ΝΑΞΟΣ!!! ΙΣΤΟΡΙΑ – ΗΛΙΟΣ – ΘΑΛΑΣΣΑ .

Του Γιάννη Τόλια Αρχισυντάκτου του www.apodimos.com

Στην καρδιά του Αιγαίου, στο κέντρο των Κυκλάδων, βρίκεται η Νάξος, τόπος ιστορικός και πανέμορφος. Η Νάξος είναι το μεγαλύτερο σε έκταση νησί των Κυκλάδων, ένα νησί με πανέμορφες παραλίες με απέραντες αμμουδιές, παραδοσιακά χωριά, έντονες εναλλαγές τοπίων, διάσπαρτα μνημεία και φιλόξενους ανθρώπους.

Η Ιστορία της Νάξου

Η Νάξος κατοικείται αδιάκοπα από το τέλος της 4ης χιλιετίας π.Χ. μέχρι σήμερα. Εδώ σύμφωνα με τη μυθολογία γεννήθηκε και μεγάλωσε ο Διόνυσος, ο θεός του κρασιού και της μέθης.. Στη Νάξο ανατράφηκε επίσης ο Ζευς, ο πατέρας των θεών των αρχαίων Ελλήνων, παρ’όλο που γεννήθηκε στην Κρήτη,. Σε αυτόν οφείλεται και το όνομα του πιο ψηλού βουνού του νησιού, τον Ζα (1004 μέτρα). Εδώ εγκατέλειψε ο Θησέας επιστρέφοντας από την Κρήτη, την Αριάδνη, την κόρη του Μινωα, η οποία τον είχε βοηθήσει να σκοτώσει το Μινώταυρο. Υπάρχουν δύο εκδοχές για την τύχη της Αριάδνης, μετά την εγκατάλειψή της. Σύμφωνα με την πρώτη αυτόκτόνησε από τα βράχια των παλατιών, ενώ σύμφωνα με τη δεύτερη τη γνώρισε ο θεός Διόνυσος, την ερωτεύτηκε και έσμιξε μαζί της. Από την ένωση αυτή προικίστηκε το νησί με πλούσια αμπέλια και εύφορη γη.

Το νησί της Νάξου είναι έντονα χαραγμένο από το μεγάλο ιστορικό του παρελθόν, καθώς είναι διάσπαρτο από μνημεία (αρχαίους ναούς, εκκλησίες των πρώτων βυζαντινών χρόνων, κάστρα, πύργους, οχυρωμένα μοναστήρια κλπ.).

§         Οι πρώτοι κάτοικοι του νησιού ήταν οι Κάρες, θρακικής καταγωγής.

§         Επί Μίνωα κατέλαβαν το νησί οι Κρήτες,

§         Kατά τους πρώτους ιστορικούς χρόνους το νησί κατοικούνταν από Ίωνες.

§         Η Νάξος γνώρισε τη μεγαλύτερη ακμή της κατά την εποχή του τυράννου Λύγδαμη (6ο αιώνας π.Χ.).

§         Οι Πέρσες εκστράτευσαν δύο φορές κατά του νησιού (501 π.Χ. και 490 π.Χ.) και την δεύτερη το κυρίευσαν. Έτσι οι Νάξιοι υποχεώθηκαν να στείλουν τα πλοία τους με το πλευρό των Περσών.

§         Στην ναυμαχία της Σαλαμίνας, μερικά από τα πλοία τους, υπό τον Δημόκριτο, ενώθηκαν με τα πλοία των Ελλήνων και πολέμησαν κατά των Περσών. Μετά τη ναυμαχία η Νάξος εντάχθηκε στην αθηναϊκή ηγεμονία, αλλά οι απολυταρχικές τάσεις της ηγεμονίας ανάγκασε τους κατοίκους να αντιδράσουν. Έτσι οι Αθηναίοι εκστράτευσαν εναντίον του νησιού και η Νάξος υποτάχθηκε πλήρως σε αυτούς το 466 π.Χ.

§         Μετά τη μάχη της Χαιρώνειας, το 338 π.Χ., περιήλθε στους Μακεδόνες και αργότερα στους Πτολεμαίους της Αιγύπτου.

§         Το 41 π.Χ. έγινε ρωμαϊκή επαρχία και χρησιμοποιήθηκε σαν τόπος εξορίας.

§         Κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους έπεσε στο ζυγό των Ροδίων,

§         Επί Βυζαντινής αυτοκρατορίας και μέχρι τη εποχή του Ιουστινιανού, άνηκε στην επαρχία των νήσων.

§         Το 648 μ.Χ. κυρίευσαν τη Νάξο οι Σαρακηνοί.

§         Κατά τη διάρκεια των Σταυροφοριών, το 1204 μ.Χ. κατέλαβε το νησί ο Ενετός Μάρκος Σανούδος. Ο Σανούδος κατέλαβε και όλα τα γύρω νησιά και τα ένωσε κάτω από το Δουκάτο της Νάξου, το οποίο ανεξαρτητοποίησε από τη Βενετία. Για ένα μικρό διάστημα καταλήφθηκε από τους Γενοβέζους.

§         Από το 1537 μέχρι το 1829 η Νάξος παρέμεινε υπόδουλη στους Τούρκους, με εξαίρεση την περίοδο 1770-1774, που ήταν στην κατοχή των Ρώσων.

§         Από το 1829 και μέχρι σήμερα η Νάξος είναι αναπόσπαστο κομμάτι του Ελληνικού Κράτους.

O Ήλιος και η Καταγάλανη θάλασσα χαρίζεται στους επισκεπτες της της Νάξου.

Σήμερα η Νάξος έχει τον κοσμοπολίτικο χαρακτήρα ενός σύγχρονου τουριστικού θέρετρου, αλλά συγχρόνως διατηρεί το παραδοσιακό αιγαιοπελαγίτικο χρώμα της και τον λαϊκό πολιτισμό της. Η πλειοψηφία των ανθρώπων του νησιού δεν ασχολείται με τα τουριστικά επαγγέλματα. Η γεωργία, η κτηνοτροφία, η βιομηχανία μαρμάρου, το εμπόριο, απασχολούν ένα μεγάλο κομμάτι των κατοίκων. Η κάποια οικονομική αυτάρκεια του νησιού, το βοήθησε στο να κρατηθούν οι ισορροπίες και να διατηρήσει την ταυτότητά του, παρ’ όλη την τουριστική ανάπτυξη.

Η Νάξος διαθέτει πλούσια ξενοδοχειακή υποδομή, προσφέροντας στους επισκέπτες τις πολλές επιλογές, από μεγάλα ξενοδοχειακά συγκροτήματα, μέχρι οικογενειακές μονάδες διαμερισμάτων και δωματίων. Αναπτυγμένη τουριστικά είναι η δυτική πλευρά του νησιού, ξεκινώντας από τη Χώρα και προχωρώντας νότια, με κυριότερα τουριστικά θέρετρα τη Χώρα, τον Άγιο Προκόπιο και την Αγία Άννα.

Η Νάξος προσελκύει επισκέπτες με διαφορετικές αναζητήσεις και ενδιαφέροντα, αφού εκτός από τις απέραντες ηλιόλουστες αμμουδιές με τα κρυστάλλινα γαλάζια νερά και τους κέδρους προσφέρει και πολλές άλλλες συγκινήσεις.

-         Έχει ιδανικές συνθήκες για να ασκήσουν οι λάτρεις της ιστιοσανίδας (windsurf) το αγαπημένο τους άθλημα. Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού το μελτέμι, ο ευεργετικός βόρειος άνεμος που πνέει, φθάνει τα 4-5 beaufort την ημέρα.

-         Ενδείκνυται για τους φίλους της ποδηλασίας, καθώς διαθέτει μοναδικές διαδρομές, από πλήθος χωματόδρομων και μικρών ασφαλτοστρωμένων δρόμων, χωρίς μεγάλη κίνηση.

-         Προσφέρεται γαι τους φυσιολάτρες, τους πεζοπόρους και αυτούς που έχουν το πάθος της εξερεύνησης. Υπάρχουν δεκάδες μονοπάτια που τη διασχίζουν από άκρη σε άκρη, συνδιάζοντας διαδρομές με εγκαταλειμένους οικισμούς, ποτάμια,  παλιούς νερόμυλους, εκκλησάκια των πρώτων χριστιανικών χρόνων, κάστρα, μεσαιωνικούς πύργους, σπήλαια, ελαιώνες, αμπελόφυτες πλαγιές και περιβόλια.

 

Στα βουνά της ορεινής και ημιορεινής Νάξου βόσκουν ελεύθερα χιλιάδες κατσίκια, ενώ στα λιβάδια αγελάδες.

-        

 

 

Έχει έντονη νυχτερινή ζωή το καλοκαίρι με πολλές επιλογές διασκέδασης (μπαράκια με τζαζ, ροκ και ελληνική μουσική, μεγάλα club και χώροι με ζωντανή μουσική). Η Χώρα δεν κοιμάται καθόλου, ενώ τα μπαράκια του Αγίου Προκόπη και της Αγίας Άννας προσφέρονται για ατμοσφαιρικές και ρομαντικές νύχτες.

 

-         Είναι ο ιδανικός τόπος για τους επισκέπτες που επιθυμούν να γνωρίσουν την καθημερινότητα και την λαϊκή παράδοση, αφού στα 40 μικρά και μεγάλα χωριά του νησιού θα συναντήσουν απλούς ανθρώπους με ζεστά χαμόγελα και αυθεντική νησιωτική κουλτούρα. Ο ξένος είναι γι’ αυτούς πάντα το τιμώμενο πρόσωπο. Στα χωριά της ορεινής Νάξου οι κάτοικοί τους, στην πλειοψηφία τους, εργαζόντουσαν στα σμυριδωρυχεία της περιοχής. Η ανακάλυψη της τεχνητής σμύριδας έφερε τον οικονομικό μαρασμό και τη μετανάστευση σε μεγαλύτερα αστικά κέντρα.

 

Αυτοί που έμειναν μακριά από τους ρυθμούς της έντονης τουριστικής ανάπυξης διατηρούν ζωντανό το χρώμα μιας άλλης εποχής. Κατα τη διάρκεια του καλοκαιριού στα χωριά της Νάξου τις ημέρες γιορτής των τοπικών αγιών και προστατών τους γίνονται πολλά πανηγύρια. Τα πανηγύρια αυτά κρατάνε μέχρι τις πρωινές ώρες με όργανα, φαγητό, ποτό και χορό.

-         Προσφέρεται για τους αρχαιολάτρεις και για όσους γοητεύονται από την ιστορία και το παρελθόν, αφού διαθέτει πλήθος μνημείων, από πολλές διαφορετικές εποχές.

-         Είναι ιδανικός προορισμός για τους λάτρεις των οδικών διαδρομών, καθώς το τοπίο εναλλάσεται συνέχεια, από τις αμμώδεις παραλίες στους έντονους ορεινούς όγκους και από τις απότομες χαράδρες στις εύφορες κοιλάδες.

Στη Νάξο βρίσκονται κάποιες από τις ομορφότερες παραλίες της Ελλάδας, άλλες γνωστές και διαφημισμένες και άλλες παρθένες και άγνωστες. Από τον όρμο του Αγίου Γεωργίου στη νότια πλευρά της Χώρας και προχωρώντας προς το νότο συναντάμε διαδοχικά τις παραλίες Άη Γιώργης, Αγίος Προκόπης, Αγία Άννα, Πλάκα, Μικρή Βίγλα, Καστράκι, Αλυκό, Πυργάκι και Αγιάσσος.

         

Άη Γιώργης: Είναι η δημοφιλέστερη και πλέον πολυσύχναστη παραλία της Νάξου, αφού βρίσκεται στη Χώρα της Ναξου, το τουριστικό κέντρο του νησιού. Αμμουδιά με ρηχά νερά, προστατευόμενη από τους ανέμους και ιδανική για παιδιά. Λειτουργεί οργανωμένο αθλητικό κέντρο και υπάρχουν ταβέρνες, εστιατόρια, supermarket, ίντερνετ καφέ και παραλιακά μπαράκια.

Αγίος Προκόπης: Πασίγνωστη αμμώδης παραλία με χοντροκομμένη άμμο και πεντακάθαρα διάφανα νερά.

 

 

Ο Άγιος Προκόπης έχει φανατικούς οπαδούς που τον επισκέπτονται κάθε χρόνο από τη δεκαετία του ’70. Υπάρχουν ταβέρνες, εστιατόρια, supermarket, και παραλιακά μπαράκια. Επίσης υπάρχει δυνατότητα για θαλάσσια σπορ.

Αγία Άννα: Διάσημη παραλία με ατελείωτη χρυσαφένια αμμουδιά που αποτελεί συνέχεια της παραλίας του Αγίου Προκόπη. Στοιχείο μοναδικής ομορφιάς το δάσος από κέδρους μέσα στην καυτή άμμο. Το καλοκαίρι οι αμμόλοφοι γεμίζουν με λευκά κρινάκια, που είναι γνωστά σαν κρινάκια της άμμου. Υπάρχει δυνατότητα για θαλάσσια σπορ. Κατά μήκος του παραλιακού δρόμου υπάρχουν εστιατόρια, ψαροταβέρνες, μπαράκια και supermarket.

Πλάκα: Συνέχεια της παραλίας της Αγίας Άννας. Δημοφιλής στον κόσμο των γυμνιστών. Ένας παραλιακός δρόμος χωρίζει τον κάμπο από την παραλία και τους αμμόλοφους. Υπάρχουν campings, ταβέρνες και μπαράκια. Εδώ βρίσκονται τα ερείπια του παλαιόπυργου της Πλάκας. Ο θρύλος μιλάει για μια μάντισσα-βασιλοπούλα που ζούσε σε αυτόν.

Μικρή Βίγλα: Δύο υπέροχες αμμουδιές της Μικρής Βίγλας και της Παρθένου, οι οποίες χωρίζονται από ένα βραχώδες κομμάτι γης. Η παραλία της Παρθένου είναι δημοφιλής για τους φίλους της ιστιοσανίδας, λόγω των ειδικών καιρικών συνθηκών της. Υπάρχουν λίγες ταβέρνες.

 

Καστράκι: Μεγάλη παραλία με λευκή ψιλή άμμο. Στον ομώνυμο οικισμό υπάρχουν λίγες ταβέρνες.

Αλυκό: Εξωτική ατμόσφαιρα με αμμόλοφους και κέδρους. Λίγες ταβέρνες και όχι πολύς κόσμος.

Πυργάκι: Ήσυχη παραλία στο τέλος του περιφερειακού ασφαλτοστρωμένου δρόμου. Αμμόλοφοι με κέρδους. Υπάρχουν ταβέρνες.

Αγιάσσος: Παρθένα αμμουδιά, με πεντακάθαρα νερά. Η πρόσβαση στην παραλία γίνεται από χωματόδρομο. Υπάρχει μικρός οικισμός με ταβέρνα.

Εκτός από τις νοτιοδυτικές παραλίες του νησιού συναντάμε υπέροχες παραλίες και στο υπόλοιπο νησί, όπου δεν είναι αναπτυγμένο τουριστικά με εξαίρεση τον Απόλλωνα στα βορειοανατολικά. Έτσι ο επισκέπτης έχει τη δυνατότητα να βρει μια ολοδικιά του γωνιά, ακόμα και στην αιχμή της τουριστικής περιόδου. Κάποιες από αυτές τις παραλίες είναι ο Αμίτης, ο Αμπράμ, ο Απόλλωνας, ο Λιόνας, η Μουτσούνα, η Ψιλή Άμμος και το Καλαντό.

Αμίτης: Είναι η παραλία που φαίνεται οδικώς από τα χωριά Γαλήνη και Εγγαρές (βορειοδυτικά της Χώρας-7 km). Μεγάλη κατάλευκη αμμουδιά, χωρίς πολυκοσμία. Δεν προσφέρεται για ηλικιωμένους και παιδιά λόγω θαλασσίων ρευμάτων. Υπάρχει καντίνα. Στο δρόμο που οδηγεί στην παραλία βρίσκεται το μοναστήρι της Παναγίας της Υψηλοτέρας, που ιδρύθηκε το 1600 και αποτελούσε ορμητήριο και καταφύγιο για τους αγρότες της περιοχής, στον αγώνα κατά των Φράγκων.

Αμπράμ: Μικρή αμμουδιά με πεντακάθαρα ζεστά νερά (βορειοδυτικά της Χώρας-25  km). Υπάρχει μικρός οικισμός και ταβέρνα.

Απόλλωνας: Γραφικό ψαροχώρι σε όρμο της βορειανατολικής Νάξου. Έχει μεγάλη παραλία που συνδιάζει άμμο και βότσαλο. Γεμάτο με παραθαλλάσια ταβερνάκια. Κοντά στον οικισμό βρίσκεται ο Κούρος του Απόλλωνα, ένα μισοτελειωμένο μαρμάρινο άγαλμα, το οποίο έχει ύψος 10,45 μέτρα και βρίσκεται ξαπλωμένο στην είσοδο αρχαίου λατομείου. Σύμφωνα με την παράδοση αποδίδεται στο θεό Απόλλωνα και χρονολογείται από τις αρχές του 6ου αιώνα π.Χ.

Λιόνας: Ένας κατηφορικός δρόμος, γεμάτος στροφές, που ξεκινάει από την Κόρωνο οδηγεί στον Λιόνα. Στη διαδρομή φαίνονται οι στοές των σμυριδορυχείων. Η παραλία του Λιόνα στον ομώνυμο όρμο, έχει βότσαλα και βαθιά πεντακάθαρα νερά. Υπάρχει μικρός οικισμός με παραθαλλάσια ταβερνάκια.

Μουτσούνα: Γραφικός παραλιακός οικισμός με όμορφες αμμουδιές και γραφικά ταβερνάκια πάνω στο κύμα. Η Μούτσουνα είναι το μόνο φυσικό λιμάνι του νησιού, το οποίο και χρησιμοποιούνταν παλιά για το εμπόριο της σμύριδας.. Για να φθάσει εδώ ο επισκέπτης ακολουθεί ένα κατηφορικό φιδωτό δρόμο έξω από την Απείρανθο, στον οποίο διακρίνονται τα εγκαταλειμένα εναέρια βαγόνια που χρησιμοποιούνταν για τη μεταφορά της σμύριδας. Είναι τέτοια η αίσθηση που δημιουργείται στον επισκέπτη από το εναέρια βαγόνια και από το ότι αντικρύζει φθάνοντας στο λιμάνι, που πιστεύει ότι οι εργάτες κάνουν διάλειμμα, λόγω ώρας.

Ψιλή Άμμος: Συνεχίζοντας οδικώς και ακολουθώντας το παραλιακό χωματόδρομο που ξεκινάει από την Μούτσουνα, βρίσκεται η μαγευτική παραλία της Ψιλής Άμμους. Είναι γεμάτοι με αμμόλοφους και δάσοι με κέρδη και έχει πεντακάθαρα νερά.

Καλαντό: Δυσπρόσιτη αμμουδιά στο νοτιότερο σημείο της Νάξου, με απαράμιλλη παρθένα ομορφιά, καθώς μια στενή λωρίδα άμμου έχει εισβάλει στη θάλασσα. Τρόπος προσέγγισης το εκδρομικό καραβάκι ή οδικώς μέσω Φιλώτι και ακολουθώντας έναν κατηφορικό κακής ποιότητας χωματόδρομο.

Η Χώρα της Νάξου είναι η πρωτεύουσα, το διοικητικό και οικονομικό κέντρο και το λιμάνι του νησιού. Είναι μια σύγχρονη πολιτεία με υπηρεσίες που καλύπτουν πλήρως τις ανάγκες του ταξιδιώτη χειμώνα-καλοκαίρι. Είναι κτισμένη στο μέσο περίπου της δυτικής πλευράς του νησιού, στη θέση της αρχαίας πόλης της Νάξου και γύρω από το λόφο του μεσαιωνικού κάστρου. Η Χώρα διαθέτει πλήθος μνημείων που μαρτυρούν το πλούσιο παρελθόν της, όπως η Πορτάρα (σήμα κατατεθέν της Νάξου), ο αρχαιολογικός χώρος της Γκρόττα και το Ενετικό κάστρο.

Πορτάρα: είναι κτισμένη στο νησάκι Παλάτια, στη βόρεια άκρη του λιμανιού και είναι ορατή καθώς το πλοίο πλησιάζει από μακριά το λιμάνι. Η Πορτάρα είναι η επιβλητική είσοδος του ναού του Απόλλωνα, ο οποίος ποτέ δεν ολοκληρώθηκε, λόγω του πολέμου που ξέσπασε μεταξύ Νάξου και Σάμου. Κτίσθηκε τον 6ο αιώνα π.Χ., την εποχή του τυράννου Λιγδάμη, όταν η Νάξος ήταν μεγάλο ναυτικό, εμπορικό και πολιτιστικό κέντρο. Την περίοδο της ενετοκρατίας πολλά κομμάτια του αρχαίου ναού χρησιμοποιήθηκαν για το κτίσιμο του κάστρου.

Αρχαιολογικός χώρος Γκρόττας: Με τις ανασκαφές που έγιναν κάτω από την πλατεία της μητρόπολης, αποκαλύφθηκαν λείψανα της Μυκηναϊκής πόλης της Νάξου (1600-1100 μ.Χ.). Ο χώρος έχει διαμορφωθεί κατάλληλα και είναι ανοικτός στους επισκέπτες.

Ενετικό Κάστρο: Βρίσκεται στο λόφο της Χώρας και είναι ουσιαστικά μια μεσαιωνική πόλη στην καρδιά της Νάξου, που θυμίζει την ενετική κυριαρχία (1204-1536 μ.Χ.). Για να φθάσεις ως εκεί ανηφορίζεις ένα πλήθος γραφικά δρομάκια με καμάρες και σπίτια, πολλά από τα οποία χρονολογούνται από τον 14ο και 15ο αιώνα. Ο χώρος του κάστρου διατηρείται στην αρχική του περίπου μορφή και κατοικείται συνεχώς από το 1207 μ.Χ. Οι εξωτερικοί τοίχοι των περιφερειακών σπιτιών σχηματίζουν το τείχος του κάστρου, το οποίο έχει μόνο δύο εισόδους.

Μέσα στο χώρο του κάστρου βρίσκονται παλιά ενετικά αρχοντικά με θυρεούς και σκαλισμένα οικόσημα στους τοίχους τους, η καθολική μητρόπολη, τα καθολικά μοναστήρια των Αγίου Αντωνίου των Καπουτσίνων και των Ουρσουλίνων, το ενετικό μουσείο και το αρχαιολογικό μουσείο της Νάξου. Το αρχαιολογικό μουσείο στεγάζεται στο κτίριο της πρώην σχολής εμπορίου και διοικητικών υπηρεσιών, στην οποία φοίτησε ο Νικος Καζαντζάκης. Στο αρχαιολογικό μουσείο εκτίθενται τα ευρήματα των ανασκαφών, έργα της τέχνης και της καθημερινής ζωής από την προϊστορική περίοδο ως τα πρώιμα βυζαντινά χρόνια.

Μπορεί στη Χώρα να καθρεφτίζεται το σύγχρονο πρόσωπο της Νάξου, ωστόσο η ψυχή του νησιού βρίσκεται στη ενδοχώρα, όπου διατηρούνται αναλλοίωτοι οι δεσμοί με την παράδοση και τον πολιτισμό του παρελθόντος. Χωριά που αξίζει να επισκεφτεί ο ταξιδιώτης είναι το Χαλκί, το Φιλώτι, ο Απέιρανθος, οι Μελάνες, η Ποταμιά, η Κορώνος κλπ.

Χαλκί: Το Χαλκί είναι η πρωτεύουσα του δεύτερου δήμου της Νάξου, του δήμου της Δρυμαλίας, που περιλαμβάνει τα χωριά της Τραγαίας και της ορεινής Νάξου. Τα πανέμορφα παλιά αρχοντικά σπίτια μαρτυρούν την ακμή που γνώρισε παλαιότερα το Χαλκί, το οποίο για κάποιο χρονικό διάστημα είχε διατελέσει πρωτεύουσα του νησιού. Το Χαλκί και τα γύρω χωριά Καλόξυλος, Ακάδημοι, Χείμαρρος, Τσικαλαριό, Δαμαρίωνας και Δαμαλάς αποτελούν από την αρχαιότητα το πιο εύφορο κομμάτι της Νάξου. Η περιοχή αυτή αποκαλείται «Μικρός Μυστράς», λόγω του μεγάλου αριθμού των εκκλησιών που βρίσκονται εκεί. Κάποιες από αυτές είναι η Παναγία η Πρωτόθρονη, ο Άγιος Γεώργιος ο Διασορίτης και η Παναγία η Δροσιανή. Αξίζει να επισκεφτεί ο ταξιδιώτης στο Χαλκί τον πύργο του Γρατσία και το παραδοσιακό αποστακτήριο κίτρου, καθώς και τον πύργο του Μαρκοπολίτη-Παπαδάκη στους Ακάδημους, το Απάνω Κάστρο στο Τσικαλαριό και αναπαλαιωμένο παλιό ελαιοτριβείο στο χωριό Δαμαλάς.

Φιλώτι: Είναι από τα μεγαλύτερα χωριά της Νάξου χτισμένο αμφιθεατρικά στους πρόποδες του όρους Ζα (ψηλότερο βουνό των Κυκλάδων). Έχει έντονη ζωή και εμπορική δραστηριότητα, αφού διαθέτει αγορά, εστιατόρια, καφενεία και μπαρ.

Εδώ βρίσκεται ο πύργος του Μπαρότση και η εκκλησία της Παναγίας της Φιλώτισσας, μία από τις ομορφότερες της Νάξου, με σπάνιες εικόνες, μαρμάρινο τέμπλο και γλυπτό καμπαναριό. Από το Φιλώτι ξεκινάει ο δρόμος που οδηγεί στο πύργο του Χειμάρρου, ένα καλά διατηρημένο επιβλητικό κυκλικό οχυρό.

Απέιρανθος: Είναι το ομορφότερο χωριό της Νάξου και βρίσκεται χτισμένο στην καρδιά της ορεινής Νάξου, στους πρόποδες του όρους Φανάρι, διατηρώντας ανέπαφη τη μορφή της από την εποχή της ενετοκρατίας.

Οι Απειρανθίτες έχουν ιδιαίτερη ιδιοσυγκρασία σε σχέση με τα άλλα χωριά της Νάξου και φημίζονται για την καλλιτεχνική τους έκφραση. Η ντόπια διάλεκτος, τα αυστηρά έθιμα και οι παραδόσεις θυμίζουν τα ορεινά χωριά της Κρήτης. Οι γυναίκες είναι ιδιαίτερα ικανές στην υφαντική. Η Απείρανθος διαθέτει τέσσερα μικρά μουσεία: αρχαιολογικό, λαογραφικό, γεωλογικό και νέας φυσικής ιστορίας. Το γεωλογικό μουσείο έχει σπάνια εκθέματα και είναι μοναδικό στο είδος του στην Ελλάδα, με εξαίρεση τα πανεπιστημιακές συλλογές. Αξιόλογο μνημείο είναι ο πύργος του Ζευγώλη, κτισμένος τον 17ο αιώνα πάνω σε βράχο στην είσοδο του χωριού. 

Μελάνες: Ο οικισμός είναι χτισμένος σε μια κοιλάδα με ελιές και οπωροφόρα δέντρα. Στην ίδια κοιλάδα βρίσκονται και τα μικρότερα χωριά Μύλοι και Κουρουνοχώρι, στο οποίο βρίσκεται ο πύργος του Φραγγόπουλου. Οι Μελάνες είναι γνωστές για τον έταιρο κούρο, τον κούρο των Μελανών (7ος αιώνας π.Χ.), που έχει ύψος 6,4 μέτρα και βρέθηκε επίσης μισοτελειωμένος σε γειτονικό αρχαίο λατομείο στην τοποθεσία Φλεριό.

Ποταμιά: Πρόκειται για τρία μικρά χωριά την Άνω, Μέση και Κάτω Ποταμιά, που είναι κτισμένα κατά μήκος μιας καταπράσινης κοιλάδας. Η περιοχή διαθέτει παλαιούς εγκαταλειμένους νερόμυλους και προσφέρεται για περίπατους.

Κορώνος: Μεγάλο χωριό, ένα από τα σμυριδοχώρια, κτισμένο σε κοιλάδα στους πρόποδες του βουνού Κόρωνος, με έντονα νησιώτικο χρώμα. Διαθέτει λαογραφικό μουσείο. Κάθε χρόνο λίγο έξω από το χωριό στην εκκλησία της Παναγίας της Αργοκοιλιώτισσας γίνεται πανηγύρι με χιλιάδες προσκυνητές.

Ο επισκέπτης της Νάξου θα μείνει ικανοποιημένος και από το φαγητό, αφού θα βρει πληθώρα ταβέρνων και εστιατορίων, που προσφέρουν εκτός από την ντόπια και  ελληνική κουζίνα και γεύσεις από την ιταλική, τη γερμανική και τη μεξικάνικη. Επίσης θα δοκιμάσει τα φημισμένα ναξιώτικα τυριά (γραβιέρα, ξυνότυρο, ξυνομυζήθρα, κεφαλοτύρι) και τις πατάτες του νησιού, καθώς και το ντόπιο κρέας. Ιδιαίτερης νοστιμιάς χαρακτηρίζονται τα κεφαλοπόδια (πατσάς) της Απέρανθου, τα ψητά της ώρας στο Φιλοτί και ο κρασάτος κόκκορας στις Μέλανες.  Επίσης ξακουστό είναι το κρασί της Νάξου, γνωστό από την αρχαιότητα ως νέκταρ των θεών και το λικέρ κίτρου, τοπικό λικέρ που προέρχεται από την απόσταξη των φύλλων της κιτριάς.

Όσον αφορά τη διαμονή των επισκεπτών στο νησί της Νάξου το www.Apodimos.com προτείνει μια σειρά καταλυμάτων, τα οποία έχει ελέγξει και εγγυάται για την ποιότητα των υπηρεσιών τους.

Χώρα Νάξου

	Τηλέφωνο +30	Φαξ  +30	Εmail
ASTIR OF NAXOS HOTEL	22850 29320-1	22850 29322	info@astirofnaxos.com
SOULA HOTEL (παραλία Αγίου Γεωργίου)	22850 23196	22850 25786	hotel-soula@nax.forthnet.gr
NISSAKI BEACH HOTEL (παραλία Αγίου Γεωργίου)	22850 25710-4	22850 23876	nissaki@naxos-island.com
NAXOS HOLIDAYS HOTEL	22850 24350	22850 25458	Naxosholidayshotel@internet.gr
NAXOS PALACE HOTEL	22850 25709	22850 23792	palace@korali-hotels.com
ANIXIS HOTEL (παλιά Πόλη)	22850 22932	22850 22112	hotelanixis@nax.forthnet.gr
BARBOUNI HOTEL	22850 24400	22850 23137	info@barbouni-hotel.com
AEOLIS HOTEL	22850 22321	22850 23600	info@aeolis-hotels.com
ANATOLI HOTEL	22850 24426	22850 23999	anatoli-hotel@hol.gr
KORALI HOTEL	22850 23227	22850 23792	reservations@korali-hotels.com
GLAROS HOTEL (παραλία Αγίου Γεωργίου)	22850 23101	22850 24877	info@hotelglaros.com
ANTONIO STUDIOS	22850 23965-7	22850 23968	naxos-travel-agency@nax.forthnet.gr

Mικρή Βίγλα

	Τηλέφωνο +30	Φαξ  +30	Εmail
VICTORIA STUDIOS	22850 75232	22850 75232	vic-m-v@otenet.gr
CORALLI STUDIOS	22850 75229	22850 75080	Corallimv@yahoo.gr

Άγιος Προκόπιος –Αγία Άννα

	Τηλέφωνο +30	Φαξ  +30	Εmail
VILLA ADRIANA HOTEL	22850 42804-5	22850 42128	kerras@otenet.gr
COLOSSEO STUDIOS	22850 42182	22850 24182	info@naxos-colosseo.com

Καστράκι

	Τηλέφωνο +30	Φαξ  +30	Εmail
SCALA APARTMENTS	22850 75497	22850 75311	info@scala-hotel.gr

Γαλήνη – Εγγαρές

	Τηλέφωνο +30	Φαξ  +30	Εmail
NAXOS FILOXENIA HOTEL	22850 62100	22850 62120	info@naxos-filoxenia.com

Η Νάξος είναι ένας από τους λίγους τόπους που έχει προικήσει ο θεός με τόσα αγαθά και ομορφιές, που είναι δύσκολο να τα γνωρίσει κάποιος με μία μόνο επίσκεψη στο νησί. Όσες φορές και αν την επισκεφτεί κάποιος, πάντα ανακαλύπτει κάτι καινούργιο. Μια καινούργια εικόνα ομορφιάς που θα αποτυπωθεί στο μυαλό του και θα τη μεταφέρει μαζί του για πάντα.