρωτο αίθριο και οι τοιχοστάτης περιστυλίου

• και περισυλλέχθηκε πλούσια υστεροελληνική κεραμική.

Σωστικές Ανασκαφές στην Εύβοια (ΙΑ' ΕΠΚΑ)

Οι σωστικές ανασκαφές στην πόλη της Χαλκίδας Εύβοιας έφεραν στο φως μεταξύ άλλων και οικοδομήματα που μας δίνουν πολύτιμες πληροφορίες για το πολεοδομικό συγκρότημα της Χαλκίδας και προσθέτουν στον οικοδομικό της ιστό μαζί με τους οδικούς άξονες, οι οποίοι ακολουθούν παράλληλη πορεία με τους σύγχρονους.

Στην Ερέτρια παρουσίασαν αρχαιολογικό ενδιαφέρον δυο οικόπεδα, το ένα το οποίο έδωσε οικοδομικά λείψανα της Ελληνιστικής περιόδου με ψηφιδωτό δάπεδο το οποίο κοσμείται από μαιανδροειδές κόσμημα και το άλλο έδωσε μεγάλο οικοδόμημα σε σχήμα Π (ταφικός περίβολος μάλλον) από πώρινους κυβόλιθους.

Ανασκαφές στην Αρτα και στα Ιωάννινα (ΙΒ' ΕΠΚΑ)

Στην Αρτα, πόλη χτισμένη πάνω στα ερείπια της σημαντικότερης πόλης της αρχαίας Ηπείρου, της Αμβρακίας, πραγματοποιήθηκαν ανασκαφικές έρευνες που έφεραν στο φως

• τμήματα οικιών με επάλληλες φάσεις που χρονολογούνται από την Αρχαϊκή έως την Ύστερη Ελληνιστική περίοδο,

• δρόμων και λεωφόρων,

• και αποχετευτικών αγωγών, τα οποία εντάσσονται στον πολεοδομικό ιστό της αρχαίας πόλης.

• Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν τα οικοδομικά λείψανα Ρωμαϊκής περιόδου

• και τα λείψανα εγκατάστασης ελαιοτριβείου της ίδιας περιόδου.

Στο λεκανοπέδιο Ιωαννίνων εντοπίσθηκαν και ερευνήθηκαν δυο νέες αρχαιολογικές θέσεις κατά τις εργασίες διάνοιξης της Εγνατίας Οδού,

• η μία στη θέση Ράχη Πλατανιάς όπου σώζονται λείψανα αρχαίας ακρόπολης και

• στη θέση «΄Αγιοι Απόστολοι» Πεδιανής όπου εντοπίστηκαν δυο ταφές Υστεροκλασικών χρόνων καθώς και λείψανα εγκατάστασης που περιλάμβαναν σπαράγματα τοίχων και αποθηκευτικά αγγεία.

Ανασκαφές στο Νομό Φθιώτιδος (ΙΔ' ΕΠΚΑ)

Από τις ανασκαφές που διενεργήθηκαν στο Νομό Φθιώτιδος με αφορμή εκσκαφές για την ανέγερση νέων οικοδομών και δημοσίων έργων αποκαλύφθηκαν αρχαία, στη Λαμία (τμήματα ελληνιστικού τείχους της αρχαίας πόλης και του νότιου νεκροταφείου της με τάφους και πήλινες λάρνακες), στο κέντρο της πόλης όπου άρχισε η ανασκαφή οικοδομήματος με μνημειώδη κλίμακα, σε διάφορες θέσεις γύρω από την πόλη ήρθαν στο φως μεμονωμένοι τάφοι και τμήματα ήδη γνωστών από το παρελθόν νεκροταφείων, στην Αταλάντη (συνέχεια νεκροταφείου γεωμετρικών χρόνων με τάφους και πίθους που περιείχαν κτερίσματα), κ.α.

Α΄ Αρχαίο Θέατρο Λάρισας (ΣΤ' ΕΠΚΑ)

Στον Α΄ αρχαίο θέατρο Λάρισας αποκαλύφθηκαν πλήθος εδώλια και αρχιτεκτονικά μέλη της σκηνής που είχαν χρησιμοποιηθεί ως υποδομή του σύγχρονου δρόμου που διερχόταν πάνω από το θέατρο, και αρκετά θραύσματα επιγραφών και μαρμάρινων γλυπτών που διακοσμούσαν τη σκηνή.

Ανασκαφές στη Θεσσαλονίκη, εντός των τειχών, (ΙΣΤ' ΕΠΚΑ)

Στην εντός των τειχών Θεσσαλονίκη εντοπίστηκαν

• κτιριακές φάσεις της ρωμαϊκής και της ελληνιστικής πόλης,

• εργαστήριο αρχαϊκών χρόνων (Τούμπα) και

• πάμπολλοι τάφοι της Πρώιμης Εποχής του Σιδήρου, αρχαϊκών χρόνων, κλασικών έως και ελληνιστικών χρόνων,

• στρώματα κατοίκησης νεολιθικού οικισμού.

Κτιριακά λείψανα αρχαίων πόλεων βρέθηκαν στη Νέα Ποτίδαια, στη Νέα Καλλικράτεια, στην αρχαία Αφυτις.

Ευρήματα στο νομό Πέλλας (ΙΖ' ΕΠΚΑ)

Στο νομό Πέλλας αποκαλύφθηκαν εργαστηριακές εγκαταστάσεις με πενιχρά αρχιτεκτονικά λείψανα και στο χώρο της Αγοράς τάφοι του τέλους του 5ου - α΄μισού 4ου αιώνα π.Χ, που ανήκουν στο νεκροταφείο της παλαιότερης φάσης της πόλης, ενισχύοντας την τοποθέτηση του πυρήνα της στην περιοχή νότια του δημόσιου δρόμου Θεσσαλονίκης-Έδεσσας.

Σημαντικότερα ευρήματα ανασκαφών (ΙΗ' ΕΠΚΑ)

Από τα ανασκαφικά ευρήματα των σωστικών ανασκαφών της Εφορείας κατά το 1999 ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα εξής:

• Κτιριακό συγκρότημα λουτρού ρωμαϊκών χρόνων στον Λιμένα Θάσου (αρχαία Θάσος),

• κτιριακά λείψανα ύστερων αρχαϊκών χρόνων στην παραλία Κάρυανης του Νομού Καβάλας, όπου τοποθετείται η θασιακή αποικία Γαληψός,

• ταφικά ευρήματα από το ανατολικό νεκροταφείο της αρχαίας Αμφίπολης.

Ανασκαφικές εργασίες της (Κ' ΕΠΚΑ)

Το προσωπικό της Εφορείας πραγματοποίησε 33 ανασκαφές που άρχισαν και ολοκληρώθηκαν το 1999 σε οικόπεδα ιδιωτών και κοινωφελή έργα της Νομαρχιακής και Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τα σημαντικά ευρήματα των οποίων δίνουν μια νέα εικόνα για την τοπογραφία των αρχαίων πόλεων της Μυτιλήνης, της Χίου και της Λήμνου.

Ανασκαφικές έρευνες στη Σάμο, Πάρο, και Θήρα (ΚΑ' ΕΠΚΑ)

Εντυπωσιακά ήταν τα αποτελέσματα των ερευνών στην αρχαία πόλη της Σάμου, όπου υπό την επίβλεψη της Μ. Βιγλάκη, ήρθαν στο φως, στον χώρο της αγοράς

• ένας ναός τεραστίων διαστάσεων, πιθανότατα αρχαϊκών χρόνων,

• τρεις αποθέτες που έδωσαν ένα ενδιαφέρον σύνολο μελανόμορφης κεραμικής

• και μια πλούσια κατοικία με ψηφιδωτό δάπεδο.

Στην Πάρο υπήρξαν ευρήματα από τη νεκρόπολη της αρχαίας πόλης στη θέση Αγιος Παντελεήμων

• τρεις επιτύμβιες στήλες αρχαϊκών και κλασικών χρόνων,

• μια ενεπίγραφη

• και δυο με ανάγλυφες παραστάσεις.

Το πιο ενδιαφέρον όμως εύρημα προήλθε από παράδοση ιδιώτη στο Μουσείο της Πάρου και επρόκειτο για κορμό ημίεργου κούρου.

Στο Καμάρι της Θήρας σωστική ανασκαφή από τον Χ. Σιγάλη έφερε στο φως

§         κτίριο της πρωτοβυζαντινής εποχής,

§         ενώ μια άλλη σωστική ανασκαφή αποκάλυψε την προς τα βορειοανατολικά συνέχεια του νεκροταφείου της αρχαίας Οίας.

Ανασκαφές στην πόλη της Ρόδου (ΚΒ' ΕΠΚΑ)

Στην πόλη της Ρόδου πραγματοποιήθηκαν ανασκαφές στο χώρο της αρχαίας πόλης και στις νεκροπόλεις, όπου αποκαλύφθηκαν

• λείψανα συγκροτημάτων οικιών,

• λείψανα του ιερού του Ασκληπιού,

• τμήμα μνημειώδους πιθανόν στωικού κτιρίου,

• και εργαστήριο κατασκευής και τήξης γυαλιού του 4ου αι. π.Χ.

• και ανασκάφηκαν τμήματα των νεκροπόλεων .

Σωστικές Ανασκαφές αρχαίων πόλεων (ΚΓ' ΕΠΚΑ)

Στον Πόρο Κατσαμπά Ηρακλείου, με αφορμή την εκτέλεση έργων ύδρευσης-αποχέτευσης ήλθαν στο φως

• δυο μεγάλοι υπόγειοι σπηλαιώδεις τάφοι του μινωικού νεκροταφείου που απέδωσαν πολλές εκατοντάδες σημαντικά ευρήματα,

  • όπως χρυσό δακτυλίδι με σύμβολα Γραμμικής Α΄,

  • κοσμήματα, σφραγίδες,

  • και 550 ακέραια αγγεία πολλά με διακόσμηση άριστης ποιότητας.

Στο Λιμένα Χερσονήσου αποκαλύφθηκαν σε διάφορα ιδιωτικά οικόπεδα

• αγωγός και πηγάδι ρωμαϊκών χρόνων,

• ναόσχημο δημόσιο κτίριο ρωμαϊκών χρόνων

• και μαρμάρινο άγαλμα που απεικονίζει πιθανότατα τον Τραιανό, κ.α.

Ανασκαφικές εργασίες στην Απτέρα και στη Γαύδο (ΚΕ' ΕΠΚΑ)

Οι εργασίες συντήρησης και ανάδειξης του αρχαιολογικού χώρου της Απτέρας έφεραν στο φως τα

• μήματα σημαντικών αρχαίων κατασκευών, όπως το Ηρώον έξω από την κύρια είσοδο της πόλης

• και λουτρικές εγκαταστάσεις στα βόρεια οικοδομήματα.

Επίσης συνεχίστηκαν οι ανασκαφικές εργασίες για τις πολυπληθείς, διάσπαρτες και ποικίλες αρχαιότητες της Γαύδου που άρχισαν να αποκαλύπτονται με αφορμή τα αναπτυξιακά έργα των τελευταίων ετών στη δύσκολη αυτή περιοχή. Στην προσπάθεια ανάδειξης ορισμένων από τα αρχαία μνημεία, μετά την πλήρη αποκάλυψή τους, ολοκληρώθηκε η ανασκαφή της εντυπωσιακής ρωμαϊκής αγροικίας στα νότια του Σαρακήνικου που έφερε στο φως μια πλήρη εγκατάσταση ελαιοπιεστηρίου.

Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων

Σε αυτοψία που πραγματοποίησε στη νήσο Γραμβούσα στην Κρήτη η αρχαιολόγος κ. Ε. Χατζηδάκη, εντοπίστηκαν σιδερένια κανόνια από ναυάγιο των χρόνων της Ελληνικής Επανάστασης. Ένα από αυτά χρονολογείται στον 17ο αιώνα, στην περίοδο της ενετικής κυριαρχίας του νησιού. Η ίδια εντόπισε στον Σταυρό Χανίων τρεις μεμονωμένες λίθινες άγκυρες, πιθανόν προϊστορικής εποχής, βάρους άνω των 130 κιλών η καθεμία, ενώ σε αυτοψία που πραγματοποίησε στη νήσο Σύμη διαπίστωσε ότι ο πυθμένας του όρμου του Αγ. Βασιλείου είναι διάσπαρτος από αγγεία διάφορων εποχών και ανέλκυσε μικρή λίθινη άγκυρα πιθανόν προϊστορικής εποχής.

Στην Εφορεία παραδόθηκαν διάφορα αρχαία προερχόμενα από τη θάλασσα. Από τα πλέον ασυνήθη είναι ο κίονας από μάρμαρα Καρύστου μήκους 4,10 μ. και διαμέτρων 0, 37 μ. και ο, 57 μ., που συνέλεξε τράτα από τη θαλάσσια περιοχή Παλαίρου καθώς και ο τεραστίων διαστάσεων πίθος, διαμέτρου 80 εκ. και ύψους 80 εκ. από τον Άγιο Ευστράτιο.

            Η αρχαιολόγος κ. Χατζηδάκη πραγματοποίησε επιφανειακή έρευνα στον αρχαίο τεχνητό μώλο και σε παράλια κτίσματα στην χερσόνησο Πλάκας Ν. Ηρακλείου, στα παράλια του Λιβυκού πελάγους, όπου εικάζεται η ύπαρξη οικισμού και αρχαίου λιμένος Προανακτορικής και Παλαιοανακτορικής περιόδου.

Εφορεία Παλαιο-Ανθρωπολογίας-Σπηλαιολογίας

Στη διάρκεια σπηλαιοκαταδύσεων στον Διρό εντοπίστηκαν από τον Β. Γιαννόπουλο πολύ σημαντικά παλαιοντολογικά ευρήματα από οστά που ανήκουν σε Hippopotamus amphibious, Panthera leo, Crocuta crocuta, Dama dama, Monachus monachus και πτηνά που δεν έχουν ακόμη προσδιοριστεί.

Ανασκαφές έγινα στο σπήλαιο Καλαμάκια, στην Αερόπολη Λακωνίας, όπου έχουν εντοπιστεί αρχαιολογικά κατάλοιπα της Μέσης Παλαιολιθικής.

1η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων

Στο πλαίσιο της ενοποίησης των αρχαιολογικών χώρων της Αθήνας (μελέτης Ολυμπιείου) αποκαλύφθηκαν

• στοιχεία αρχιτεκτονικά της βασιλικής και των προσκτισμάτων της

• και δυο τάφοι βορειοδυτικά του μνημείου.

Ανασκάφηκαν επίσης τα ερείπια της Φραγκοκλησιάς, τα οποία αποκαλύφθηκαν κατά τις εργασίες κατασκευής ανισόπεδου κόμβου της Αττικής Οδού από το ΥΠΕΧΩΔΕ. Πρόκειται για μονόκλιτη βασιλική με ναό μικρών διαστάσεων ταφικού χαρακτήρα που ανάγεται στους βυζαντινούς χρόνους.

2η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Κυκλάδων και Αργοσαρωνικού

Πραγματοποιήθηκαν μικρής και μεγάλης έκτασης σωστικές ανασκαφικές έρευνες. Στη Σαντορίνη σε τέσσερα οικόπεδα αποκαλύφθηκαν

• υστερορωμαϊκά και παλαιοχριστιανικά οικοδομικά κατάλοιπα οικιών και ληνός,

• ενώ στον προαύλιο χώρο βυζαντινού ναού της Επισκοπής αποκαλύφθηκε νεκροταφείο της εποχής της ενετοκρατίας.

4η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων

Συστηματικές ανασκαφές, με σκοπό την αποκάλυψη μνημείου και τη διαμόρφωσή του σε αρχαιολογικό χώρο, έγιναν

• σε πέντε μνημεία της μεσαιωνικής πόλης της Ρόδου,

• στο μεσαιωνικό εργαστήρι επεξεργασίας ζάχαρης στο Χαράκι

• και στο Κάστρο της Νεραντζιάς στην Κω.

Σημαντικότερα ευρήματα ήταν

• η αποκάλυψη τμήματος αρχαίου τείχους ή λιμενοβραχίονα, κτισμένου με μεγάλους ορθογωνισμένους πωρόπλινθους στην ίδια περίπου θέση και με ίδιο προσανατολισμό με εκείνον του μεσαιωνικού διαδόχου του στην ανασκαφή στο «Μώλο των Μύλων» (Εμπορικό Λιμάνι).