Συνέντευξη του καρδιοχειρουργού, 
καθηγητού του Πανεπιστημίου του Ντύσσελντορφ, Καταρτζή Μιχάλη

Υπό του δημοσιογράφου του apodimos.com
Γιάννη Τόλια

Το Apodimos Hellas ξεκινά μια σειρά συνεντεύξεων που αναφέρεται στην θεματολογία The personalities in Greece όπου θα παρουσιάζονται προσωπικότητες καταξιωμένων ελλήνων προερχόμενοι, είτε από την Ελλάδα, είτε από τον χώρο των αποδήμων ή ακόμα άτομα που διαπρέπουν στον Εξωτερικό σαν καθηγητές ή είναι ονομαστοί για την προσφορά τους στο κοινωνικό σύνολο. Έτσι αποφασίσαμε την παρουσίαση της ζωής και της καριέρας του γνωστού καρδιοχειρουργού καθηγητού του Πανεπιστήμιο του Ντύσσελντορφ Michael N.Kantartzis ή πιο γνωστού στους Έλληνες ως Κανταρτζής Μιχάλης, που διαπρέπει σε Ελλάδα και Γερμανία.

Η αιτία που επιλέξαμε τον καρδιοχειρουργό καθηγητή Κανταρζή Μιχάλη είναι ότι τυχαία γνωρίσαμε το έργο του, βλέποντας προσωπικά το ενδιαφέρον που έδειξε σε κάποιον σοβαρά ασθενή, ανώνυμα και εκτός της ειδικότητας του, παραμένοντας δίπλα του, σε χώρο Δημοσίου Νοσοκομείου, επειδή και μόνο όπως μάθαμε από τρίτους, έχει ορκιστεί με τον Όρκο του Ιπποκράτη. Οι πληροφορίες που συλλέξαμε για την πορεία και την προσφορά του στο κοινωνικό σύνολο παρουσιάζουν μεγάλο ενδιαφέρον. Σαν παράδειγμα αναφερόμαστε στο ανθρώπινο ενδιαφέρον που δείχνει στους ασθενείς του.  Μετά από έρευνα που κάναμε, ανάμεσα στους ασθενείς που έχει υποβάλει σε εγχείρηση ανοικτής καρδιάς, στο Θεραπευτήριο που χειρουργεί, τα αποτελέσματα ήταν ότι όλοι οι ασθενείς τους οποίους ρωτήσαμε, είχαν όλοι την ίδια απάντηση. «Η φωνή του επί ένα μήνα τουλάχιστον είναι στα αυτιά μας, διότι πάντα, τουλάχιστον μία φορά την ημέρα δεχόμαστε τηλέφωνο, ώστε να μας στηρίζει και να μας συμβουλεύει. Πράγμα που δεν γίνεται από κανέναν». Όπως γνωρίζουμε, στις περιπτώσεις μεγάλων εγχειρήσεων, όπως της ανοικτής καρδιάς, όλοι οι εγχειριζόμενοι σε αυτές τις περιπτώσεις, έχουν ανάγκη μέριμνας, για ψυχολογική στήριξη μετά την εγχείρηση για την πρόοδο της υγείας τους. Η ενέργεια αυτή προσφέρεται αφειδώς και αμισθί από τον κ. Καταρτζή και όπως μας είπαν οι ασθενείς του, «Διότι έτσι πιστεύει ο καθηγητής, και θέλει να είναι κοντά μας». Για αυτούς τους λόγους ζητήσαμε να μας παραχωρήσει μια συνέντευξη για το Apodimos Hellas και αυτός μας έθεσε τον προβληματισμό να μην φανεί η συνέντευξη σαν διαφήμιση του έργου του. Επειδή όπως είπε το Ιντερνετ και το apodimos.com απευθύνεται σ’ όλους έλληνες του κόσμου και της Ελλάδος και ο ίδιος δεν επιθυμούσε προσωπική προβολή. Τελικά με μεγάλη δυσκολία ο κ. Κανταρτζής δέχθηκε. Η συνέντευξη διεξήχθη στο γραφείο του στην Γερμανία, σε μια επίσκεψη μας εκεί, με σκοπό να γνωρίσουμε τα προβλήματα των αποδήμων της Γερμανίας. 

Κύριε Κανταρτζή θα ήθελα να ρωτήσουμε πως ξεκινήσατε την καριέρας σας στην Γερμανία;  

Καθ. Κανταρτζής Μιχάλης:

Το 1975 που τελείωσα με τις σπουδές μου στην Ιατρική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσ/νίκης, βρισκόμουν μπροστά στο δίλημμα να κάνω την ειδικότητα στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό. Η απόφαση να πάω στο εξωτερικό, πάρθηκε με γνώμονα τις καλύτερες δυνατότητες εκπαίδευσης. Η Δυτ. Γερμανία τότε προσφέρονταν ως χώρα με υψηλή οργανωτική δομή και με άριστες δυνατότητες εκπαίδευσης στους γιατρούς, ιδιαίτερα λόγω μιας σχετικής έλλειψης ειδικευομένων γιατρών στα νοσοκομεία. Ασχολήθηκα κατ΄ αρχήν με την Γενική Χειρουργική, σε δύο νοσοκομεία τα οποία προσέφεραν υψηλά standard και μου έδωσαν τις καλύτερες δυνατότητες εξέλιξης τόσο στην κλινική ιατρική όσο και στη χειρουργική. Θεωρώ τον εαυτό μου τυχερό, διότι οι δύο τότε δάσκαλοί μου ο Καθηγητής κ. Irmer και ο Καθηγητής κ. Hoffman ήταν σπουδαίες προσωπικότητες, άνθρωποι με τεράστια εμπειρία και πρωτοπόροι στον τομέα της χειρουργικής. Τα νοσοκομεία αυτά παρείχαν την καλύτερη εκπαίδευση και η εκπαίδευση αυτή ήταν από τις καλύτερες στον κόσμο. Είχαμε τη δυνατότητα να κάνουμε όλη τη γενική χειρουργική, με την παλαιά της έννοια, με άριστα αποτελέσματα. Μετά 12 χρόνια γενικής χειρουργικής, αποφάσισα να μετακινηθώ στην Καρδιοχειρουργική και στη Χειρουργική του Θώρακα και ως εκ τούτου δέχθηκα τη θέση του Επιμελητού στην Καρδιοχειρουργική Κλινική του Πανεπιστημίου του Ντύσσελντορφ, διευθυντής της οποίας ήταν ο Καθηγητής κ. Bircks, από τους πρώτους στην Ευρώπη και ανά τον κόσμο που ασχολήθηκε με την Καρδιοχειρουργική και ο οποίος κουβαλούσε στην πλάτη του μία 35ετή εμπειρία σ΄ αυτόν τον τομέα. 

Για ποιους λόγους αποφασίσατε να επιστρέψετε στην Ελλάδα;  

Καθ. Κανταρτζής Μιχάλης:

Οι οικογενειακοί και οι κοινωνικοί δεσμοί με την πατρίδα μου, ήταν τόσο μεγάλοι που θα μου ήταν αδιανόητο να μείνω όλα αυτά τα χρόνια κάπου μακριά από την Ελλάδα, παρ’ όλο που είχα σοβαρές προτάσεις για μόνιμη εγκατάσταση. Έτσι επέλεξα και την Ελλάδα για να προσφέρω το έργο μου σαν χειρουργός και την Γερμανία σαν καθηγητής. 

Από που κατάγεστε και τι θυμάστε από την παιδική και εφηβική σας ηλικία;  

Καθ. Κανταρτζής Μιχάλης:

Κατάγομαι από την Καρδίτσα και θυμάμαι ότι πέρασα εκεί πολύ όμορφα παιδικά και εφηβικά χρόνια, με πολύ παιχνίδι, ελάχιστα φροντιστήρια, πολλούς φίλους και άριστη οικογενειακή θαλπωρή. 

Για ποιους λόγους επιλέξατε να εργασθείτε σαν καρδιοχειρουργός στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών ή εκείνο σας επέλεξε; 

Καθ. Κανταρτζής Μιχάλης:

 Η πρώτη επαφή έγινε από τον πατέρα μου προς τον κ. Αποστολόπουλο και στην πρώτη μου επαφή μαζί του, επήλθε συνεννόηση και αποφάσισα μερικούς μήνες αργότερα να προσφέρω τις υπηρεσίες μου στο «Ιατρικό Κέντρο Αθηνών» ένα χώρο που μου έδινε τις καλύτερες δυνατότητες για να εξασκήσω το λειτούργημα του χειρουργού της καρδιάς. 

Τα όνειρα σας έγιναν πραγματικότητα μέσα από το λειτούργημα που επιτελείται;  

Καθ. Κανταρτζής Μιχάλης:

Στόχος μου είναι να προσφέρω στους αρρώστους μου ότι θα προσέφερα στους γονείς μου, πιστεύω στη μοναδικότητα του κάθε ανθρώπου που εμπιστεύεται τη ζωή του στα χέρια μας. Τη δουλειά μου τη βλέπω ως λειτούργημα. Νομίζω ότι θα πρέπει να δίνουμε για τον κάθε ασθενή τον καλύτερο εαυτό μας, να είμαστε «ψυχήτε και σώμασι» και 365 μέρες τον χρόνο κοντά του, να αισθάνεται την ανθρωπιά μας. Είμαι φανατικός υποστηρικτής της ανθρώπινης ιατρικής και νομίζω ότι η σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ γιατρού και ανθρώπου αποτελεί την καλύτερη προϋπόθεση για άριστα αποτελέσματα. Ως εκ τούτου πιστεύω ότι το όνειρό μου για τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα γίνεται πραγματικότητα στην Ελλάδα, στο «Ιατρικό Κέντρο Αθηνών». 

Ποιοι είναι οι λόγοι που οι ασθενείς σας τρέφουν τόση εκτίμηση;  

Καθ. Κανταρτζής Μιχάλης:

Νομίζω ότι αυτή ακριβώς η ανθρώπινη σχέση, η σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ γιατρού και ασθενούς είναι το βασικό σημείο της αγάπης που αναπτύσσεται μεταξύ μας. Στην Ελλάδα έχουμε ακόμη πολλή ανάγκη από ανθρωπιά και είμαι σαφώς αντίθετος με τον απόμακρο και απρόσιτο γιατρό που δεν έχει ή δεν θέλει να έχει χρόνο για τον ασθενή του. Το κύριο είναι ότι ο ασθενής νοιώθει την αγάπη που τον περιβάλλει ο γιατρός του και του εμπνέει εμπιστοσύνη με αποτέλεσμα να έχω σήμερα με την ομάδα μου από τα καλύτερα διεθνώς αποτελέσματα, σ΄ αυτήν τη δύσκολη ειδικότητα της Καρδιοχειρουργικής. 

Από ποιες ειδικότητες απαρτίζεται το team με το οποίο συνεργάζεστε κατά την διάρκεια των επεμβάσεων με τις οποίες ασχολείστε και πόσο είναι δεμένοι μαζί σας; 

Καθ. Κανταρτζής Μιχάλης:

Η ομάδα μας αποτελείται από την αναισθησιολόγο κα Μαρία Κανταρτζή, από τον υπεύθυνο της εξωσωματικής λειτουργίας κ.Ralf Sporleder, από δύο συνεργάτες χειρουργούς τον Δρ. Δημήτρη Τσούπη και Χάρη Τζωρτζάκη, από τον καρδιολόγο Δρ. Νίκο Παναγιωτόπουλο, από την εργαλειοδότρια κα Κυριακή Σιαπκαρά και από τη βοηθό της αναισθησιολόγου κα Χριστιάνα Κορομπόκη. Θεωρώ ότι είμαστε μία οικογένεια, με κοινές απόψεις όσον αφορά την αντιμετώπιση του αρρώστου και με κοινό στόχο, ο οποίος είναι, να φύγει ο ασθενής από το νοσοκομείο με το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. 

Ποιες από τις εργασίες στον χώρο της καρδιοχειρουργικής έχουν τύχει διεθνούς αναγνώρισης; 

Καθ. Κανταρτζής Μιχάλης:

Και από τα χρόνια της Γενικής Χειρουργικής υπήρχαν ορισμένες πρωτοποριακές εργασίες, με πολύ μεγάλους αριθμούς ασθενών και άριστα αποτελέσματα, οι οποίες έτυχαν διεθνούς αναγνώρισης, σε σοβαρά επιστημονικά συνέδρια, όπως επίσης και μία πρωτοποριακή ταινία με μία νέα μέθοδο σύγκλεισης των βρογχοπλευρικών συριγγίων μετά από πνευμονοεκτομές η οποία κυκλοφορεί κατ’ αποκλειστικότητα διεθνώς. 

Με ποιο τρόπο διατηρείτε τους δεσμούς σας με την Γερμανία και την επιστήμη σας;

Καθ. Κανταρτζής Μιχάλης:

Καθ’ότι είμαι Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Ντύσσελντορφ και θα πρέπει δύο φορές το εξάμηνο, να κάνω παραδόσεις στους φοιτητές της Ιατρικής και να συμμετέχω στις εξετάσεις για το προδίπλωμα και το δίπλωμα των φοιτητών της Σχολής. Πέρα από αυτό θεωρώ ότι είναι απαραίτητη η συμμετοχή μου σε διάφορα επιστημονικά συνέδρια, ιδιαίτερα για να συμμετέχουμε στις εξελίξεις και να επιλέγουμε τις πραγματοποιήσιμες απόψεις, στον χώρο της Ελλάδας και στον ιδιωτικό τομέα, είτε τώρα, είτε στο απώτερο μέλλον. 

Όλους όσους ρωτήσαμε στον χώρο που εργάζεστε, είχαν όλοι να πουν ότι θα μπορούσατε να εργάζεστε στην Γερμανία ή την Αμερική. Γιατί λοιπόν συνεχίζεται να εργάζεστε στην Ελλάδα; 

Καθ. Κανταρτζής Μιχάλης:

Για ιατρικούς και κοινωνικούς λόγους. Στην Ελλάδα  ιδιαίτερα στον τομέα που εμείς ασχολούμαστε, μερικές ιδιωτικές κλινικές σου προσφέρουν τις απαραίτητες προϋποθέσεις, ώστε να μπορείς να κάνεις μία αξιόλογη καρδιοχειρουργική. Εκτός αυτού, ανήκω σε μία γενιά που έζησε έντονα χρόνια με μεγάλους δεσμούς προς την πατρίδα. Και μη ξεχνάμε ότι οι κλιματολογικές συνθήκες της Ελλάδας σου επιτρέπουν να μπορείς να απολαύσεις τον λιγοστό ελεύθερο χρόνο σου. 

Θεωρείτε πιθανή εκδοχή στο μέλλον να ασχοληθείτε στον χώρο σας, σαν καρδοχειρουργός σε ένα Δημόσιο Ίδρυμα σαν Δντής κλινικής;  

Καθ. Κανταρτζής Μιχάλης:

Πάντα η άποψή μου ήταν και είναι ότι η σωστή Ιατρική μπορεί να γίνει σε δημόσιο νοσοκομείο. Δυστυχώς όμως τα δημόσια νοσοκομεία εδώ στην Ελλάδα δεν προσφέρουν τις ιδανικές συνθήκες, για την επίτευξη των καλύτερων αποτελεσμάτων που εμείς θέλουμε να έχουμε. Εάν βελτιωθούν οι συνθήκες στα δημόσια νοσοκομεία θα αναζητούσα να δουλέψω σ’ ένα τέτοιο με ιδιαίτερη χαρά. 

Έχετε οικογένεια και με τι αντικείμενο ασχολείται ο καθένας;

 Καθ. Κανταρτζής Μιχάλης:

Η οικογένειά μου είναι πολυμελής. Η σύζυγος μου είναι και η αναισθησιολόγος της ομάδας μας και τα παιδιά μου αρχίζοντας από τη μεγαλύτερη κόρη μου, η οποία σπουδάζει Ψυχολογία-Βιολογία στην Αγγλία, ο γιος μου τελείωσε το σχολείο φέτος και η μικρότερη κόρη μου είναι στην τελευταία τάξη του Λυκείου. 

Ποια είναι τα Χόμπι σας; 

Καθ. Κανταρτζής Μιχάλης:

Δυστυχώς η ειδικότητά μου δεν μου επιτρέπει να ασχολούμαι ενεργά με τον αθλητισμό, διότι η σωματική μου ακεραιότητα θα πρέπει να διασφαλίζεται κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Ως έφηβος έχω ασχοληθεί και έπαιζα με πάθος βόλεϊ και  μπάσκετ. Τώρα μόνο ως θεατής τα απολαμβάνω. Το διάβασμα είναι κάτι που μπορώ και το χαίρομαι. 

Μάθαμε ότι προσπαθείτε να βρίσκεσθε όταν μπορείτε στην Καρδίτσα. Πως σας αντιμετωπίζουν οι συντοπίτες σας, εκεί;  

Καθ. Κανταρτζής Μιχάλης:

Οι δεσμοί μου με την Καρδίτσα είναι πολύ δυνατοί. Εκεί ζει η οικογένεια  μου και ο αδελφός μου. Η ενασχόλησή τους με τα κοινά και η μέχρι πρότινος ιδιότητα του αδελφού μου ως Δημάρχου της πόλης, τους έχουν κατατάξει στην ομάδα ανθρώπων που χαίρουν της εκτίμησης των συμπολιτών τους. Μέρος αυτής της εκτίμησης επωφελούμαι και απολαμβάνω κι εγώ πηγαίνοντας στην Καρδίτσα. 

Τι προβλήματα αντιμετωπίζετε σαν καρδιοχειρουργός στην Ελλάδα και τι νομίζεται ότι θα πρέπει να βελτιωθεί στον χώρο της καρδιοχειρουργικής στην Ελλάδα;  

Καθ. Κανταρτζής Μιχάλης:

Τα προβλήματα δεν πηγάζουν από την ειδικότητά μου αλλά από την μακροχρόνια απουσία μου από την Ελλάδα. Όσο ο καιρός περνά και όσο τα αποτελέσματα της δουλειά μας είναι από τα καλύτερα διεθνώς, όπως παραπάνω ανέφερα, μειώνεται και το πρόβλημα των γνωριμιών που ήταν και το κύριο όταν πρωτοήρθα. Αυτό που σίγουρα θα πρέπει να βελτιωθεί στον χώρο της καρδιοχειρουργικής στην Ελλάδα είναι η υποδομή των δημόσιων νοσοκομείων και το κύριο πρόβλημα που υπάρχει στην Αθήνα είναι η έλλειψη μιας Καρδιοχειρουργικής Πανεπιστημιακής Κλινικής η οποία θα είναι σε θέση να ασχολείται και με θέματα εκπαίδευσης. 

Μέχρι πρότινος όλοι σχεδόν οι  Έλληνες αναγκαιούντες καρδιοχειρουργικής επέμβασης μετέβαιναν στο εξωτερικό και επί τω πλείστον στην Αγγλία, ενώ τώρα το φαινόμενο αυτό έχει σταματήσει, για λόγους πιστεύετε; 

Καθ. Κανταρτζής Μιχάλης:

Πιστεύω ότι οι συμβάσεις με τα ασφαλιστικά ταμεία, που έκαναν πρωτοπόροι στο θέμα της υγείας όπως ο κ. Αποστολόπουλος, ήταν ο κύριος λόγος για να σταματήσει η έξοδος των αρρώστων προς ευρωπαϊκές κυρίως χώρες και προς την Αμερική. Ποιος άλλωστε θέλει να πάει να χειρουργηθεί σε μία ξένη χώρα όπου υπάρχουν προβλήματα επικοινωνίας και που θα αντιμετωπισθεί ως ένα κομμάτι ενός στατιστικού συνόλου, όταν διαπιστώνει ότι και στη χώρα του θα έχει το ίδιο καλά, αν όχι και καλύτερα αποτελέσματα. 

Ποιες είναι εξελίξεις στην καρδιοχειρουργική στην Ελλάδα, και με ποιο τρόπο πιστεύετε ότι μπορεί να βελτιωθεί η κατάσταση όσον αφορά την παροχή υπηρεσιών για καλύτερη απόδοση της υγείας προς τους ασθενείς;  

Καθ. Κανταρτζής Μιχάλης:

Δυστυχώς εξελίξεις στην Ελλάδα όσον αφορά την Καρδιοχειρουργική, δεν υπάρχουν. Αυτό οφείλεται σίγουρα και στη απουσία της καρδιοχειρουργικής Πανεπιστημιακής Κλινικής και στο ότι δεν είμαστε ακόμη σε θέση να ακολουθήσουμε τις εξελίξεις ή και να πρωτοπορήσουμε. Το κύριο και το βασικό μας λοιπόν πρόβλημα είναι η βελτίωση της παροχής υπηρεσιών προς τους αρρώστους και ιδιαίτερα στον δημόσιο τομέα. Αυτό θα πρέπει να γίνει στη βάση των ήδη υπαρχόντων standards της Ιατρικής. 

Μπορείτε να συγκρίνετε την απόδοση της καρδιοχειρουργικής στην Ελλάδα με τις αποδόσεις στον χώρο σας για τα κράτη της Ευρώπης και της Αμερικής; 

Καθ. Κανταρτζής Μιχάλης:

Όσον αφορά τα αποτελέσματα, πιστεύω ότι όχι μόνο δεν έχουμε τίποτα απολύτως να ζηλέψουμε, αλλά όσο μπορώ να πω για την ομάδα μου, βρισκόμαστε στις πρώτες θέσεις διεθνώς. Αυτό το οποίο λείπει είναι πραγματικά η βελτίωση σε οριακά σημεία της ειδικότητάς μας, όπως παράδειγμα οι μεταμοσχεύσεις καρδιάς, τα μηχανικά μέσα υποστήριξης της καρδιακής λειτουργίας σε περίπτωση τελικού σταδίου καρδιακής ανεπάρκειας, πράγματα τα οποία δεν θα μπορέσουμε να τα ακολουθήσουμε εφόσον δεν αναπτύσσεται ο δημόσιος τομέας. 

Ποια είναι τα σχέδια σας για το μέλλον; 

Καθ. Κανταρτζής Μιχάλης:

Θα ήθελα να ασχοληθώ κι εδώ στην Ελλάδα, με την εκπαίδευση των ειδικευομένων στην ειδικότητα της καρδιοχειρουργικής συναδέλφων, καθώς και με τη διδασκαλία φοιτητών. Έχω δουλέψει πολλά χρόνια στο Πανεπιστήμιο και πιστεύω πως είναι σημαντικό να μπορείς να μεταφέρεις την εμπειρία σου, ταυτόχρονα να παρακολουθείς τις εξελίξεις και να μπορείς εν τέλει να δουλεύεις πρωτοποριακά σε ορισμένους τομείς της καρδιοχειρουργικής.

Τόλιας Γιάννης