Η ΕΛΛΗΝΚΗ ΑΡΧΑΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ.

Του συνεργάτη του www.Apodimos.com Γιάννη Μπένου.

Δεν είναι μόνο ο Ελληνικός Πολιτισμός που έδωσε τα Φώτα του σ’ όλο τον κόσμο αλλά και η Αρχαία Ελληνική Τεχνολογία είναι ένας άξονες που έδωσαν την δυνατότητα στους ανθρώπους να γνωρίσουν και να γευθούν τα αποτελέσματα της αξιοποίησης, ώστε η ζωή τους να γίνει πιο παραγωγική στην παραγωγή και κατανάλωση τροφής, στην ένδυση και τις συνθήκες διαβίωσης, και να μπορέσουν να αφήσουν τα κατάλοιπα της επιστήμης και του πολιτισμού παγκοσμίως . Η σκέψη να οργανωθεί μια έκθεση με θέμα την Αρχαία Ελληνική Τεχνολογία γεννήθηκε μέσα από τους κοινούς στόχους των δύο συνεργαζόμενων φορέων, της Εταιρείας Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας και του Τεχνικού Μουσείου Θεσσαλονίκης.

Η έκθεση της Αρχαίας Τεχνολογίας στην Θεσσαλονίκη.

Η έκθεση της Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας είναι μια προσπάθεια για την καταγραφή, μελέτη και προβολή του τεράστιου εκείνου θησαυρού τεχνικών γνώσεων που συσσωρεύτηκε μέσα στους αιώνες, στον αρχαίο ελλαδικό χώρο. Πρόκειται για γνώσεις που άλλαξαν ριζικά τη ζωή των ανθρώπων σ' όλα τα επίπεδα:

§         από την παραγωγή και κατανάλωση τροφής,

§         την ένδυση και τις συνθήκες διαβίωσης,

§         την επιστήμη και τον πολιτισμό.

Το εκθετήριο της Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας στο Τ.Μ.Θ.

Μερικές φορές μάλιστα, πρόκειται για γνώσεις και εφαρμογές που πολύ λίγοι συνειδητοποιούν σήμερα ότι ανάγονται σε τόσο πρώιμες εποχές (όπως τα αυτόματα, ο ατμολέβητας) και άλλα.

            Αυτή η Τεχνολογία, η τόσο καθοριστική για τη μετέπειτα πρόοδο των λαών, επιδιώκεται να παρουσιαστεί στο Εκθετήριο Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας στην Θεσσαλονίκη. Εγχείρημα πολύ ενδιαφέρον, αφού η Τεχνολογία βρίσκεται στη βάση όλων των εκφάνσεων του πολιτισμού. Τέχνη, τεχνική, μύθοι, νοοτροπίες, πολιτειακές θεωρίες, θεμελιώδη φιλοσοφικά ερωτήματα και άπειρες άλλες εκφάνσεις του ανθρώπινου πνεύματος πυκνώνονται μέσω του λόγου και της γραφής σ' αυτό που ονομάζεται πολιτισμός. Μια τέτοια έκθεση, με έκδηλη μουσειολογική άποψη και έντονη παιδαγωγική διάρθρωση, είναι μια γοητευτική διαδρομή μέσα στην εξέλιξη της τεχνολογίας που αναδεικνύει τη συγγένεια της αρχαίας ελληνικής με τη σύγχρονη τεχνολογία της «κοινωνίας της πληροφορίας».

Τρισδιάστατες αναπαραστάσεις

Το ΤΜΘ κατασκεύασε μια σειρά από 3D animations τα οποία παρουσιάζουν μερικά από τα επιτεύγματα της Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας. Σας παρουσιάζουμε διάφορα από τα θέματα:

ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΡΟΛΟΪ & ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ

Σας παραθέτουμε τα πιο πάνω στοιχεία, ώστε να μπορείτε να γνωρίζεται και τον αναπλαστή του εκθέματος .

Αυτό είναι Ομοίωμα μηχανισμού της βυζαντινής εποχής (περίπου 530μ.Χ.). Σύνθετος ως προς τη λειτουργία του, περιλαμβάνει ηλιακό ρολόι και ημερολογιακό μηχανισμό. Θεωρείται ως «απόγονος» του περίφημου υπολογιστικού οργάνου της ελληνιστικής περιόδου, γνωστού ως «Μηχανισμός των Αντικυθήρων».

                                                        Ο ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΣ ΑΣΤΡΟΛΑΒΟΣ

Ομοίωμα μηχανισμού αυτού, χρονολογείται από το 1026 μ.Χ. Η χρήση του συνίσταται για τη μέτρηση γωνιαίων αποστάσεων δύο αντικειμένων καθώς και για τη μέτρηση του ύψους του ηλίου και άλλων αστέρων, από το οποίο και προσδιορίζονται οι εποχές, η διάρκεια της ημέρας, ο μεσημβρινός του τόπου και άλλα.

                                                ΤΟ ΥΔΡΑΥΛΙΚΟ ΡΟΛΟΪ ΚΤΗΣΙΒΙΟΥ

Ομοίωμα μηχανισμού του 3ου αι. π.Χ. Αποτελείται από συνδυασμό δοχείων, εφοδιασμένων με ρυθμιζόμενους ελεγκτές ροής ύδατος, έτσι ώστε να επιτυγχάνεται η επιθυμητή ανύψωση του πλωτήρα στο τελευταίο δοχείο. Ο πλωτήρας φέρει δέκτη, ο οποίος υποδεικνύει την ακριβή ώρα πάνω σε περιστρεφόμενο τύμπανο. Το τύμπανο αλλάζει θέση ανάλογα με την ημερομηνία, ώστε να εξασφαλίζεται η ακριβής διαίρεση των δώδεκα ημερήσιων ωρών, που μετρούσαν την εποχή εκείνη.

                                                    ΤΟ ΚΙΝΗΤΟ ΑΥΤΟΜΑΤΟ ΗΡΩΝΟΣ

Πιο πάνω παρουσιάζουμε το ομοίωμα του κινητού αυτόματου του Ήρωνα του Αλεξανδρινού, με βάση τις περιγραφές που περιέχονται στο έργο του «Αυτοματοποιητική». Την κινητήρια ενέργεια προκαλεί η πτώση ενός βάρους, συνδεδεμένου με τον κινητήριο τροχό μέσω νημάτων με τη βοήθεια τροχαλιών. Η ταχύτητα πτώσης του βάρους καθορίζεται από την ελεγχόμενη ταχύτητα ροής του υλικού που το συγκρατεί. Ο προγραμματισμός των κινήσεων, τόσο του ίδιου του αυτόματου, όσο και των ειδώλων του, γίνεται με δεξιόστροφες ή αριστερόστροφες περιελίξεις.

                                               ΤΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΟ ΠΛΥΝΤΗΡΙΟ ΤΥΠΟΥ Ι

Αυτή είναι μια Μακέτα πλυντηρίου μεταλλευμάτων για την παραγωγή αργύρου στη Λαυρεωτική κατά τους κλασικούς χρόνους. Κύριος σκοπός του πλυντηρίου ήταν ο περιορισμός της κατανάλωσης νερού κατά τον καθαρισμό του μεταλλεύματος από τα ανεπιθύμητα συστατικά του, με ανακύκλωση του χρησιμοποιημένου νερού.

                                          Η ΑΝΥΨΩΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΗ ΗΡΩΝΟΣ (ΔΙΚΟΛΟΣ)

Αυτό είναι επίσης ένα Ομοίωμα μηχανισμού για την ανύψωση δομικών υλικών. Αποτελείται από μία ξύλινη γέφυρα σχήματος Π και δύο τροχαλίες, μία κινητή και μία σταθερή.

                                                      Ο ΚΟΧΛΙΑΣ ΤΟΥ ΑΡΧΙΜΗΔΟΥΣ

Αυτό είναι ένα, ομοίωμα μηχανισμού άντλησης ύδατος. Αποτελείται από ξύλινη κυλινδρική θήκη-αγωγό, μέσα στον οποίο περιστρέφεται ελικοειδής κατασκευή. Χρησίμευε στην άρδευση αγρών, καθώς και στην άντληση υδάτων από το εσωτερικό των πλοίων.

                                      Ο ΑΝΥΨΩΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΝΕΡΟΥ (ΠΕΡΑΧΩΡΑ)

Ομοίωμα μηχανισμού από την Περαχώρα της Κορίνθου (300π.Χ.). Ο μηχανισμός αποτελείται από ξύλινη σταθερή βάση πάνω από υδατοδεξαμενή, εφοδιασμένη με περιστρεφόμενο τροχό που φέρει δοχεία στην περιφέρειά του. Επιπλέον, συνδέεται με σύστημα μετάδοσης της κίνησης, έτσι ώστε η κίνηση των ζώων στο οριζόντιο επίπεδο να θέτει σε κίνηση τον κατακόρυφο τροχό.

                                                            Η ΔΙΟΠΤΡΑ ΗΡΩΝΟΣ

Ομοίωμα αυτού οργάνου επέτρεπε ακριβείς γεωδαιτικές μετρήσεις στην επιφάνειας της γης. Μετρά αζιμούθια, ύψη, μήκη και γωνιακές αποστάσεις.

 

                                                 ΤΟ ΣΤΡΕΠΤΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΠΥΡΟΒΟΛΟ

Ομοίωμα φορητού μηχανήματος εκτόξευσης υγρού πυρός, βασισμένο στην αναφορά του Ήρωνα του Βυζαντινού στα «Πολιορκητικά».

                                                Ο ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΤΙΚΥΘΗΡΩΝ

Αυτό το Ομοίωμα που σας παρουσιάζουμε είναι ένα από τους πλέον σύνθετους μηχανισμούς που διασώθηκαν από την αρχαία Ελλάδα. Αποτελείται από 32 (τουλάχιστον) γρανάζια, διαφόρων μεγεθών, τα οποία έμπαιναν σε κίνηση ταυτόχρονα από μία χειρολαβή. Ανάμεσά τους περιλαμβάνεται και ένα διαφορικό γρανάζι. Σύμφωνα με τη μελέτη του Derek de Solla Price, ο μηχανισμός χρησιμοποιήθηκε ως αστρονομικό όργανο μεγάλης ακρίβειας. Κατασκευάστηκε περίπου το 80 π.Χ. πιθανότατα στη Ρόδο. Η επιστημονική και ιστορική αξία του οργάνου είναι τεράστια, αφού όμοιό του δεν έχει βρεθεί αλλού.

                                                          Η ΣΦΑΙΡΑ ΤΟΥ ΑΙΟΛΟΥ

Αυτό το ομοίωμα του μηχανισμού που αναφέρεται στο έργο «Πνευματικά» του Ήρωνα του Αλεξανδρινού. Η αιολόσφαιρα του Ήρωνα αξιοποιεί την πίεση του ατμού και τη μετατρέπει σε κινητήρια περιστροφική δύναμη. Αποτελεί αναμφίβολα πρόδρομο της ατμομηχανής.

            Έτσι όλοι Απόδημοι Έλληνες μελετώντας όλα αυτά τα εκθέματα που υπάρχουν στο Εκθετήριο Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας στην Θεσσαλονίκη, θα μπορέσουν να αντιληφθούν το μέγεθος των δυνατοτήτων που είχαν οι πρόγονοι τους, και να τα επισκεφθούν, όταν έλθουν στην Θεσσαλονίκη.